GOAZEN B PLANAREN BILA

Ludus dugu guztietatik zaharrena. Deustuko lau informatikarik sortu zuten Ludus 2011. urtean, Jon Iñaki Martínezek, Mikel Cearsolok, Mikel Calvok eta Jon López de Guereñak, eta nahiz eta hasieran bideojokoak ekoizteko helburua zuten, errealitate birtualaren inguruko irakaskuntza arloan espezializatzen bukatu dute. Gaur egun, horri, pibotatzea deitzen zaio: enpresa batek proiektu batekin hasten du bere ibilbidea baina laster konturatzen da beste eremu batean (hasierako proiektuarekin erlazionatuta egon daiteke, edo ez) arrakasta izateko aukera askoz handiagoa dela.

Ludus (Pulsar Concept deitua hasiera batean) sortu zuten lau pertsonetatik hiruk, bideo-jokoekin lotutako Bilboko startup ospetsuenetako batean egiten zuten lan, Ludein. Bertan, ordea, beraien nagusiarekin izan zuten desadostasun baten ondorioz, beren kabuz lan egiteko erabakia hartu zuten. “Pelotari” eta antzeko bideojokoak egin arren, laster konturatu ziren eremu horretan epe laburrean dirua egitea oso zaila izango zela.

Gustuko zutena egiten jarraitu nahi bazuten, bazekiten gosea pasa beharko zutela. Horrez gain, bazeuden jada hainbat enpresa beraiek egiten zuten hori aurrera eramaten, eta horren ondorioz, merkatuan ezberdintzea oso egiteko zaila zen. Hala ere, 2013. urtean Palmer Luckey ezagutu zuten Amsterdamgo azoka batean. Hau, Oculus enpresaren sortzaileetako bat da, beranduago Facebook-ek 2.000 milioi dolarrengatik erosiko zuen enpresaren sortzaileetako bat, alegia.

ZER HOBE DEZAKET?

Soilik betaurreko berezi batzuen bidez kontsumitu daitezkeen multimedia produktuak sortzearen ideia bereziki gustatu zitzaien. Probak egiten hasi zirenean ikusi zuten horrek aukera ugari emango zizkiela prestakuntzaren arloan, eta Euskadin zeudenez, hau industrian aplikatzea erabaki zuten.

“Teknologia gure arlo ahaltsuena zen, eta besteetatik bereiziko gintuen eta kopiatzeko erraza izango ez zen zerbait sortu nahi genuen”, aitortu du Cearsolok, Ludus-en sortzaileetako batek. Lehenago, berak CIE Automotiven (autoaren piezak fabrikatzen dituen enpresa euskaldunean) egiten zuen lan, eta bere ideia izan zen errealitate birtuala industriaren mundura eramatea.

Kontutan izan behar da prestatzeko erabiltzen diren simulagailuak aspaldiko kontua direla (hegazkinak edo trenak pilotatzeko simulagailuak, adibidez), baina horiek, espazio handia behar zuten makinak ziren. Amsterdamen ikusi zituzten eta gaur egun hain arruntak diren betaurrekoek ikasketa hauek demokratizatzea eta beste arlo batzuetan aplikatzea lortu dezakete.

BEGIRATU AUKERA HORRI BEGIETARA ETA MURGIL ZAITEZ

Jendearen bizitza salbatzeko boterea duen laneko arriskuen prebentzioan aukera bat ikusi zuten, eta honen inguruko lehen produktuak garatzen hasi ziren. Hala ere, beraien lehen bezero izan ziren Bilboko Portuak eta Bizkaiko Foru Aldundiaren Suhiltzaileek, zerbait ezberdina eskatu zieten: Bizitza errealeko egoerak trebatzeko eta simulazioak egiteko espazio birtual bat.

Helburua suteak edo istripuak birsortzea zen, suhiltzaileek edota portuko larrialdi-taldeak bizitza errealean egingo luketena entrenatu ahal izateko. Errealitate birtualeko kaskoa baliatuz, erabiltzaileak nahieran entrenatzeko aukera izango lukete, eta gainera, simulakroak baino askoz merkeagoak izango lirateke.

Hortik aurrera negozioak goranzko joera hartu zuen, eta Inversores Ángel-en eta azkenaldian, arrisku-kapitaleko hainbat funtsen laguntzaz, ez dio gorantz egiteari utzi. Gaur egun, Ludusen lan egiten duten 50 langileek (150 enpresa eta instituziotarako lan egiten dutenak, gehienbat Latinoamerikan), sortzen dituzten produktuak bere bezeroen beharrekin egokitu ditzakete, beraien plataforma propioa baliatuz

Horrela, hainbat urte beranduago, Bizkaiko enpresa honek metabertsoarekin lotutako (baina, oraindik, termino hau erabili gabe) edukien nagusi izatea lortu du. Izan ere, eskaintzen dituzten tresnak eta abatarrak, errealitate birtualeko software-sortzaile handiek eskaintzen dituztenen oso antzerakoak dira.

Hala ere, hori baino ibilbide luzeagoa egin du Virtualware enpresak. 2003an jaio zen enpresa hau, Deustuko unibertsitatean prestatutako hiru informatiko gogotsuren eta multimediaz liluraturik zeuden hainbat irakasleren eskutik. “Ez genuen ekintzailea izateko DNArik, baina gure enpresa propioa sortzea zen Madrilera edo Bartzelonara ez joateko geneukan aukera bakarra”, dio Unai Extremok, beraien CEOak, enpresaren sorreraren inguruan.

ETENGABEKO ERALDAKETAN

Virtualware ere, errealitate birtuala oinarritzat zuen proiektuetan espezializatu zen, baina pantaila handiak bezalako hardware arruntagoa erabiliz. Bere lan ohikoenak, museoen birtualizazioa burutzean eta higiezinen agentzien sustapenetan jarri zuten arreta, eta orduan, ez zen beharrezkoa betaurreko bereziak erabiltzea esperientzia horietaz gozatzeko.

Azken urteotan, Virtualware pauso handiak emanda metabertsorantz gerturatzen hasi da. Lehen pausua beraien plataforma propioa sortzea izan zen, errealitate birtualeko proiektuak sortzeko prozesua sinplifikatu eta bizkorrago bihurtzeko. Bestalde, urruti zeuden pazienteen errehabilitazioan espezializatutako spin-off bat martxan jartzea ere lortu zuten.

Azken proiektu hau, David Fried eusko-kanadiarrak bideratu zuen eta metabertsoaren barruan egindako proiektu bat dela esan dezakegu. Izan ere, hemen erabiltzen diren tresnetako asko baliatzen zituzten; kamerak, sentsoreak eta urrutiko aginteak, adibidez. Bizkaiko Esklerosi Anizkoitzaren erakundearen laguntzaz, proiektua bideo-joko terapeutiko gisa abiarazi zen. Gaur egun, paziente bati bere egoera fisiko eta psikologikoarekin laguntzeko erabiltzen den medikuntzagailu bihurtu da.

Oroi ere ingurugiro horretan dago, medikuntzaren arloan. Proiektu hau, Mondragon Unibertsitateko Lidergo Ekintzaile eta Berrikuntzako (Leinn) ikasle diren Jorge Maylin eta Iñaki Aramburuk eraman dute aurrera. Adineko jendean jartzen du arreta proiektuak, eta bere helburua horiek intelektualki estimulatzea da, beraien narriadura kognitiboa atzeratzeko.

Bizkaian bertan ikus ditzakegun kasu horiek, vaporwarea atzean utzi (hain ohikoa den teknologiaren munduan) eta benetako kasuei buruz hitz egiten ari garela erakusten dute. Benetako balioa duten mundu birtuala eta errealaren arteko proiektuak dira, erabilera industriala eta medikuntza arloan erabiltzen direnak.

METABERTSOAREN ABANGOARDIARANTZ; AISIALDITIK HARATAGO

Kaskoak, erabiltzailea eremu ezberdin batekin konektatzen du honek jadanik ezagutzen dituen medioak erabiliz. Ezin hobea da aparatu sofistikatuak erabiltzeko prestakuntzarekin zerikusia duen ororako (edozein lantegitan gertatzen den bezala) eta hain ohikoak ez diren baina prestatuta egotea eskatzen duten egoeretarako, suteetarako, adibidez.

Hedabideetan hitz egiten den metabertsoak pertsona fisiko bat itxurazko unibertso birtual batera lekualdatzen duen moduan, industrian zentratzen den metabertsoak benetan existitzen diren objektu eta tresnak birsortzen ditu, pasa litezkeen gertaerei aurrea hartuz. Mundu bi hauek kontrajarri egiten dira; alde batetik, entretenimendua dugu, askotan online egiten ditugun erosketekin lotzen dena, eta bestetik, erabilera profesionaleko arloa dugu, erabiltzaileari balorea eskaintzen diona bai formazio aldetik bai arazo fisikoetatik osatzeko aldetik ere.

Hedabideetan hitz egiten den metabertsoak pertsona fisiko bat itxurazko unibertso birtual batera lekualdatzen duen moduan, industrian zentratzen den metabertsoak benetan existitzen diren objektu eta tresnak birsortzen ditu, pasa litezkeen gertaerei aurrea hartuz. Mundu bi hauek kontrajarri egiten dira; alde batetik, entretenimendua dugu, askotan online egiten ditugun erosketekin lotzen dena, eta bestetik, erabilera profesionaleko arloa dugu, erabiltzaileari balorea eskaintzen diona bai formazio aldetik bai arazo fisikoetatik osatzeko aldetik ere.

Nahiz eta bakarrik adibide pare bat ikusi ditugun, edonolako kasuak aurki ditzakegu hemen inguruan, eta horregatik, ez litzaiguke arraroa egin behar urte batzuk barru, Bizkaia honekin lotutako startupez josita egotea. Edozein motatako makinen mantentzelanetan edo egunetik egunera landuagoak diren ibilgailuen inguruko formazioan izan daiteke, adibidez. Horrela, prestakuntzaren kostuak behera egingo luke, akatsak egiteko aukera gutxiago egongo lirateke eta eraginkortasunak gora egingo luke orokorrean, jarduera guztia digitalizatuta uzten duen big dataren bitartez, guztiok elkarrengandik ikasteko aukera izango genukeelako.