Kolore-kode horiek NaviLens izena dute, eta ikuspen-desgaitasuna (edo beste desgaitasun batzuk) duten pertsonentzako espazioak irisgarriagoak egitea helburu duten kode digital adimendunak dira. Kodeen atzean dagoen lan-taldearen ustez, «teknologiak inklusioa bultzatzeko balio behar du, ez jendea baztertzeko». Beraz, teknologiaren erabilera egokiaren bidez komunitate oso bati laguntzea posible dela erakusten duen adibide ezin hobea da.

JANARIRIK BEHAR EZ DUEN ITSU-TXAKURRA

NaviLens kaleetan jarritako kode digitalak eskaneatzeko aukera ematen dizun mugikorrerako aplikazioa da, ikusmen-urritasuna duen jendeak espazioa hauteman dezan ezer ez ikusi behar gabe. Agian pentsa dezakezu: «baina zergatik ez dituzte QR kode normalak erabiltzen?» Bada, kode deigarri horiek zeregin bat dutelako, eta ez daude hor politak direlako bakarrik.

Lehenik eta behin, erabiltzen duten teknologiari esker, urrutitik eskaneatu daitezke (12-15 metro), hurbildu behar izan gabe. Gainera, ondo fokuratu gabe eta oinez zoazenean edo mugitzen ari zarenean ere eskaneatu ditzakezu, eta hori ezinbestekoa da ikusmen-urritasuna duten pertsonentzat. QR arruntetan ez bezala, non irudia fokuratu behar duzun denbora batez nahi duzun orria atzitu arte, NaviLens-ek ia berehala irakurtzen du kodea. Esan digutenez: «Ideia, mugikorraren kamerak begien modura jokatzea zen, eta kodeak, bestalde, seinaletika gisa». Azkenik, aplikazioak aldi berean hainbat kode detektatzeko aukera ematen du, eta informazioa erabiltzaileari modu ordenatu eta erosoan aurkezten dio beti.

Eta nola lagun diezaiokete kode horiek erabiltzaileari? Imajinatu: Bilboko Metroko San Mameseko geltokian zaude, baina ez duzu informazioa pantailan ikusten, ez dakizu zein nasatara joan behar duzun, eta ez duzu igogailua aurkitzen. Aplikazioa atera eta mugitu besterik ez duzu egin behar; izan ere, aplikazioak behar duzun informazioa bozgorailuaren bidez azalduko dizu.

Bi aplikazio daude eskuragarri erabat doan, IOS eta Androiderako. Lehenak NaviLens (irakurri bezala) izena du, eta ikusmen urritasuna edo erabateko itsutasuna duten pertsonentzat da. Bigarrena, ordea, NaviLens GO da, eta ikusmen murriztua edo bestelako desgaitasunak dituzten pertsonei zuzenduta dago. Informazioa modu bisualean, oso sinplifikatuan eta hainbat formatutan erakusten du (audiogida, easyreading, zeinu-hizkuntza, sinbolo sinpleak, etab.). 100.000 deskarga baino gehiago izan ditu, eta aplikazioak erosteko plataformetan, batez beste, 4,5/5 baino nota altuagoa lortu du. Erabiltzaileek, oro har, oso ondo baloratzen dute aplikazioaren funtzionamendua, eta nabarmentzen dute tresna horiek oso garrantzitsuak direla desgaitasunen bat duten pertsonak ahalduntzeko.

Gainera, NaviLens-entzat oso garrantzitsua da erabiltzaileengandik lortzen den feedbacka. Izan ere, hau ez da aldebakarreko lana. Honela kontatzen digute: «Uste dugu funtsezkoa dela erabiltzaileen eta desgaitasuna duten pertsonen egungo beharrak eta arazoak ezagutzen dituzten erakunde guztien laguntza eta feedbacka. Hasieratik izan da gure obsesioa teknologia benetan erabilgarria izatea erabiltzaileentzat, eta, horretarako, NaviLens garatzeko laguntza izan dugu, bai ikusmen-desgaitasuna duten pertsonena, bai pertsona horien beharrak bideratzen dituzten elkarteena. Zenbait kanal ditugu, eta horien bidez, aplikazioa hobetzeko iradokizunak eta feedbacka jasotzen ditugu. Gure posta elektronikoaren bitartez, egunero heltzen zaizkigu babes-mezuak edo hobekuntzak iradokitzen dituztenak. Erabiltzaile eta elkarteekin saioak eta tailerrak egiten ditugu, NaviLens nola erabiltzen den ezagutzeko eta bildutako feedbacka jasotzeko. Era berean, probak egiten ditugu zenbait ezarpenen xede-erabiltzaileekin, teknologiaren erabilgarritasuna eta izan ditzakeen hobekuntzak in situ ebaluatu ahal izateko. Aplikazioen bidez ere feedbacka bidal daiteke. Etengabeko hobekuntzako prozesuak zuzentzeko eta ezartzeko erabiltzaileek ematen diguten edozein gorabehera idazten dugu. Badakigu NaviLens-en arrakastaren zergatietako bat erabiltzaileari zuzenduta dagoela dela».

NOLA SARTU INFORMAZIOA KOLORETAKO KUADROTXOETAN

Baina, nola funtzionatzen du teknologia honek? Nola da posible informazioa honelako irudi berezietan sartzea?

Hitz egin dezagun lehenik kode eskaneagarriez orokorrean. Izan ere, QR kodeak betiko barra-kodeen bertsio berriagoak dira, kutxazain automatikoek zer saltzen ari diren identifikatzeko produktu jakin batzuk identifikatzen dituztenak. Barra-kodeetan, informazioa barretan eta espazioetan biltzen da, eta elementu bakoitzak (zabalera askotakoa) karaktere bitarren kate txikiak irudikatzen ditu. Horrela, kode bakoitza bakarra eta erraz identifikatzeko modukoa da. Gainera, kasu honetan, informazioa horizontalki biltegiratzen eta irakurtzen da, ezkerretik eskuinera.

QR kodeetan, ordea, funtzionamendua aldatzen da. Kode bitarra erabiliz ere informazioa gordetzen duten arren, beste era guztiz desberdin batean egiten dute: laukitxo bakoitzak (edo, batzuetan, puntu bakoitzak) bit bat ordezkatzen du. Patroi desberdinei esker, zenbaki, letra edo bien multzoak sor ditzakezu, eta web-orriak, kontaktu txartelak edo ordainketa-metodoak gorde ditzakezu. Barra-kodeak ez bezala, horizontalki zein bertikalki irakur daitezke, eta haien tamaina aldatu egiten da: gutxieneko tamaina 21x21 da, eta gehienekoa 177x177koa (biak karratu formakoak).

Gainera, dagoeneko konturatuko zinen QRek izkinetan handiagoak diren karratu batzuk dituztela, zeinak ezinbestekoak diren gailu elektronikoek kodea behar bezala eskanea dezaten. Kodea alderantziz, inklinatuta edo mugituta egon arren, izkinako karratutxoek (lerrokatze- eta posizionatze-puntu deritze) kodea irakurtzeko modu egokia adierazten diote kamerari.

Jorratu ditzagun orain NaviLens-en kodeak. Ikusi ahal izan dugunez, kode horiek ez dute besteek duten itxura bera, eta horri esker dira hain irisgarriak. Nahiz eta –QRak bezala– kode matrizialak diren (biek datuak lauki batean gordetzen dituzte), NaviLens-ek kodifikazio eta detekzio sistema propioa erabiltzen du, hainbat elementu desberdintzailerekin, eskaneatzeko eta erabiltzeko oso erraza izan dadin.

Lehenik eta behin, elkarren artean oso kontraste handia duten koloreak erabiltzen dituzte, erraz bereizteko modukoak, eta, horiei esker, kamerak behar bezala detektatzen ditu argi askorik egon ez arren. Bloke bakoitza handia eta erregularra da (QRetan ez bezala), eta, horri esker, askoz errazago detektatzen dira, nahiz eta mugimenduan egon edo lauso ikusi. Lehen, lerrokatze-puntuez ere hitz egin dugu, eta, lehen begiratuan, NaviLens-en kodeek ez dute horrelakorik. Hori horrela izatearen arrazoia da kode bakoitzak bere aztarna (kolore-eredua) duela, algoritmoak, eskaneatze hutsarekin, ertza non dagoen, bere orientazioa eta tamaina identifika ditzan.

Oro har, NaviLens-ek gaur egun ezagutzen ditugun kode guztiak ez bezalako kode bat erabiltzen du, oso erraz detektatzen eta deskodetzen dena, eta teknologia izugarri interesgarria sortzen eta gizarteari benetan ekarpena egiten laguntzen du. Horregatik da ikaragarria NaviLens.

BILBOKO METROAN, NEW YORKEN ETA ETXEAN

Ez da kasualitatea mundu osoan gehien maite den marketako bat izatea. Murtzian jaiotako proiektu honek mundu osoan zehar bidaiatu du (140 herrialdetara, hain zuzen ere), eta New Yorkeko metroa, Dublingo Unibertsitatea, Erresuma Batuko trenak eta antzeko kokapenetara ailegatu da; eta munduko hiriburua alde batera utzi gabe, noski: Bilbo. Datu xume bat: Bilboko metroak 100 milioi bidaia baino gehiago egin zituen 2024an. Gizarte Ekintza Sailaren arabera (2020), desgaitasuna duten 66.800 pertsona baino gehiago daude Bizkaian, hau da, biztanleria osoaren %5,8. Sistema horri esker (eta ez da bakarra), leku horiek askoz irisgarriagoak dira, ez bakarrik ehuneko horrentzat, baizik eta pertsona guztientzat. 100 milioi bidaia horietan, imajina dezakezue zenbat lagunek atera zuten NaviLens aplikazioa koloretxoak eskaneatzeko?

Badira, halaber, kode horiek beren produktuei jartzeko bereganatu dituzten markak ere (marka oso ospetsuak), hala nola Pantene, Pringles, Coca-Cola, Kellogs edo Nivea, besteak beste. Horrela, ikusmen-urritasuna duten pertsonek ere kontsumituko duten produktuari buruzko informazio gehiago lor dezakete.

Baina ez kezkatu; ez duzu zertan enpresa handia eta ezaguna izan kode horiek erabiltzeko. Gogoratu, NaviLens laguntzeko dago hemen. Izan ere, bere webgunean edozein QR kode NaviLens kode bihurtzeko aukera ematen dute, erabat doan. Kontatzen digutenaren arabera, hori beti egon da euren planen barnean: «Proiektuaren hastapenetatik argi izan genuen ezinbestekoa zela erabiltzaileek teknologia erraz eskuratzea NaviLens hedatzeko eta benetako inpaktua sortzeko». Hala, jatetxe bat baduzu, informazio-kartel bat diseinatu baduzu, edo zure negozioa babestu nahi baduzu, ikusmen-urritasuna duten pertsonek ere goza dezaten egin dezakezu. «Gure xedea edozein pertsonak, erakundek edo eduki-sortzailek bere QRak irisgarri egin ahal izatea da, oztopo ekonomikorik eta teknikorik gabe», azaldu digute.

Eta mundu osora iristea lortu badute ere, lana ez da gelditzen: «Orain, irisgarritasunaren estandar bihurtu nahi dugu, munduko edozein tokitan eta edozein produktu edo zerbitzutan egongo dena, horrela bakarrik lortuko baitugu inor kanpoan geratzea, eta horrela bakarrik beteko du NaviLens-ek bere xedea».

Beraz, testuaren hasieran onartu baduzu ez zenuela inoiz erreparatu kode horiei, ziur orain, autobus-geltoki batean zauden bakoitzean, museo bat bisitatzean, edo metroan bidaiatzean gogoan izango duzu puntako teknologia oso interesgarri baten atzean komunitate oso bati laguntzea pentsatzen duen pertsona-talde bat dagoela. Eta izugarri ondo egiten dute beraien lana.