Burua beherantz makurtuta dabiltzanen aroa berria da. Duela 25 urte eskas telebistetako pantailei debozioz begiratzen genien. 2001ean, telebista zen informazio- eta entretenimendu-iturri nagusia, baina aspaldi egin du behera bere eraginak, eta Internetek hartu du erreleboa. Interneten etorrerak harritu egin gintuen, baina laster hasi ginen bere aukerak gureganatzen eta bere erabilera gure egunerokotasunean txertatzen.

Gaur egun, munduko biztanleriaren bi heren konektatzen da Internetera, hau da, 5.400 milioi pertsona inguruk nabigatzen dute sarean. Estatistikako Institutu Nazionalaren (EIN) arabera, 2025. urtearen amaieran, Euskal Autonomia Erkidegoko 16 eta 74 urte bitarteko biztanleen %95,5 maiz konektatu zen Internetera, eta %90,6a, gutxienez astean 5 aldiz.

Baina, zertarako konektatzen gara? Datuen arabera, hiru jarduera-bloke handi daude: komunikazioa, informazioa eta banku-gestioena. Internauten %96k komunikatzeko erabiltzen du sarea, %88k informazioa bilatzeko, eta %75ek banka elektronikoan sartzeko.

AURREZ AURREKOTIK DIGITALERA

Komunikazioa izan da Internetek bere sorreratik izan duen ardatza. Sarea ez zen sortu kontsumitzaile, entitate, enpresa eta abarren multzo bat bezala, baizik eta interes komunak zituzten pertsonen arteko elkarrizketa gune bat bezala, non informazioa modu ezberdin batean partekatzen zuten: e-mailak eta mezuak bidaliz, irudiak eta bideoak zabalduz edo edukia blog batean argitaratuz, adibidez.

Blogei esker, muga geografikoak gainditu ditugu etxetik atera gabe. Argitalpen digital horiek mugak ireki dizkiete zientzia-dibulgazioari eta antzeko jarduerei. Izan ere, egunero milioika pertsona batzen dituen unibertso digitalera bidaiatzeko aukera eman die hitzaldiak ematen dituzten auditorioei, aldizkari zientifikoak gordetzen dituzten liburutegiei edota gauzen zergatia azaltzen duten ikasgelei.

2013ko irailean Zientzia Kaiera (https://zientziakaiera.eus) bloga jaio zen. EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak martxan jarri zuen hirugarren bloga izan zan, euskara hutsean argitaratzen den hedabidea da eta, hasi zenetik, zientziaren arloko dibulgazio-pieza bat argitaratzen du egunero. Zientzia Kaierak urteko 365 egunetan argitaratzen du edukia, eta gaur egun arte (2026ko hasiera), 4.400 artikulu baino gehiago argitaratu ditu.

ZIENTZIARI BURUZKO «GAUZEN» KOADERNO DIGITALA

2010etik aurrera, gizarteak zientziaz duen pertzepzioari buruz egindako ikerketen datuek adierazten zutenez, Euskal Herrian herritarrek zientziarekiko iritzi positiboa agertzen zuten, eta gero eta interes handiago zuten gai zientifiko-teknologikoen inguruan. Bestalde, Interneten nabigatzen zuten horien arreta kirolak, osasunak, aisiak eta ekonomiak berenganatzen bazuten ere, biologiarekin, astronomiarekin edo genetikarekin lotutako gaiek ere gero eta interes handiagoa pizten zuten. Jakin min hori ez zetorren bakarrik pertsona helduengandik, gazteriak ere arreta jartzen baitzuen gai zientifikoetan, bai ikasketekin lotutako kontuengatik, bai aurrerapen teknologikoen berri izateagatik.

Zientzia Kaierak, bere ibilbidea hasteko, bigarren hezkuntzako ikasleak, zientziaren arloko irakasleak eta zientzia-gai klasikoak (zientziaren historia) gogoko zituzten pertsonak finkatu zituen xede-talde gisa. Horrela, 2013ko irailetik, egunero goizeko 9etan, argitalpen batek blogaren ataria estreinatzen du. Gaiak eta formatua aldatu egiten dira egun batetik bestera.

Hainbat eduki argitaratzen ditu blogak: dibulgazio-artikulu laburrak (600-800 hitz bitartekoak), zailtasun-maila ezberdinetakoak, kazetariek, ikertzaileek edo dibulgatzaileek idatzitakoak, zientziaren historiari buruzko bideo animatuak, gauzek nola funtzionatzen duten azaltzen diguten infografiak, edo oporretan burua lantzeko udako denbora-pasak. Zientziari buruzko «gauzen» bloga da, gai eta formatu askotakoak, eta argitalpen serioagoak eta arinagoak ditu. Zientzia Kaieran, besteak beste, haurrentzako zientzia liburuen aipamenak, meteorologiari buruzko glosarioak, azken aurkikuntzei buruzko albisteak edota fisika kuantikoaren oinarriei buruzko artikulu-sortak aurki daitezke.

GURE MUNDU TXIKIARI EUSTEN

Blogak, batez beste, urtean 35.000 bisitari izaten ditu, 210.000 orrialde inguru kontsumitzen dira, eta 178.000 irakurketa egiten dira. Datu horiek webgune handietako trafikoarekin konparatuz gero, argi geratzen da zifrek ez dutela zenbaki-zaparrada bat suposatzen, baina euri-ziri arina izan arren, tantek ere busti egiten dute.

Zientzia Kaiera, denboran zehar jarduera etengabean mantentzen duen proiektuen adibide bat da, askotariko edukiak izanik, Interneteko moda iragankorretatik bizirik irauten duen egitasmoa. Eta bizirik irauten du hura sostengatzen duen komunitate txiki bati esker, hots, interes komun bat partekatzen duen komunitatea: ezagutza zientifikoa.

Komunitate horren barruan, elkarrekin bizi dira ezagutzaren edozein arlotako gaiei buruz komunikatzen eta idazten dutenak, eta haien edukia –interesatzen zaielako edo hala egin nahi dutelako– kontsumitzen dutenak. Blogak bat egiten du zientzia bere ingurune hurbilenera modu naturalean gerturatzeko konpromiso hartu dutenekin, jakintza euskaraz ezagutaraziz eta, bere txikitasunetik, guri dagokigun guztia barne hartzen duen hizkuntza batean informatzen direnenekin.

Euskaraz dibulgatzeak zientzia egunerokotasunean integratzea dakar, lekuko testuingurura egokitzea, hizkuntza-errealitatera irisgarri egitea eta komunitatearen aurrean aurrez aurre agertzea. Juan Carlos Moreno Cabrerak, Hizkuntzalaritzako katedraduna Madrilgo Unibertsitate Autonomoan, bere liburuan (La dignidad e igualdad de las lenguas. Crítica de la discriminación lingüística, Alianza argitaletxea, 2016) dioen bezala, tokiko berezko hizkuntzetan komunikatzea «hartu-eman horizontaleko» ariketa da, edukiaren irisgarritasuna, hiztunen arteko elkar ulertzea eta hizkuntza-berdintasuna sustatzen dituena. Zientzia komunikatzea ezagutza sustatzeko informazioa zabaltzea da. Izan ere, ezagutzak ez du ogirik jaten (ez dakar kalterik), eta haren hizkuntza unibertsala da.