Ohikoa den bezala, erreakzio biek arrazoi dute, era batean. Erreminta batek indar handia duenean, hau modu egokian (etikoki eta arduratsu) erabiltzen dela egiaztatu beharra dago. Sare sozialen erabilerarekin, gainera, gero eta kontzientzia handiagoa dugu gure datu pertsonalen segurtasun eta pribatutasunarekin. Metabertsoa ez da salbuespen, izan ere, bere ospeak gure izenean dauden datu kopurua areagotzen du, datu pertsonalekin hasi eta banku-transakzioekin amaituz.

Informazio guzti honen segurtasuna bermatzeak esfortzu legal eta tekniko asko eskatzen ditu, eta askotan, publikoak ez ditu esfortzu horiek ezagutzen. Zibersegurtasuna da, eraso digitaletatik sistemak eta informazioa babesten dituen area, eta eboluzio konstante batean dago. Izan ere, zein behar teknologikoak bai honek dakartzan mehatxuak, egun batetik bestera aldatzen dira

NOLA PARTEKATU DITZAKEGU SEKRETUAK ERA SEGURU BATEAN?

Imajinatu dezagun espioi ingeles bat garela eta Erregearen esanetan lan egiten dugula. Beretzat mezu sekretu bat izan eta berak erraz ulertzea nahiko bagenu, era sinple batean, alfabetoko letrak bere hurrengo letrarengatik aldatuko genituzke: A, B izango litzateke, eta B, C, eta horrela, hurrenez hurren. Prozesu hau, metodo kriptografiko zaharrenetako bat dugu, Cesar zifratua. Gure sekretuaz inor ez jabetzeko zailago egin nahiko bagenu, ordenarik gabeko letrengatik ordezkatu ahalko genituzke gure mezuko letrak, Vigenère zifratua aplikatuko genioke mezuari, alegia.

Kasu bietan, Erregeak mezua ulertu dezan, egin ditugun aldaketak zeintzuk izan diren jakin beharko luke. “Txuleta” bat izanda, egia esan, edonor izango litzateke gauza gure mezua ulertzeko. Hau da kriptografia simetrikoak duen ahulgune nagusia, izan ere, mezuaren igorleak eta hartzaileak, mezua zein eratara kodifikatu den, hau da, zein den mezuaren klabe sekretua jakin beharko lukete. Gaur egun, kriptografia simetriko konplexuagoak erabiltzen ditugu, AES algoritmoa da horren adibideetako bat.

Sentitzen dut, baina metodo kriptografikoen beste familia bati buruz hitz egiteko, matematikak sartu behar ditugu ekuazioan. Errazenetik hasiko gara ordea, ez kezkatu: bi zenbaki biderkatzea erraza egiten zaigu, txikitan ikasten dugun prozesua da, eta geroago, kalkulagailua erabiltzen dugu eragiketa hauek egiteko. Alderantzizko prozesua, ordea, pixka bat konplexuagoa da. Nahiz eta bigarren hezkuntzan zenbaki bat bere faktoreetan banatzen ikasten dugun, kalkulagailuetan ez dago botoirik hori egitea ahalbideratzen digunik. Zergatik da hori?

Erantzuna hurrengoa da: ordenagailu arruntentzat, operazio hau burutzea oso zaila da. Gaur egun, ez da algoritmo klasikorik ezagutzen problema hau efizienteki burutzeko gai denik. 200 digituko zenbaki batentzako, azken esperimentuak 18 hilabete pasa zituen problema gainditzeko, 80 CPU erabiliz eta 50 kalkulu-urte baino gehiago kontsumituz.

Kriptografia asimetrikoa arazo honetaz baliatzen da. Erregeak eta bere zerbitzu sekretuak klabe publiko propio batzuk dituzte, zifra askotako zenbaki lehenetan oinarritzen direnak eta mundu guztiaren eskuetan daudenak. RSA algoritmoari esker, klabe hauek sekretuak komunikatzeko konbinatu daitezke: zenbaki lehenak biderkatzea oso erraza da, baina norbaitek biderketa hori intertzeptatzen badu, oso zaila egingo litzaioke jakitea zein bi klabe erabili diren hau sortzeko.

ZIBERSEGURTASUNAREN MEHATXU KUANTIKOA

Puntu honetan, suposatu daiteke zibersegurtasunak konfiantza eman beharko ligukeela. Gure datuak ondo gordeta egon beharko lirateke matematika guzti horren atzean, ezta? Horrela izan da joan den urteetan eta baita gaur egun ere, ziber-eraso batzuen salbuespenarekin, noski. Hala ere, denen ahotan dagoen konputazio kuantikoak, orain dela denbora askotik dagoen kezka teoriko bat dakar berarekin.

Konputazio kuantikoak, lan espezifiko batzuk askoz azkarrago egitea ahalbidetzen du. Groverren algoritmoak, adibidez, kriptografia simetrikoa mehatxatzen du, datu base desordenatuetan bilaketak burutzea lortzen du eta. Hau erabiltzean, hacker batek klabe sekretu batzuk probatu ditzake Erregearen mezuaren klabearekin jo arte. Segurtasuna mantentzeko, nahikoa izango litzateke gure klabeen zifra kopurua bikoiztea.

Hala ere, klabe publikoko kriptografia da ordenagailu kuantikoen abantailek mehatxatzen dutena. Shor-en algoritmoa, adibidez, zenbaki handien faktorizazioaren arazoa konpontzeko sorturik dago, eta hau da RSA algoritmoaren oinarria. Bai, gure klabeak seguruago egin ditzakegu zenbaki gehiago gehitzen badizkiogu, baina hacker kuantikoak ez lirateke harriturik geratuko. 10 bider handiagoa den klabe bat faktorizatzeko, ordenagailu klasiko batek 10 aldiz denbora gehiago beharko luke, hala ere, ordenagailu kuantiko batek askoz denbora gutxiagoan lortuko luke eragiketa egitea.

ARAZO MODERNOEK IRTENBIDE MODERNOAK ESKATZEN DITUZTE

Orduan… gure datuak ordenagailu kuantikoen menpe al daude? Zorionez, nahiz eta konputazio kuantikoak abantaila asko dituen klasikoarekiko, oraindik 5-10 urte geratzen zaizkigu ordenagailu hauek gaur egungo zibersegurtasuna mehatxatu ahal izateko.

Bitartean, zibersegurtasunean aditu diren horiek ez dira ezer egin gabe arazoari begira geratu. Azken urteotan, NIST (National Institute of Standards and Technology) bezalako instituzioak gure datuak babestuko dituzten algoritmoen bila aritu dira. Izan ere, teknologia kuantikoa informazioarentzako mehatxu izan daitekeen bezala, zibersegurtasunarekin lotutako arrisku hauei aurre egiteko irtenbideak ere ekarri ditzake.

ARAZO KUANTIKOEK IRTENBIDE KUANTIKOAK ESKATZEN AL DITUZTE?

Nahiz eta guztion ahotan dagoen gaia konputazio kuantikoa izan, azken aldian izandako aurrerapen teknologikoak ez dira ordenagailu eta algoritmo kuantikoetan bukatzen. Kriptografia kuantikoa aurreko mende amaieran hasi zen garatzen, eta, nahiz eta entrelazamendu eta superposizioaren printzipioetan oinarritzen den, bere funtzionamendua eta erabilgarritasuna ordenagailu kuantiko orokor batek eskaintzen duena baino espezifikoagoa da. Gainera, ziber-erasoak saihesteko gauza ere bada.

Gehien aztertu den kriptografia kuantikoko teknika QKD (Quantum Key Distribution) izan da, hau da, klabeen distribuzio kuantikoa. Honen oinarria, norabide ezberdinetan doazen argi-pultsu polarizatuen transmisioa da: bertikala edo horizontala, erlojuaren orratzen araberakoa edo alderantzizkoa etab. Norabide bakoitza, klabe sekretuko 0 edo bit 1ean bilakatzen da, eta hau erabili ahal izango dugu Erregearekin mezuak trukatzeko.

Argiak dituen propietate kuantikoek ez dute uzten sistema ukiturik utzi gabe informaziorik ateratzen, eta horren ondorioz, norbaitek behar ez den lekuan eskua sartuz gero, erraz jakin daiteke. Hau da, gauza izango ginateke ikusteko noiz izan dugun kuxkuxeroren bat informazioa kolapsatzen. Klabea arriskuan dagoela ikusten badugu, alde batera utzi eta beste bat bidaliko dugu. Inork antzeman gabe klabea transmititzeko gai izan arte ez dugu gure mezua igorriko.

Prozesu honek aparatu espezializatu baten beharra du. Gaur egun, QKDren inplementazioak bi eratara eramaten dira aurrera: satelite eta zuntz optiko bidez. Teknologia bi hauek bere pro eta kontrak dituzten arren, talde komertzialek erabiltzen dituzte jadanik.

BERRIA DEN HORREN AURREAN, ERANTZUNKIZUNA BEHARREZKOA DA

Aurrerapen teknologikoek bizitza aldatzen digute, sozializatzeko modu ezberdinak erakusten dizkigute eta lehen ezinezkoak egiten zitzaizkigun gauzak baliatzen dizkigute. Bai metabertsoak zein konputazio kuantikoak, paradigma aldaketa bat dakarte beraiekin. Hala ere, denak bezala, gauza onak eta txarrak dituzte aldaketa hauek. Dikotomia honen aurrean, garrantzitsua da berritasun hauek zer ematen diguten argi izatea, onerako edo txarrerako. Eta garrantzitsuena… gauza txar horiei nola aurre egin jakitea da.