EKONOMI ITUNA

Bizkaiko Lurralde Historikoaren finantzaketa Euskal Autonomia Erkidegoko Ekonomi Itunaren araubide tradizionalean oinarrituta dago. Horren babesean, Batzar Nagusiek beren zerga sistema zehazten dute eta Foru Aldundiak Bizkaiko herritarrek ordaintzen dituzten zergak jasotzen ditu, bere aginpideko zerbitzu publikoak eskain ditzan gastuei aurre egiteko. Halaber, horien bidez Estatuarekin, Euskal Autonomia Erkidegoarekin eta lurraldeko tokiko erakundeekin hartutako erakunde konpromisoei erantzuten die

Ekonomi Itunari buruz

Ekonomi Ituna Euskal Autonomia Erkidegoak berak duen finantzaketa sistema da eta beraren babesean, horren eta Espainiako Estatuaren artean finantza eta zerga harremanak zehaztu eta arautzen dira.

Ekonomi Itunak Bizkaiko, Arabako eta Gipuzkoako Lurralde Historikoei beren zerga araubidea mantendu, zehaztu eta arautzeko gaitasuna onartzen die, diru-bilketa banatzeko irizpideak ezartzen ditu eta Euskal Autonomia Erkidegoak Estatuko zamekiko ekarpena kuantifikatzeko metodologia zehazten du, betiere Autonomia Erkidegoak bere gain hartu gabe baditu (kupoa).

Ekonomia Itunaren Batzorde Mistoa

Euskal Autonomia Erkidegoko eta Estatuko administrazioen artean harremanetarako organo gorena da eta honako funtzioak betetzen ditu:

  • Ekonomi Itunaren aldaketak adostea.
  • Aurrekontu egonkortasunaren arloan lankidetza eta koordinazio konpromisoak erabakitzea.
  • Bost urtez behin kupoa definitzeko metodologia erabakitzea.
  • Kapitulu honetako 3. atalean zehaztutako Arbitraje Batzordeko kideen izendapena eta araubidea adostea eta funtzionamendu, deialdi, bilera eta erabakiak hartzeko araubideari buruz erabakitzea.
  • Itun honetan aurrez ikusitakoa behar bezala aplikatu eta garatzeko, zergen eta finantzen arloan une bakoitzean hartu behar diren erabakiak adostea.

Konposizio paritarioa du, beraz, batetik, Foru Aldundi bakoitzeko ordezkari bana nahiz Eusko Jaurlaritzako beste hainbeste eta, bestetik, Estatuko Administrazioko ordezkarien kopuru bera daude.

Ekonomi Itunaren Batzorde Mistoak erabakiak kide guztien aho batez hartu beharko ditu.

Jarraian, Ekonomia Itunaren Batzorde Mistoak azken ekitaldietan egindako bileretako akordioak zehazten dira:

Araudia koordinatu eta ebaluatzeko batzordea

Estatuko Administrazio lau ordezkarik eta Euskal Autonomia Erkidegoko beste lauk osatzen dute. Azkenekoak Eusko Jaurlaritzak izendatzen ditu eta horietatik hiru Foru Aldundi bakoitzaren proposamenez izendatuko dira. Funtsean, bi administrazioaren arteko koordinazio eta lankidetza zereginetan dihardu, zerga araudia Ekonomi Itunari moldatzen al zaion ebaluatzen du, konexio puntuen aplikazioari buruz planteatzen diren kontsultak ebazten ditu eta, oro har, Ekonomi Ituna aplikatu eta gauzatzearekin zerikusia duen bestelako edozein funtzio onartzen du.

Planteatutako gaiak eta kontsulta guztiei erantzunak irisgarriak dira Ogasun eta Funtzio Publikoaren Ministerioko web orriaren bitartez.

Ekonomi Itunaren arbitraje batzordea

Arbitraje Batzordea hiru kidek osatzen dute eta Ogasun eta Herri Administrazioen Ministerioak nahiz Ekonomia eta Ogasun sailburuak izendatzen dituzte izen handiko adituen artean; nolanahi ere, horiek zerga eta ogasunaren eremuan hamabost urtetik gorako jarduna izan ohi dute. Aipatu Batzordeak hurrengo funtzioak ditu: zerga hitzartuen konexio puntuak aplikatzeari dagokionez, administrazio desberdinek planteatzen dituzten gatazkak ebaztea eta zergapetze bateratuaren ustezkoetan administrazio bakoitzari dagokion proportzioa zehaztea, banakako zerga harremanei buruzko kasu zehatzekiko Ekonomi Ituna interpretatu eta aplikatzearen ondorioz sortzen diren eztabaidak ezagutzea eta zergadunak helbideratzearen inguruan sor daitezkeen adostasunik ezak ebaztea.

Eusko Jaurlaritzaren web orrian jasota daude haren osaera eta organoaren aurrean planteatutako eztabaidei buruzko ebazpen guztiak.

Bizkaiko Lurralde Historikoarekin lotutako ebazpenak ere webgune honetan daude

Momentu bakoitzean indarrean dauden Kupoaren legeetan ezartzen den metodologiaren arabera, autonomia erkidegoek bere gain hartu ez dituzten Estatuaren kargen kontribuzio gisa ordaindutako zenbatekoak (milioi eurotan) honako hauek izan dira:

ESTATUARENTZAKO KUPOA (Ordaindu beharreko likidoa)
Urtea Ordaindu beharreko likidoa Milioi €
2026* 1.586,01
2025* 1.753,63
2024 1.731,19
2023 1.671,55
2022 1.744,15

* Herri-Dirubideen Euskal Kontseiluaren estimazioak

Historikoa: ESTATUARENTZAKO KUPOA (Ordaindu beharreko likidoa)
Urtea Ordaindu beharreko likidoa Milioi €
2021 1.399,27
2020 1.048,39
2019 1.339,87
2018 1.336,64
2017 1.209,76
2016 1.041,64
2015 1.068,61
2014 1.020,37
2013 970,29
2012 857,54
2011 887,35
2010 1.053,54
2009 716,87
2008 1.168,88
2007 1.595,68
2006 1.494,06
2005 1.353,54
2004 1.185,54
2003 1.120,2
2002 1.029,01
  • Ad Concordiam elkartea

    Ad Concordiam Ekonomi Ituna Sustatu eta Zabaltzeko Elkartea, Bizkaiko Foru Aldundiak, Euskal Herriko Unibertsitateak eta Deustuko Unibertsitateak bultzatutako erakundea.

  • Ekonomi Itunaren eta Foru Ogasunen dokumentazio zentroa

    2007ko maiatzean Bizkaiko Foru Aldundiak eta Euskal Herriko Unibertsitateak lankidetza hitzarmena sinatu zuten Ekonomi Itunari eta Foru Ogasunei buruzko dokumentazio zentroa sortzeko.

  • Ekonomi Ituna: ikuspegi pertsonala

    Ekonomi Ituna hedatzeko web orria; material asko eta zehatza lor daiteke, baina egitura banatua dago eta erraz irakurtzen da.

Euskal Autonomia erkidegoko finantzaketaren barne eredua

Estatuarekin obligazioei erantzun ostean, Ekonomi Itunaren babesean Lurralde Historikoek bildutako zergak Euskal Autonomia Erkidegoko erakunde maila desberdinen artean banatzen dira, bakoitza titular den aginpideei erreparatuz.

Ildo horri jarraiki, banatu beharreko baliabideetan erakunde erkideen partaidetza zehazten da (baliabideak banatzeko eredu bertikala), baita Lurralde Historikoen artean ekarpenak banatzeko modua ere (baliabideak banatzeko eredu horizontala).

Herri Dirubideen Euskal Kontseilua (HDEK)

Lurralde Historikoei buruzko Legeak Lurralde Historikoen eta Euskadiko udal erakunde mailaren multzoaren finantza jarduera Euskal Autonomia Erkidegoko Ogasun Orokorrarekin koordinatzeko sortutako organoa da.

Oinarrizko konposizioa kontuan hartuta, Eusko Jaurlaritzako hiru ordezkari eta Foru Aldundi bakoitzeko bana, beraz, beste hiru daude. Euskadiko Tokiko Erakundeen Legea onartu zenetik, udalerri handienetako beste hainbeste kide batu dira. Lehendakariak izendatzen ditu, udalerri handienen euskal erakundearen proposamenez. Lurralde historiko bakoitzeko bana izan ohi da. Horiek Kontseiluak egindako deialdietara joaten dira eskubide osoz, ahots eta botoarekin, beren aginpideko gaiak lantzen direnean eta bakarrik ahotsez gainerako arloetan.

Kontseiluak dituen funtzioen artean honakoa nagusi da: Lurralde Historikoei buruzko Legean dauden printzipioen arabera, Ekonomi Itunaren ondoriozko baliabideen banaketa zehaztea eta, ondorioz, Lurralde Historikoek Euskal Autonomia Erkidegoko Ogasun Orokorrari egin beharreko ekarpenak definitzea. Halaber, proposamenak aztertu eta Gobernuari nahiz Foru Aldundiei formulatzez arduratuko da, eremuak euskal sektore publikoaren ekonomi, finantza eta aurrekontu jarduerarekin zerikusia badu eta Kontseiluaren iritziz jarduera koordinatua eskatzen badu.

Euskadiko Zergen Koordinazio Organoa (EZKO)

3/1989 Legeak, Harmonizazio, Koordinazio eta Lankidetzari buruzkoak, sortu zuen. EZKOk Eusko Jaurlaritzako hiru ordezkari ditu eta Ogasun eta Finantza sailburuaren proposamenaren bidez dekretuz izendatzen dira. Batek lehendakari modura jardungo du eta Foru Aldundi bakoitzeko ordezkari bana izango da. Gainera, Euskadiko Tokiko Erakundeei buruzko Legea onartu zenetik, Zergen Koordinazio Organoan ahotsez eta botoz udalerrietako hiru ordezkari sartu ziren. Lehendakariak izendatzen ditu euskal udalerri handienen erakundeak proposatu ostean. Bakarrik tokiko zergei buruzko gaiak lantzen direnean parte hartzen dute.

Zergen Koordinazio Organoak hurrengo funtzioak ditu:

  • Beren zerga aginpideak erabiliz Foru Aldundien artean koordinazioa eta lankidetza bultzatzea, zerga kudeaketan eraginkortasun handiagoa lortzeko.
  • Arloari buruzko foru xedapen orokorren proiektuei buruzko txostenak egitea, horiek harmonizatu badira.
  • Euskal Autonomia Erkidegoko erakunde erkideek edo lurralde historikoetako foru organoek zergen eremuan eskatzen dizkioten txostenak egitea.

2017. urteaz gero ospatutako bileren aktak Eusko Jaurlaritzaren web orrian kontsulta daitezke.

Gaur egun indarrean dauden Ekarpenen legean ezartzen den metodologiaren arabera, Eusko Jaurlaritzak Ekonomia Itunetik eratorritako sarreretatik jasotako guztizko zenbatekoak, Estatuari Kupoa deskontatu ondoren, jarraian azaltzen direnak dira (Bizkaiari dagokion koefiziente horizontala ere adierazten da eta, ondorioz, baita ordaindutako kopuruak ere):

Jasotako ekarpenak
Eusko Jaurlaritza Bizkaia
Ekitaldi Jasotako ekarpenak Koefizientea Ordaindutako zenbatekoa
2026* 14.143.396.889,00 50,36 7.147.507.489,00
2025 13.770.635.572,00 50,37 6.953.744.219,76
2024 12.285.692.488,00 50,49 6.215.448.193,18
2023 12.074.860.171,00 50,54 6.122.449.628,58
2022 11.598.753.959,00 50,39 5.858.843.823,24

* Herri Dirubideen Euskal Kontseiluaren estimazioak

Historikoa: Jasotako ekarpenak
Eusko Jaurlaritza Bizkaia
Ekitaldi Jasotako ekarpenak Koefizientea Ordaindutako zenbatekoa
2021 10.829.753.139,00 50,29 5.451.089.342,58
2020 9.217.812.305,00 50,39 4.645.812.973,75
2019 10.371.664.339,00 50,41 5.242.942.265,14
2018 9.997.427.176,00 50,37 5.051.253.391,13
2017 9.832.969.527,00 50,66 4.990.784.296,13
2016 8.734.502.529,00 50,64 4.434.971.874,69
2015 8.439.605.932,00 50,54 4.278.303.136,68
2014 8.261.433.342,00 50,94 4.224.692.260,76
2013 7.820.933.085,00 50,75 3.983.998.935,21
2012 8.311.942.997,00 50,48 4.167.964.481,87
2011 7.915.428.426,00 50,22 3.993.618.760,50
2010 7.978.127.921,00 50,14 4.019.915.680,58
2009 7.083.630.264,00 49,94 3.539.408.046,85
2008 7.902.129.331,00 50,10 3.982.919.873,97
2007 8.607.042.020,00 50,16 4.344.432.388,18
2006 7.889.073.015,00 50,76 4.016.953.582,41
2005 7.094.354.921,00 50,34 3.582.508.751,23
2004 6.187.806.048,00 50,35 3.113.634.984,93
2003 5.770.528.366,00 50,28 2.907.094.275,09
2002 5.470.758.368,00 50,2 2.744.558.740,73

Bizkaiko Udalen Finantzaketa Sistema

La financiación de las corporaciones locales del País Vasco depende, por un lado, de los ingresos propios (impuestos, tasas, contribuciones especiales y otros ingresos de naturaleza pública o privada) y, por otro, de la participación en los tributos concertados y no concertados.

Como titulares de la facultad de tutela financiera, la distribución entre los ayuntamientos de la participación en los tributos concertados es competencia de cada uno de los Territorios Históricos, que deben asegurar un nivel de financiación no inferior al que disfruten los municipios de régimen común. En la distribución anterior se integra, además, la participación que corresponde a los entes locales vascos en la recaudación de tributos no concertados que el Estado determina en aplicación de las reglas de distribución generales vigentes en cada momento.

Consejo territorial de finanzas de Bizkaia (CTFB)

Creado por la Norma Foral 4/1996, de 26 de junio, constituye el órgano de participación y coordinación entre la administración municipal y la Diputación Foral de en el ámbito del Territorio Histórico de Bizkaia.

El Consejo está integrado por diez miembros, cinco designados por la Diputación Foral de Bizkaia, entre los que estará el presidente del Consejo que será la persona titular del Departamento competente en materia de financiación municipal y los otros cinco por la Asociación de Municipios con mayor implantación en el ámbito del Territorio Histórico.

Se encarga de cuantas funciones tengan que ver con la financiación de los entes locales del territorio, con especial atención a la fijación de la participación municipal en los tributos concertados y no concertados, según el principio de riesgo compartido y, en general, el estudio y formulación de propuestas a la Diputación Foral de Bizkaia y a los municipios del territorio histórico sobre cualquier materia relacionada con la actividad económica, financiera y presupuestaria del sector público en el Territorio Histórico de Bizkaia.

Los Ayuntamientos de Bizkaia han participado de los recursos derivados del Concierto Económico a través de Udalkutxa con los siguientes importes:

Recursos destinados a Ayuntamientos
Ejercicio Importe (Millones de €)
2026* 1.195,50
2025 1.149,91
2024 1.025,44
2023 1.024,01
2022 965,48

* Previsión Consejo Territorial de Finanzas de Bizkaia

Histórico: Recursos destinados a Ayuntamientos
Ejercicio Importe (Millones de €)
2021 910,27
2020 766,41
2019 895,12
2018 869,49
2017 807,25
2016 762,25
2015 736,35
2014 752,64
2013 733,19
2012 759,40
2011 733,17
2010 750,87
2009 672,38
2008 750,38
2007 825,89
2006 717,57
2005 626,92
2004 503,57
2003 477,75
2002 453,48

Udalnet

Udalnet se constituye como un instrumento de ayuda y asesoramiento en materia jurídica, económica y técnica a todos los entes locales de Bizkaia. Su función es la de coordinar e impulsar las actuaciones municipales de la Diputación Foral así como la de articular los mecanismos de cooperación entre la Diputación y los entes locales.

Esteka interesgarriak

  • Ad Concordiam

    Ad Concordiam Ekonomi Ituna Sustatu eta Zabaltzeko Elkartea, Bizkaiko Foru Aldundiak, Euskal Herriko Unibertsitateak eta Deustuko Unibertsitateak bultzatutako erakundea.

  • Dokumentazio zentroa

    2007ko maiatzean Bizkaiko Foru Aldundiak eta Euskal Herriko Unibertsitateak lankidetza hitzarmena sinatu zuten Ekonomi Itunari eta Foru Ogasunei buruzko dokumentazio zentroa sortzeko.

  • Ekonomi Ituna: ikuspegi pertsonala

    Ekonomi Ituna hedatzeko web orria; material asko eta zehatza lor daiteke, baina egitura banatua dago eta erraz irakurtzen da.

  • Eudel

    EUDEL Euskal Udalerrien Elkartea 1982. urtean sortutako erakundea da eta beste erakunde batzuetan udalerriak nahiz beren interesak ordezkatzea du helburu. Gaur egun elkartearen kide dira Euskal Autonomia Erkidegoko ia udalerri guztiak, Nafarroako Foru Erkidegoko eta Trebiñoko kokaguneko (Burgos) batzuez gain.