Ikerketa eta berrikuntza proiektuen zati garrantzitsu bat adi ibiltzea da diru-laguntzei, finantzaketari, partzuergoei, prestakuntzari eta proiektu pilotuen egituraketari dagokionez, gauzek funtzionatzen duten ala ez ikusteko.

Europar Batasunak (EB) sare teknologiko eta intelektuala dinamizatu nahi du Europar Batasuneko kideen artean eta hori, oso berri ona da. Bai, baita zuretzat ere. Izan ere, nahiz eta ikerketan ez aritu, nabarituko duzu Europako herrialdeek mundu-mailan lehiakortasuna irabazten badute.

Horrek eragin positiboa izango du herritarren bizi-kalitatean, baita ETEen eta enpresen lan-kalitatean ere. Hain zuzen ere, laguntza-programa desberdinei esker (berrikuntza eta ikerketa-proiektuei I+G diru laguntzak ematen dizkieten horiek), diru gehiago egongo da ideia onak aurrera eraman eta garatu ahal izateko.

ETORKIZUNA, TECHIEA DA

Horizon Europe – Horizonte Europa

Europar Batasunak 2020an abian jarri zuen programa garrantzitsuenetako bat da eta, duela gutxi, 2027ra arte luzatu dute. I+Grekin lotutako proiektuak finantzatzea du helburu, inbertsio horiek inpaktu zientifikoa, teknologikoa, ekonomikoa eta soziala izan dezaten.

Termino horiek ulertzen ez dituenetakoa bazara, programa bat zer den azalduko dizugu: programa esaten zaio Europako Batzordeak aldi jakin baterako, kasu honetan 2021tik 2027ra, zehazten dituen helburu, lehentasun eta ekintzei.

Horri esker, Europaren erresilientzia eta gaitasun teknologikoak indartu egingo dira, enpresa-sareek eraldaketa digitalean aurrera egin ahal izateko.

Digital Europe – Europa Digitala

Programa hau gaur egungo bi kezka handienetatik abiatuta sortu da: planeta eta digitalizazioa. Europako Itun Berdeaz geroztik, batzordeak betaurreko berdeak jantzi ditu eta trantsizio digitalari buruzko eztabaidei ekin die.

Ikerketa teknologiko digitala merkatura eramateko helburuarekin, Europa Digitala onuragarria izango da Europako enpresentzako, baina baita herritarrentzako ere, horiek baitaude, une honetan, trantsizio honen eta zerbitzuen diseinuaren erdigunean (planetarekin batera, noski).

GovTech4All ABIAPUNTU GISA

2022ko urtarrilean, Lantikek Europako Batzordearen deialdi interesgarri batekin egin zuen topo (iragarki ofizial bat da, ikertzaileek honela aipatuko luketena: “Pssst!, X baldintza betetzen dituen proiektu bat baduzu eskuen artean, aurkeztu ezazu berehala!”).

Dei hori GovTech Incubator deitzen zen (DIGITAL – 2022 – GOVTECH – 02 – FPA) eta Digital Europe programaren zati zen. Hortik, partzuergo bat sortu da, 17 erakundez eta 12 herrialdez osatua (besteak beste, Espainia, Frantzia, Grezia, Holanda, Alemania, Suedia, Portugal, Lituania, Letonia eta Ukraina).

Erronka honek lau urte iraungo du, bi urteko bi ziklotan banatuta. Helburua berbera da kasu guztietan: gobernu elektronikoaren esparruan (GovTech) irtenbide bateratuak emango dituzten pilotu berritzaileak bultzatzea, eta lehen zikloan artikulatuko da, GovTech4All proiektuaren bidez, honako helburu hauekin:

1. Espazio eta metodologia bat eskaintzea gobernuko erakundeek erronkak eta konponbideak parteka ditzaten eta, horrela, elkarrekin haz daitezen.
2. Lehen zikloan estatuez gaindiko hiru proiektu pilotu abian jartzea, orotariko soluzio teknologikoak erabiliz.
3. Proiektu pilotuak zabaltzen eta ezagutarazten laguntzea eta jasangarritasuna sustatzea.
4. Herrialde elkartuen arteko ezagutza-trukea indartzea eta gainerako herrialdeetan kanpo-kontzientziazioa handitzea, pixkanaka batzen direnak kontuan hartuta.

BERRIKUNTZA TESTATZEKO PROIEKTU PILOTUAK

Partzuergo honek dagoeneko hiru proiektu pilotu hautatu ditu, eta une honetan definizio fasean aurkitzen dira:

1. Secure information in cross-border data spaces – GovTech4All-en interesa duten kideen artean, mugaz gaindiko erabileraren kasu bat zehazteko aukera emango du. Horretan, informazio sentikorra trukatzean eta biltegiratzean, lehentasuna izango dute segurtasunak, pribatutasunak eta elkarreragingarritasunak.
2. Personal Regulations Assistant (PRA) – Tresna digital bat eskainiko die herritarrei, jasotzeko eskubidea duten prestazioak identifikatzen eta eskatzen laguntzeko. Horrela, enpresa- eta lege-ezagutza gutxi izan arren, orotariko prestazioak eta onurak eskuratzeko aukera izango dute.
3. Startup Challenge – Europako erakundeei energia modu eraginkorragoan erabiltzen eta energia horren erabilera minimizatzen lagun diezaieketen soluzio teknologikoak identifikatuko ditu, herrialde guztietan inplementatzeko aukera emanez.

Lantikek “Secure information in cross-border data spaces” izeneko lehen proiektu pilotua proposatu zuen, Frantziako eta Greziako gobernu-agentzien laguntzarekin.

Proiektu honek lau ardatz nagusi ditu, lau ardatz teknologikotan banatuta:

1. Zifratze seguruko algoritmoak erabiltzea (Quantum-safe encryption algorithms).
2. Datu zifratuekin lan egitea (Homomorphic Algorithms).
3. Informazioa behin ematea (Once Only Technical System (OOTS) – EU araudia).
4. Datu-gune partekatuak erabiltzea (Open-source implementations – IDSA DSC/Eclipse DSC).

2023ko udan, GovTech4All-en proposatutako hiru proiektu pilotu abian jarriko dira, lagungarriak izango direnak gizarte digitalizatuago bat lortzeko bidean. Administrazioak beraien artean antolatuko dira herritarrei esperientzia hobeagoak diseinatzeko, zibersegurtasuna eta pribatutasuna zaintzea kontuan hartuta. Baina, batez ere, klima-krisia eta energia nola optimizatu dezakegun ahaztu gabe, energia gutxiagorekin gehiago egiteko.