Bizkaia ere pauso izugarriak ematen ari da quantum arloan, belak jaso eta itsasoratzear dagoen itsasontzi kuantiko bat eraikiz. Horren ondorioz, eta “bigarren zatiak ez dira onak” esaldiaren aurka gaudelako, itsasontzi horretara igongo gara eta mundu kuantiko zoragarri eta liluragarrirantz ekingo dugu.

ZERBAIT DESBERDINA

Baliteke kuantikaren definizio zehatzena Richard Feynman Fisikako Nobel Sariaren irabazlearena izatea: “Mekanika kuantikoa ulertzen duzula uste baduzu, ez duzu mekanika kuantikoa ulertzen”. Nahiz eta fisikari horrek soilik mekanika kuantikoaz hitz egiten zuen, kuantikaren inguruko guztiarekin erlaziona daitekeen esaldia izan daiteke. Gure lehen edizioan, kuantikaren gai orokorrak azaltzen saiatu ginen: G letrarekin, gainjartze kuantikoa; K letrarekin, korapilatze eta konputazio kuantikoa, besteak beste. Baina edizio honetan ez gara oinarrian geratuko, askoz harago joateko asmoa dugu.

Zergatia oso erraz uler daiteke: fisika kuantikoak mundua aldatzeko potentziala du. Hain famatuak diren partikula subatomikoek nola funtzionatzen duten, nola jokatzen duten eta elkarren artean erlazionatzen diren jakiteak, izan ere, gure egunerokotasunean geratatzen diren gauza asko azaltzen lagun diezaiguke. Dena alda dezake: medikuntzaren arloan lagun diezaguke, oso gaixotasun goiztiarrak detektatuko dituzten sentsore kuantikoak sortuz eta inoiz ikusi gabeko abiaduran medikamentuak testatu eta onartuz. Konputazio kuantikoak ordenagailu klasikoek konpondu ezin dituzten arazoak konpontzeko aukera emango digu. Espazioa eta bere esplorazioa ere aldatuko dute, beste gauza askoren artean, teknologia hauek! Partikula ditxoso eta zoragarri hauek!

Hala ere, pazientzia handia izan behar dugu, izan ere, aipatutako aldaketa guztiak errealitate bihurtzetik urrun gaude oraindik. Teknologia kuantikoek garapen bidean dauden teknologiak izaten jarraitzen dute, eta oraindik hastapenetan gaude. Emaitzak, momentu honetan, ez dira garrantzitsuenak. Bidaia oso luzea da eta konplikazio eta oztopo teknikoz beterik dago. Hala ere, bidaia hau hainbat diziplinatako pertsonek elikatzen dute, etorkizun itxaropentsu batek bideraturik.

Hau guztia ez da bakarrik hemen, Bizkaian, pentsatzen den zerbait. Teknologia kuantikoak ez dira moda bat soilik, izan ere, mundu osoko enpresa garrantzitsuenetako batzuek aztertu eta oso hurbiletik jarraitzen dituzte. Google, Microsoft, Intel, IBM, AWS, Fujitsu edo Telefonica dira arlo horretan inbertitzen duten enpresen adibide perfektua, adar hori jasotzen ari den inbertsio osoaren zati handi bati lagunduz; Qurecaren arabera, inbertsio hori, 40 mila milioi dolarrekoa da mundu osoan, eta datozen 16 urteetan 106 mila milioi dolarrera iritsiko dela iragarri dute. Poltsikoan solte daramazuna, gutxi gorabehera.

BARNERATU BESTE BEHIN MUNDU KUANTIKOAN

Horregatik, eta horren inguruan hemen egiten ari den guztiagatik, uste dugu lehen aldizkariak, Kuantum Krekin idazten da izenez ere ezagutzen denak, oinordeko bat behar duela, mekanika kuantikoaz eta azaleratzen ari diren proiektu interesgarrienez sakonago hitz egiteko aukera emango digun zerbait.

Zenbaki honetako izarra Bizkaiko Foru Aldundiak bultzatzen duen ekosistema da, eta tokiko eta nazioarteko industria kuantiko bat eraikitzea du helburu. Aldizkari honen barruan, honetan parte hartzen duten eragile guztiak ezagutuko dituzue: unibertsitateak, laborategiak, startupak, nazioarteko enpresa teknologiko handiak eta beren negozioak bultzatzeko sortzen ari diren teknologiak aztertzen dituzten korporazioak.

Aldizkariaren lehen edizioa esku artean izateko aukerarik izan ez duten pertsona horiek ahaztu ezin ditugunez, ihes egin diguten oinarrizko kontzeptu batzuk ere azalduko ditugu. Horrela, klaseko azken ilaran eserita dauden horiek ere interesatuta egongo dira ondoren erakutsiko dugun guztian.

Etorkizuna da BizkaiaTech Magazinen esploratzea gustatzen zaigun beste adar bat. Teknologia kuantikoak teknologia emergenteak dira; horregatik, etorkizunaz hitz egitea ia betebeharra iruditzen zaigu. Ordenagailu kuantiko pertsonalak dituen etxe bat imajinatzera ausartu gara, eta kontzeptu errealeko proba bati aurrea hartzera. Proba hori dagoeneko egiten ari da, eta Bizkaibus-eko autobus-sarearen funtzionamendua optimizatuko du.

Gai honetan (eta guztietan) gauzarik ezinbestekoenetako bat sentsazio horren guztiaren atzean dauden pertsonak dira: talentu kuantikoa. Lurraldeko hainbat unibertsitateri esker, orain eta etorkizunean iraultza kuantiko osorako giltzarri izango diren pertsona horiek guztiak biltzeko, entrenatzeko eta deskubritzeko gakoak zeintzuk diren jakiteko aukera izango dugu.

Azkenik, opari gisa, entretenimendua ere izango dugu, edizio honek partxis kuantiko bat baitu familia osoak lege kuantiko batzuk ikas ditzan. Batek daki, agian norbait animatuko da horren ondorioz aditu kuantiko bihurtzera…

Jarri anoraka eta heldu hurbil duzuen zerbaiti, bidaia kuantiko hau hastear dago eta!