ZERGATIK KEZKATU BEHAR NAU HORREK?

Baliteke horrenbesterako ez dela pentsatzea, edonork baitu bizitza berri baten bila joateko eskubidea. Eta halaxe da, inork dio ezetz. Hala ere, albisteek gai hori behin eta berriz jorratzeko zergati bat badago: oso kaltegarria da bai gure lurraldearentzat, bai beste edozein lurralderentzat. Nahiz eta aditu-ihes mota asko dauden (adibidez, erakundekoa, non langilea enpresa batetik bestera joaten den; edo industriala, non pertsona hori enpresaz ez ezik industriaz ere aldatzen den), geografikoan murgilduko gara, non gaitutako pertsonak bere bizilekua aldatzen duen (kasu honetan, beste lurralde edo herrialde batera joanez) lan-aukera hobeak bilatzeko.

Lehenik eta behin, ikus ditzagun migrazio mota honen zergatietako batzuk:

• Enpresek eskainitako baldintzak: langilea eskainitako baldintzekin gustura ez badago, beste lanpostu bat –bere jatorrizko herrialdetik kanpo– bilatzeko aukerek gora egingo dute. Iker dezagun egoera: soldatak jorratzen baditugu, ikus dezakegu Espainia ikertutako 29 herrialdetatik 15. posizioan dagoela, eta orduko soldata 18,2 eurokoa da (Bankinter, 2024). Lehen postuak Luxenburgok, Danimarkak, Norvegiak eta Finlandiak hartzen dituzte, 39-47 euroko orduko soldatekin. Hala ere, Euskadiko soldatak Espainiakoekin alderatzen baditugu, 33,505 euroko batezbesteko orduko soldata topatzen dugu Euskadin, herrialde guztiko bataz besteko altuena izanik (20 minutos, 2025). COVID-19a eta gero, telelana garrantzi handia bereganatu duen faktorea da. Eurostaten arabera, estatu mailan, enplegatuen %7,1ak soilik egiten du lan etxetik; aitzitik, beste herrialdeetan, zifrak guztiz ezberdinak dira: Finlandian,%21,7; Irlandan, %21,4; eta Belgikan eta Suitzan, %14,3. Harrigarria, ezta?
• Bizitokiko egoera ekonomikoa eta soziala: etxebizitzaren prezioa, laguntzak, ongizate-estatua, langabezia, azpienpleguaren tasak eta zergak –orokorrean– kontutan hartzen diren faktoreak dira bizitzeko eta lan egiteko leku bat aukeratzerako orduan. Beste faktore bat I+G (ikerkuntza eta garapena) delakoan egiten den inbertsioa da. Izan ere, ikertzaileek beste herrialde batzuetan aukera eta baliabide hobeak aurkitzen badituzte, eta horiek beren ibilbide profesionala hobeto garatzeko eta bere arloari ekarpen gehiago egiteko aproposak badira, ildo hori hautatzeko joera izan ohi dute.
• Anbizioa eta lan-ingurunea: talentua duten pertsonek gehien pairatzen duten oztopoetako bat anbizioarekin eta ibilbide profesionalean aurrera egiteko gogoekin (ez bakarrik promozioen bidez, baizik eta aintzatespena eta ikaskuntzen bidez ere) lotuta dago. Hori, tokiko lan-giroarekin batera, erabakigarria izan daiteke beste herrialde batera lanera joateko erabakia hartzerako orduan. Izan ere, Business Insider-en arabera (2024), «Lan-konpromisoari, gaur egungo enpleguarekiko gogobetetze eta haserrealdiari, estresari eta lan-tristurari erreparatzen badiegu, Espainia emaitzarik txarrenak dituen Europako herrialdea da».

Dakigun bezala, zergati guztiek bere ondorioak dituzte. Hemen dituzue fenomeno honen ondorioetako batzuk:

• Inpaktu ekonomikoa eta soziala: talentu kualifikatuaren gabeziak enpresek lehiakortasuna galtzea eragin dezake (batez ere inguru zientifiko, teknologiko eta ingeniaritza-inguruetan), eta horrek eragin itzela izango du enpresa horiek hartzen dituzten lurraldeetako ekonomian. Gainera, enpresek –beren baldintzak betetzen dituen profilik aurkitzen ez dutenez– langileak txandakatu ohi dituzte, haiengan ziurgabetasuna sortuz, eta, ondorioz, produktibitatea arriskuan jarriz. Horrek guztiak, oro har, enpresa publiko zein pribatuen zerbitzuak okertzea ekar dezake, bizi-kalitatea kaltetuz.
• Hezkuntzako inbertsioaren galera: herrialdeek (edo lurraldeek) hezkuntzan inbertitzen badute eta, graduatu ondoren, pertsona kualifikatuek alde egiten badute, inbertsioak ez du hazkunde ekonomikorik ekarriko; eta horrek, hain zuzen ere, erakunde publiko edo pribatuek hezkuntzako gastua murriztea eragin dezake.

BIZKAIA, GERATZEKO MODUKO LEKUA

Baina ez da hain etsigarria. Bizkaian bizi gara, pentsa ezazu. FADSPen arabera (Osasun Publikoaren Defentsarako Elkarteen Federazioa, 2024), osasun publikoa (autonomia-erkidegokoa) herrialde osoko onenetarikoa da; I+G inbertsioa handitzen ari da, Euskadiko BPGaren %2,16 izanik eta EB-27ko %2,27ra hurbilduz 2022an (Eusko Jaurlaritza, 2025); ekonomiari eta enpresei dagokienez, Bizkaiko Foru Aldundiaren (2024) esanetan, Bizkaiak COVID-19aren aurreko jarduera ekonomikoa gainditu du: «Bizkaiko ETEek berrikuntzan aurrerapenak egin dituzte. Enpresa-sareak posizionamendu ona du jarduera berritzaileetan, batez ere produktuen berrikuntzan. Era berean, ekintzailetza-tasan dagoen sendotasuna nabarmendu behar da, batez ere ekintzaile berritzaileen kasuan». Txosten berean, ondorioztatu da garrantzitsuak direla Bizkaiko pertsonen kualifikazioa eta enplegu-tasa, 2019ko datuekin alderatuta hobera egin baitute (lan-merkatuan sartzen diren gazteen prestakuntza, esaterako). Gainera, Bizkaia Talent-en lanari esker (hurrengo orrialdeetan beraiek ezagutzeko aukera izango duzu), talentua erakartzeko, atxikitzeko eta sustraitzeko lan nekaezinak aurrera jarraitzen du.

Orokorrean, Bizkaiko Foru Aldundiak (2024) aldizka egiten duen ikerketa soziologiko baten arabera, Bizkaiko herritarrek oso ongi (10etik 7,7) baloratzen dute lurraldearen bizi-maila. Era berean, inkestatutako pertsonen %64ak oso ikuspegi positiboa du Bizkaiaren etorkizunari dagokionez.

Eta hemen geratzeko arrazoi asko eman baditugu ere, agian ahaztu egin zaigu garrantzitsuena aipatzea: Madrilen 5 euro kobratuko dizkizute tortilla pintxo baten truke, eta, Norvegian, ezin izango zara pintxo batengana hurbildu ere egin. Ez dakit, emaiozu buelta pare bat…

Beraz, albistegiak hain errepikakorrak izateari utzi eta informazio berria ematea nahi badugu, agian gure aldetik pixka bat jarri beharko dugu; eta ez bakarrik jende kualifikatu eta langileok, baizik eta enpresek eta industriak ere, ondo baino hobeto baitakigu gure lurraldea garuna bere lekuan duen jendez gainezka dagoela. Eta gogoratu pintxoena… hori ere oso garrantzitsua baita.