Baina honelako arazoak pilatu egiten dira: pandemiak, klima-aldaketa, antibiotikoen kontrako erresistentzia, elikadura-segurtasuna, zibersegurtasunaren erronkak, partekaturiko oparotasun ekonomikoa eta abar. Zientziaren ikuspegi tradizionala aldatu beharra daukagu berehala.

Mendetan zehar, zientzia modu linealean ulertu dugu: arazo batek hipotesi bat eragiten du, eta horren ostean eredu bat eta proba bat. Emaitza porrota bada, prozesua berriro hasten da, eta probek urteak iraun ditzakete. Metodo horrekin oso urrutira iritsi gara; plastiko hobeak garatu ditugu, bai eta eguzki-panel eraginkorrak eta hegazkinentzako material arinagoak eta erresistenteagoak ere, esate baterako.

Zientziak ez du mugarik zientzialari sortzaileentzat

Mundua oso azkar ari da aldatzen; gaur egungo mundu mailako erronkei eskatzen den bizkortasunarekin eta eraginkortasunarekin ekiteko, zientzia egiteko beste modu bat behar dugu.

Zientzia prozesu sortzaile bat da berez; zientzialariek etengabe hedatzen dute beren irudimena medikamentu edo produktu kimikoen diseinu berriak esploratzeko. Baina gizakiaren garunak bere mugak ditu. Azken finean, unibertsoan atomoak baino molekula baten diseinu-aukera gehiago daude. Inork ezin ditu guztiak bahetu aukerarik onena aurkitzeko.

Albiste ona da zientziari —edo gure garuneko mugei— bultzada bat emateko osagaiak ditugula: abangoardiako teknologia informatikoa eta talentua. Benetako erronka horiek estrategikoki ezartzea da, sektore publikoan zein pribatuan.

Zer superbotere ematen dizkigu Adimen Artifizialak?

Mundua iraultza informatiko baten aurrean dago. Adimen Artifiziala konputazio tradizionala hobetzen ari da eta, laster, agian, suspertzen ari den konputazio kuantikoa sustatuko du: munduko arazorik larrienetako batzuk konpontzea ahalbidetuko liguketen makinak. Horietara sartu daiteke munduko edozein tokitatik hodei hibrido baten bitartez.

Geroz eta gehiago dira Adimen Artifiziala erabiltzen duten enpresak eta laborategiak, eta horien sare neuronal sakonak gai dira gai jakin baten inguruan argitaratu diren saiakuntza zientifiko guztietatik eskalan ezagutza zientifikoak ateratzeko.

Esan dezakegu zientzialari batek ongarri artifizialak hobetzeko katalizatzaile berri bat sortzeko beharra duela. Katalizatzailearen egitura kimikoa itsu-itsuan zehazten saiatu ordez, Adimen Artifizialak, lehenik eta behin, patente, artikulu akademiko eta beste argitalpen pilo bat aztertuko lituzke gaiaren inguruan dagoeneko egin dena ikusteko.

Jarraian, Adimen Artifizialak, automatikoki, aurkituriko datuetan oinarrituriko hipotesia sortuko luke, diseinu molekular berrien bilaketa hedatzeko. Hipotesirik esperantzagarrienean oinarrituz, errendimendu altuko ordenagailuek eta ordenagailu kuantikoek molekula berri bat simulatuko lukete.

Lan digitala egin ostean, simulazioa geroz eta autonomoagoak diren laborategiko probetan baieztatu edo ezeztatuko litzateke. Azkenik, Adimen Artifizialak emaitza balioztatuko luke, anomaliak identifikatuko lituzke eta ezagutza berriak aterako lituzke. Galdera berriak agertuko lirateke eta prozesuak jarraituko luke.

Pipeta batean nahastu: Adimen Artifiziala + hodei hibridoa + konputazio kuantikoa + aurkikuntza-komunitate berriak = metodo zientifiko azeleratu bat

Aurkikuntza zientifikoen paradigma aldatzeko, Adimen Artifiziala, hodei hibridoa eta, aldizka, konputazio kuantikoa bateratzea behar dugu. Era berean, bigarren osagarri bat behar dugu —lankidetza zientifiko mota berriak edo “aurkikuntza-komunitateak”—, nahasketara gehitzeko.

Zer irabaziko genuke?

Metodo zientifiko azeleratu bat, zientzian eraldaketa handiak katalizatzeko, eta aurrekaririk gabeko abiadurarekin eta automatizazioarekin. Inoiz baino bizkorrago diseinatu ahal izango genituzke material berriak, eta horrek eragina izango luke gure bizitzako alderdi guztietan: osasun-laguntzan, fabrikazioan, nekazaritzan zein beste esparru batzuetan.

Kreditua: IBM Research

Lehen aldiz, aurkikuntza zientifikoen zirkulua ixteak oso aukera erreala eta berehalakoa dirudi. Hori gertatzen denean, amets bat egi bihurtuko dugu: aurrerapen zientifikoa autobultzatutako prozesu amaigabe bat izatea.

Komunitate zientifiko berriek dagoeneko ez dute mugarik

Baina ez da teknologia bakarrik aurkikuntza-maila berri hau sustatuko duena; pertsonek ere hartuko dute parte. Mundu akademikoan eta industrian banatuta dauden milioika zientzialariren talentuaz eta sormenaz beteta dago mundua, eta zientzialariek ez liekete aurre egin behar independenteki izan ohi dituzten krisi global ugariei. Hain zuzen ere, enpresa edo unibertsitate-laborategi batek ere ezin du gainditu pandemia bere kabuz.

Nazio-mailako eta nazioarteko lankidetza publiko-pribatuek ezagutzak, datuak eta teknologiarik berriena partekatzen dituzte, horrela, aurkikuntza-prozesua bizkortuz.

Era berean, dibertsoak izan behar dira. Zientzian, arazoak handiak eta konplexuak izan daitezke, edo txikiak eta espezifikoagoak. Adibidez, CERNek (Ikerketa Nuklearrerako Europako Kontseilua) 42 herrialdetako zientzialariekin sakonki koordinaturiko komunitate bat behar du egunero bi milioi esperimentu egiteko 170 bat laborategitan, eta hori Hadroi Azeleragailua partikula-azeleragailutik datorren zientziarentzat bakarrik.

Nolanahi ere, zientzia gero eta irekiagoa da, eta sektore publiko eta pribatuko ikertzaileek gero eta dokumentu, esperimentu, datu, emaitza eta baliabide gehiago partekatzen dituzte.

Aurkikuntza-komunitate txikiago horren arrakastaren adibide bat COVID-19 Errendimendu Altuko Konputazio Partzuergoa da. Mundu akademikoko, industriako eta laborategi nazionaletako 87 bazkideren lankidetza da. Horri esker, gaur egungo pandemiaren aurka borrokatzen diren mundu osoko ikertzaileek superordenagailuetara sartu ahal izan dute.

Zientzia elkartasunean dago

Industriako bazkideak lehiakideak izan ohi dira, baina orain ez, koronabirusaren aurkako txertoa sortzeko helburua dela eta. Partzuergoko kide guztiak batuta daude helburu komun batekin: COVID-19aren kontrako tratamendu berri baten edo bakuna baten bilaketa bizkortzea. Lankidetza horiei esker, abiadura eta zehaztasun handiagoa lortzen da, ideiak eta datuak askatasun handiagoz elkartrukatzen dira eta abangoardiako teknologiarako erabateko sarbidea lortzen da. Laburbilduz, berrikuntza indartzen da eta pandemia beste modu batera baino azkarrago gelditzea espero da.

Muga ez dago materialen diseinuan.

Datuetan oinarritutako Adimen Artifizialaren etengabeko bilakaerarekin, hodei hibridoaren konputazio aurreratuarekin, konputazio kuantikoaren aurrerapenarekin eta geroz eta ugariagoak diren aurkikuntza-komunitateekin, metodo zientifiko jarraitu eguneratu eta autobultzatuak eragin handia izan beharko luke gure bizitzako hainbat alderditan. Eta gaur eguneko eta etorkizuneko mundu-mailako krisi guztiekin, horren beharra daukagu, inoiz baino gehiago.