2084. Mundu oso bat dugu zain
#Reflections
2023.04.17 Irakurketa denbora: 3 minutu
BizkaiaTech argitalpen taldea
Ilustrazioa: Elena Urquijo
2023ko urria: Hirien gain-populazioak, gizartea oso egoera kritikoan jarri du. Prezioak, inflazioa, egonkortasun ekonomiko falta eta kutsadura nahikoa ziren matxinada bat abiarazteko. Gutxi falta da iraultza bat hasteko.
- Beste manifestazio bat?, galdetu zuen aldaketa klimatikoaren kontrako ministroak.
- Bai, Alaia, bai… Beste manifestazio bat.
- Zerbait egin behar dugu, ezin dezakegu beste aldera begiratu hau gertatzen ari den bitartean. Ekologistek gurekin bukatuko dute, eta guzti honen txarrena da… arrazoia dutela.
- Gogoratu ezazu herritarren mobilizazio datuez bizi garela oraindik
- Bai, baina ezin dezakegu horrela jarraitu. Hirien amaiera iristear dago, jende larregi dago kaleetan eta ia ezinezkoa zaigu oxigeno ontzirik gabe arnastea. Atzo ideia bat izan nuen… Uste dut bizitza zoriontsua izan genezakeela metabertsora bizitzera joango bagina. Herritarrei bertara mugitzeko esango diegu, lekuz leku ibiltzeko aukera emango diegu. Espazio eta denboraren arteko mugak hautsiko ditugu, eta horrela, gure bizilagunak edota bidaiatzen duen jendea ez da arazo bat izango. Etorkizunera joan nahi duzula? Arazorik gabe, Seulera eramango zaitugu. Nostalgiko esnatu zarela? Joan zaitez ba, tangoa dantzatzera Argentinara.
- z zait ideia txarra iruditzen, turismoa arinduko dugu, pertsonak bertan bizitzea lortuko dugu denbora pixka batekin eta Lurrean arnasa hartu ahal izango dugu berriz ere. Autorik, joan etorririk eta kutsadurarik gabe bizi ahal izango gara.
2084ko urtarrila: biztanleria mugetan dago. Bi alderdi nagusi bereizi dira dikotomia honetan: Lehenengoak, Idoiarenak, errealitatean bizitzen jarraitzeko erabakia hartu du, eta bigarrenak, hikikomori alderdiak, mundu birtualean sortu du bere bizitza ideala, bere gotorlekua. Idoiaren semearen kasua dugu hori, Markelena, anestesia digital etengabean murgilduta bizi da.
- Zure logelan al zaude oraindik, Markel? Zopa bikaina egin dut, gustatzen zaizkizun horietakoa. Zer uste duzu jan ondoren mendira joaten bagara? Haize pixka bat hartu eta…
- Mendian nago jada, ama, kuadrillakoekin asteburu pasa etorri naiz.
- Kaka zaharra! Hori ez da mendia! Irten zaitez haizea hartzera… Gogorarazten dizut bizirik jarraitzeko oxigenoa beharrezko duzula, nahiz eta zure “mundu” horretan egon.
- …(Isiltasuna)…
- Zoratuko zara. Lentilla horien atzean nor dagoen ere ez dakizu eta.
Errealitate birtualeko lentilla berrien atzean, Markel nahi zuen lekuan egon zitekeen une bakoitzean. Denbora bidaiari bat bezala sentitzen zen, oztopo fisikoak jada atzean geratu ziren. Bizilagunekin ere ez zuen liskarrik izan behar. Zaharrek soilik galtzen zuten denbora trenak eta hegazkin zaharkituak hartzen. Bada, nork hartzen ditu oraindik hegazkinak? Trena hartzeak zentzua dauka oraindik Arabara iristeko asmoa baduzu, baina Teruelera joateak ez du zentzurik, metabertsoan bere erreplika du eta.
Errealitatea ere antzinako gauza da. - Orduan, hori ez da erreala? Ez al duzu itsasoko Haizea sentitzen eta ebaki berri den belarra usaintzen? Errealitate bezala hautematen duzuna, nerbio bidezko estimuluak dira, ez al duzu gauza bera sentitzen? Teknologia hori erabat aurreratuta dago, dagoeneko ez gaude 2022an!
Guzti honen aurretik oso barnerakoia zen eta antsietate soziala zuen, baina metabertsoan barneratu zenetik, lehena da MetaTabernan (bizi guztitik existitzen diren negozio horietako bat, 2053an zabaldua) pote batzuk hartzeko agertzen dena. Jada ez da arraro sentitzen, juergan irtetea gustatzen zaio, esku pelotan jokatzen du eta sukaldaritza hobby bezala esku hartu du.
Idoiak soilik bere semeari buruz hitz egiten du psikologoarekin, bere bizitza, bere semearen mundu birtualaren inguruan mugitzen da.
- Zenbat denbora pasatu da azken aldiz isolamendu honek kezkatu zintuenetik?
- Oso gutxi, gero eta gehiago arduratzen naiz. Badakit, gazteen kontuak direla, baina ez zait buruan sartzen zergatik ez duen kalera irten nahi. Berak dio ez dela beharrezkoa, baina nire ustez hori ezin daiteke bere osasunerako ona izan.
- Nik ere hori uste dut. Beste pandemia bat da, isila eta normaltzat jo duguna. Gero eta gutxiagok gozatzen dugu benetako bizitzaz. Gutxi izango gara dagoeneko gure bizi birtual perfektua sortu ez dugunok.
- Zaputz moderno bat da. Hona etortzeko ere esan diot, terapia ondo etorriko zaiolako ustetan… agian horrela lortuko du antsietate edo estresik ez izatea kalera ateratzen den bakoitzean, bueno… edo egongelara irtetean…
- Zein izan zen ba, bere erantzuna?
- Ezer ez, ez du bere kobazulotik irteteko asmorik.
- Eta komentatu zenizkion beste terapia mota batzuk? Asistente robota edo “anaia nagusia” delakoa?
- Ez… ez du ezer egiteko gogorik…
Markelek, bere munduan gero eta murgilduago eta gelatik kanpoko edozein bizi-zirrikiturekin erabat arrotz, normaltasunez jarraitzen zuen bere errutina egiten.
Bere bizitza klaseen artean igarotzen zen eta kuadrillarekin geratzen zen. Unibertsitate normal batera nindoan, oso erreplika lortua. Eraikin horrek korridore zabalak eta 300 ikasleko gelak zituen, eta azpi-geletan banatzen ziren, klasera joateko eta talde-lanak zuzentzeko. Irakasleek biki digital zehatzak zituzten, erabaki berberak hartzeko, zalantzak argitzeko eta jatorrizko pertsonaren moduko oharrak jartzeko gai zirenak.
Markel eta bere lagunak askotan saiatzen ziren pira egiten. Beraien biki digitalak bidaltzen zituzten klaseetara, baina beti harrapatzen zituzten, izan ere, biki horiek ez zen hain burutsuak eta arazo pare bat zituzten gizakien moduan komunikatzeko. Beti ez gainditzeko zorian zeuden horregatik.
Idoiak ez zekien Markelen arazoa zein zen. Arazo psikologikoa edo gazteen izateko modu berria ote zen? Hasieran, soilik aro bat izango zela pentsatu zuen; arropa digitala erosteko, txangoak egiteko edo lentillak erosteko eskatzen zion dirua joko baterako zela soilik. Gainera, ez zuen gaizki ikusten; bere semeak, azkenean, koadrila bat izateaz gain japoniera praktikatzeko aukera ere baitzuen.
Belaunaldi guztietan aurki daiteke ulertuko ez duzun zerbait: “gazteen kontuak” dira – zioen Markelen amamak. Izan ere, bere garaian, berak ere ez zuen ulertzen Idoiak zergatik pasatzen zuen hainbeste denbora betaurreko zuri potolo (oso atzeratuak, gaur egun) horiek jantzita.
– Hasieran ez genekien noraino helduko zen guzti hau, oso aukera ona iruditzen zitzaigun. Eta badakizu, historian gertatzen den guztia bezala, ez dakizu momentu historiko baten parte zarela urte batzuk beranduago norbaitek horri buruz idazten duenera arte.
Etiketak
- #cultura
- #futuro
- #arte
- #educación
Gehiago kuxkuxeatu nahi izanez gero…
Lerratu gehiago erakusteko
BizkaiaTech, burmuin geldigaitzei zuzendutako teknologiari buruzko aldizkaria, Bizkaiko Foru Aldundiarena.
Cookieak
Cookie propioak eta hirugarrenen cookieak erabiltzen ditugu tekniko- analisi- eta pertsonalizazio- helburuetarako, hala nola erabiltzaileak zer nabigazio-hizkuntza erabili duen jakiteko. Informazio gehiagorako, kontsulta ezazu gure cookien politika (Leiho modala ireki).
Cookien politika
Web-orri honek, https://www.bizkaia.eus (aurrerantzean, "Webgunea"), nabigazioaren bidez eta zerbitzuaren hartzailearen IP helbidearen bidez nabigazioaren beraren jarraipena egiteko tresnak erabiltzen ditu; honela, zerbitzuak edo haren funtzionamendu teknikoa hobetzeko eta bermatzeko, beste erabiltzaile batzuengandik bereizteko eta nabigazio-ohiturak aztertzeko.
Cookien politika honen helburua da erabiltzen ditugun cookien funtzionamenduari eta erabilgarritasunei buruzko informazio argi eta zehatza ematea.
Zer dira eta zertarako erabiltzen ditugu cookieak?
Cookie bat webgune jakin batzuetan sartzen zarenean zure ordenagailuan deskargatzen den fitxategi bat da.
Cookiek, besteak beste, erabiltzaile baten edo haren ekipamenduaren nabigazio-ohiturei buruzko informazioa biltzea eta berreskuratzea ahalbidetzen diote webgune bati. Barne hartzen duten informazioaren arabera eta ekipamendua erabiltzen den moduaren arabera, erabiltzailea ezagutzeko erabili daitezke.
Indarrean dagoen legeak aukera ematen du cookieak bere gailuan gordetzeko, webgune honen funtzionamendurako behar-beharrezkoak badira. Hala ere, gainerako cookie motetarako baimena beharko dugu.
Cookie motak, horiek kudeatzen dituen erakundearen arabera
Cookieak bidaltzen dituen ekipo edo domeinua kudeatzen eta jasotako datuak tratatzen dituenaren arabera, honako hauek bereizten ditugu:
- Cookie propioak: Bizkaiko Foru Aldundiak kudeatzen dituenak.
-
Hirugarrenen cookieak: cookien bidez bildutako datuak erabiltzen dituen beste erakunde batek kudeatzen ditu.
Webgune honetan Eusko Jaurlaritzaren cookieak aurki daitezke, bere helburuetarako erabiliak eta Bizkaiko Foru Aldundiaz kanpoko domeinuetan gordetzen direnak.
Cookie motak, xedearen arabera
- Cookie teknikoak: erabiltzaileak webgune, plataforma edo aplikazio batean nabigatzea ahalbidetzen dute, baita horietan dauden aukera edo zerbitzu desberdinak erabiltzea ere; hala nola, trafikoa kontrolatzea eta datuak komunikatzea, saioa identifikatzea, sarrera mugatua duten ataletan sartzea, ekimen batean izena emateko edo parte hartzeko eskaera egitea, hedapenerako bideoak edo soinua daukaten edukia gordetzea edo sare sozialen bidez edukiak partekatzea.
- Analisi-cookieak: erabiltzaile kopurua zenbatzea ahalbidetzen dute, baita nabigazioaren neurketa eta analisi estatistikoa egitea ere. Horren helburua eskura dauden zerbitzuak hobetzea da. Propioak edo hirugarren batenak izan daitezke.
- Pertsonalizazio-cookieak: erabiltzaileak zerbitzura sartzea ahalbidetzen dute erabiltzailearen gailuan aurretik definitutako irizpide batzuen araberako ezaugarri orokor batzuekin; hala nola, hizkuntza, zerbitzura sartzeko erabiltzen den nabigatzaile mota, zerbitzura sartzeko erabiltzen duen eskualdeko konfigurazioa, eta abar.
Cookien iraupena
- Saiorako cookieak: erabiltzailea webgune batera sartzen den bitartean datuak bildu eta gordetzen dituzte.
- Cookie iraunkorrak: datuek gailuan gordeta jarraitzen dute, eta horietara sartu daiteke eta horiek tratatu cookie-en arduradunak definitutako aldi batean. Aldi hori minutu batzuetatik zenbait urtetara bitartekoa izan daiteke.
Zer cookie erabiltzen ditu webgune honek?
Lerro bakoitzean cookie(teknikoak) bati buruzko datuak
| Izena | Mota | Helburua | Iraupena |
|---|---|---|---|
| JSESSIONID | Saioa identifikatzea | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| ASPSESSIONID | Saioa identifikatzea | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| TS01 | Saioa identifikatzea | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| LFR_SESSION_STATE | Saioa identifikatzea | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| COOKIE_SUPPORT | Adierazi ea erabiltzaileak aktibatuta daukan cookietarako laguntza | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| pc_tecnicas_bizkaia | Tekniken cookien blokeari buruzko onarpen/errefusatze lehentasunak jasotzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| pc_analitica_bizkaia | Analisien cookien blokeari buruzko onarpen/errefusatze lehentasunak jasotzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| pc_preferencias_bizkaia | Lehentasunen cookien blokeari buruzko onarpen/errefusatze lehentasunak jasotzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| pc_terceros_bizkaia | Hirugarrenen cookien blokeari buruzko onarpen/errefusatze lehentasunak jasotzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| CPLB | Karga orekatzeko gure zerbitzariek erabilitako informazioa jasotzen du | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| Kultursistema_session | Erabiltzailearen saioa mantendu | Ordu 1 | Kultursistema |
| XSRF-TOKEN | CSRF (Cross Site Request Forgery) erasoak saihesteko | Ordu 1 | Kultursistema |
| _GRECAPTCHA | Babestu webgunea spametik eta indar handiko erasoetatik | 6 hilabete |
Lerro bakoitzean analisirako cookie bati buruzko datuak
| Izena | Mota | Helburua | Iraupena |
|---|---|---|---|
| dtCookie | Bisita bat arakatzen du hainbat eskaeraren bidez | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| dtLatC | Zerbitzariaren sortasuna neurtzen du errendimenduaren monitorizaziorako | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| dtPC | Beharrezkoa balizen transmisiorako parametro egokiak identifikatzeko; korrelaziorako saioaren IDa barne hartzen du | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| dtSa | Erdi mailako biltegia orrialdeak hartzen dituzten ekintzetarako | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| rxVisitor | Bisitariaren ID saioak korrelazioan jartzeko | Etengabe | Bizkaiko Foru Aldundia |
| rxvt | Saioaren itxarote-denbora | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| iyrc-user-id | Erabiltzaileak bereiztea | Ordu 1 | Bizkaiko Foru Aldundia |
| _ga, _ga_XXXXXXXXXXX | Erabiltzailea bereiztea | 2 urte | Google Analytics |
| _gat, _gat_XXXXXXXXXXX | Eskaeren ehunekoa mugatzea | Minutu 1 | Google Analytics |
| _gid | Erabiltzaileak bereiztea | Egun 1 | Google Analytics |
| MUID | Erabiltzailea bereiztea | Urtebete | Microsoft Clarity |
| _clck | Lehentasunak esleitzea erabiltzaile berdinari | Urtebete | Microsoft Clarity |
| _clsk | Konektatu saio batean ikusitako hainbat orri | Urtebete | Microsoft Clarity |
| CLID | Identifikatu erabiltzaile baten lehenengo bisita | Urtebete | Microsoft Clarity |
| ANONCHK | Erabiltzailea bereiztea | Egun 1 | Microsoft Clarity |
| MR | Adierazi noiz freskatu MUID | 6 hilabete | Microsoft Clarity |
| SM | Sinkronizatu MUID Microsoft inguruan | Urtebete | Microsoft Clarity |
Lerro bakoitzean cookie(Pertsonalizazio) bati buruzko datuak
| Izena | Mota | Helburua | Iraupena |
|---|---|---|---|
| Idioma | Erabiltzailearen hizkuntzarik gustukoena aukeratzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| cookie-tramites-favs | Gorde gogoko izapideak Aurretiazko Hitzorduan | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
Lerro bakoitzean cookie(Hirugarrenen) bati buruzko datuak
| Izena | Mota | Helburua | Iraupena |
|---|---|---|---|
| CLID | Identifikatu erabiltzaile baten lehenengo bisita | Urtebete | Microsoft Clarity |
| APISID | Gorde erabiltzailearen lehentasunak eta informazioa orriak bistaratzean, Google mapak bertan daudela. | 2 urte | |
| HSID | Iruzurra prebenitzea | 2 urte | |
| MUID | Bereizi erabiltzailea | Urtebete | Microsoft Clarity |
| NID | Gogoratu bere lehentasunak eta beste edozein informazio | 6 hilabete | |
| SAPISID | Erakutsi iragarki pertsonalizatuak Googleko webguneetan | 2 urte | |
| SID | Eskaini iragarkiak edo retargeting entregatzea, eskaini iruzurra prebenitzea. | 2 urte | |
| SIDCC | Eskaini web-trafiko fidagarriaren identifikazioa. | Urtebete | |
| SM | Microsoften domeinuen arteko MUIDa sinkronizatzeko erabiltzen da | Saioa | Microsoft Clarity |
| SSID | Eskaini iragarkiak edo retargeting entregatzea, eskaini iruzurra prebenitzea. | 2 urte | |
| __Secure-1PAPISID | Sortu webgunearen bisitariaren interesen profil bat, Googleren publizitate garrantzitsua eta pertsonalizatua erakusteko. | 2 urte | |
| __Secure-1PSID | Sortu webgunearen bisitariaren interesen profil bat, Googleren publizitate garrantzitsua eta pertsonalizatua erakusteko. | 2 urte | |
| __Secure-1PSIDCC | Sortu webgunearen bisitarien interesen profil bat, retargeting bidez erakusteko iragazki garrantzitsu eta pertsonalizatuak. | Urtebete | |
| __Secure-1PSIDTS | Sortu webgunearen bisitarien interesen profil bat, retargeting bidez erakusteko iragazki garrantzitsu eta pertsonalizatuak. | Urtebete | |
| __Secure-3PSID | Sortu webgunearen bisitariaren interesen profil bat, Googleren publizitate garrantzitsua eta pertsonalizatua erakusteko. | 2 urte | |
| __Secure-3PSIDCC | Sortu webgunearen bisitariaren interesen profil bat, Googleren publizitate garrantzitsua eta pertsonalizatua erakusteko. | Urtebete | |
| __Secure-3PSIDTS | Sortu webgunearen bisitarien interesen profil bat, retargeting bidez erakusteko iragazki garrantzitsu eta pertsonalizatuak. | Urtebete | |
| __Secure-ENID | Webguneko zerbitzuak eta aukerak erabiltzeko beharrezko cookiea | Urtebete | |
| ar_debug | Araztu iragarkiak. | Urtebete | |
| MR | Adierazi noiz freskatu MUID | 6 hilabete | Microsoft Clarity |
| XSRF-TOKEN | CSRF (Cross Site Request Forgery) erasoak saihesteko | 1 ordu | Kultursistema |
| _fbp | Gorde eta arakatu webguneetan bisitak | Urtebete | |
| kultursistema_session | Mantendu erabiltzailearen saioa | 1 ordu | Kultursistema |
| AEC | Detektatu spam, iruzurra eta gehiegikeria | 6 hilabete | |
| SOCS | Gorde erabiltzailearen cookie-aukerak | 13 hilabete | |
| Locale | Ez dago eskuragarri | Gobierno Vasco | |
| _hegoa_coop_session | Sortu erabiltzaileentzat saio-identifikatzaile bat | Saioa | Gobierno Vasco |
Nola desaktibatu edo ezabatu daitezke cookieak?
Erabiltzaileak, Webgunera lehen aldiz sartzen denean, cookieak konfiguratu eta onartu edo baztertu ahal izango ditu webgunean bertan. Ondoren, erabiltzaileak edozein unetan aldatu edo kendu ahal izango du baimena cookien politika honen bidez edo konfigurazioaren bidez.
Hala ere, edozein unetan baliatu ahal izango duzu horiek libreki desaktibatzeko eskubidea, bai eta webgune honetako cookieak ezabatzekoa ere. Ekintza horiek desberdin egiten dira, erabiltzen ari zaren nabigatzailearen arabera. Hemen utziko dizugu nabigatzaile ezagunenetarako gida azkar bat.
- Desaktibatu cookieak Chromen
- Desaktibatu cookieak Exploreren
- Desaktibatu cookieak FireFoxen
- Desaktibatu cookieak Safarin
- Desaktibatu cookieak Edgen
Cookie-ak desaktibatu edo ezabatzen badira baliteke webguneko zenbait funtzionaltasun ondo ez ibiltzea.
Aldaketak Cookien Politikan
Webguneak cookien politika hau aldatzeko eskubidea gordetzen du, betiere, indarrean dagoen legediak baimentzen duen moduan. Horregatik, gure webgunera sartzen zaren bakoitzean politika hori berrikusteko gomendatzen dizugu, dagozkion eguneraketa- eta informazio-ondorioetarako.
Cookieak konfiguratzea
Jarraian, erakutsiko dizugu gure webguneak zer kategoriatarako erabiltzen dituen cookieak. Haiek onartuta edo ukatuta zure aukeraketa pertsonaliza dezakezu, horretarako dauden botoien bidez. Informazio gehiagorako, kontsulta ezazu gure cookien politika (Leiho modala ireki).
-
Cookie teknikoak Beti aktibo
Beharrezkoak dira gure webgunean nabigatzeko eta oinarrizko zereginetarako, webguneak behar bezala funtziona dezan.
