Herriko plaza
#Reflections
2023.02.16 Irakurketa denbora: 3 minutu
BizkaiaTech argitalpen taldea
Ilustrazioa: Studio Gastón
Bertan egoteko leku bat da herriko plaza. Bertan, umeak korrika dabiltza eta bizi guztia bertan pasa dutenak petankan ari dira, zuk zure kuadrillakoekin zuritoak hartzen dituzu eta punkiek gitarra jotzen dute. Pertsona bakoitzak bere mikrokosmos propioa sortu eta elkarbizitza izan dezakeen leku ireki bat.
PATCHWORK ERAKO HIRIAK
Hormigoiz eta adreiluz sortu genituen hiriak aldatuz joan dira urteak pasa ahala. Bitxia da nola ohitu garen goazen leku guztietan historiarekin elkarbizitzera: estilo erromanikoa, gotikoa eta tupustean, oso eraikin modernoak, hiriburu industrial izatetik, nazioarteko ikono-arkitektoniko izatea baimendu zigutenak. Leku horiek guztiak, patchwork bat izango balira bezala moldatzen ari dira, eta arrazoiak, gizartearen joera, premia eta bizi estilo berriak dira. Behinola, hiriak zaldi gurdiak igarotzeko diseinatzen zituzten. Orain, ordea, arrapalak, igogailuak eta aulki elektrikoak daude, edonor bere kabuz mugitu ahal izateko. Urteek aurrera egin ahala espazio fisikoak gure premien arabera moldatu ditugu, modu erreaktibo batean.
MUNDU FISIKOA AZTERTU MUNDU BIRTUALA SORTZEKO
Gaur egun, eztabaida ez da Irisgarritasunaren Legea betetzearen edo ez betetzearen inguruan, 2000. urtean atzean utzi genuen gaia da hori. Gaur egungo premiek, beste noranzko baterantz doaz, zehazki, beste mundu baterantz: mundu birtualerantz. Mundu fisikoko adabakiak aztertuta ikasi dugu eta aro birtual batean sakondu ahal izan dugu. Bertan, teknologia berri bakoitzak eztabaida pizten du berriro. Noski, guk, “Interneten bilakaera” deitzen dioten horren hausnarketaren eta elkarrizketaren parte izan nahi dugu, hau da, metabertsoaren inguruko elkarrizketaren parte.
Mundu guztiaren ahotan dago metabertsoa baina, ulertzen al dugu zer den? Zer izango den? Bertara joango al gara bizitzera? Sar gaitezke edo oraindik zorua garbitzen ari al dira? Mundu guztiak zalantzak eta iritziak ditu mundu berri horren inguruan, utopietatik hasi, errealitatearen antz gehiago duten iritzietatik pasatu eta distopietara heldu arte.
Argitalpen honetan, metabertsoaren ikuspegi guztiak erakusten eta bere potentziala ezagutarazten saiatu gara. Hiriaren paralelotasunarekin jarraituz, gure ustez, espazio birtual publikoak, irekiak eta seguruak sortu beharra dugu, aldi berean, ekimen pribatuekin batera bizitzen jakin beharko dutenak. Mundu eskuragarri bat sortu beharko dugu, non edonork aske izateko eskubidea duen.
ZURE AUZO BIRTUAL BERRIA
Metabertsoaren alde estetiko eta pertxenta alde batera utzita, haren gaitasun bateratzaileari buruz hausnartu nahi dugu.
Metabertsoaren potentziala amaiezina izan daiteke, Albert Einsteinek esan bezala: “Imajinatu ahal baduzu, lor dezakezu”. Hortaz, zein mundu mota lortu nahi dugu guk? Ondo aztertzen badugu, mugikorrak eta aplikazioak beraien booma izan zutenean, pertsona batzuk zailtasun handiak izan zituzten kode berri hauetara ohitzeko. Izan ere, interfazea guztiz ezberdina zen eta beraien komunikatzeko eta erlazionatzeko moduak ere, egun batetik bestera erabat aldatu ziren.
Hala ere, errealitate birtuala gure mundu errealaren bertsio digital hiperrealista izatera heldu daiteke. Imajina dezagun errealitate birtualeko betaurrekoak janzten ditugula eta modu errazean joan gaitezkeela gure auzoko banku sukurtsalera. Bertan, badakigu nola jokatu behar dugun eta, gainera, aurrez aurre hitz egin dezakegu gure betiko kudeatzailearekin. Esperientzia hau, askoz ere etxetiarragoa izango litzateke mundu guztiarentzat eta soluzio intuitibo bezala planteatu daiteke zailtasunak dituzten pertsonek, besteek bezala teknologiaz gozatu dezaten, aplikazio baten azken eguneratzearekin borrokan ibili beharrean.
Agian, metabertsoaren bertsio honek ez du hainbeste saltzen edo ez da irakurri duzun bezalako retrofuturistikoa, baina teknologiaren azken helburua jendearen zerbitzura egotea da, beraien beharrei eta arazoei aurre egiteko, mundu guztia herriko plazan lasai bizi ahal izan dadin.
METABERTSOAREN AURPEGI GUZTIAK
ain leiala den irakurle hori, puntu honetara heldu bazara, zin egiten dizugu argitalpen honetan mundu eta formatu berriak ezagutuko ditugula, guztia sormena sustatzeko helburuarekin. Metabertsoaren alderdi ezberdinak ezagutuko dituzu, zure elkarrizketa bideratzen lagunduko dizuten artikuluak aurkituko dituzu eta Internet berri honetan sartu (ala ez) nahi duzun hausnartuko duzu.
Azalduko dizugu, zergatik dagoen guztion ahotan termino hau Second Life plataforma porrot bat izan eta gero, metabertsoan barneratzeko jarraibideak emango dizkizugu eta agian ulertzen ez dituzun termino pare bat azalduko dizkizugu hiztegi txiki baten bidez. Gertatzen ari denaren inguruko artikuluak ere aurkituko dituzu: Roberto Romerori egindako elkarrizketan, adibidez, teknologia eta sormena bateratzen dituen pertsona baten ikuspuntua ikusiko duzu, eta, Ibermatikarekin egindako kolaborazio berezi honetan, mundu kuantikoan barneratuko zara teknologia honek ematen dizkigun aukera imajinaezinak ezagutu ahal izateko. Gure ikuspuntu errealista ere eman nahi izan dugu, eta metabertsoak hezkuntzan eta ekintzailetzan nola eragin dezakeen ere hausnartu dugu. Azkenik, Bizkaiko Foru Aldundiaren proiektu batean ere murgilduko gara, teknologia gure erroak hobeto ezagutzeko eta zaintzeko nola baliatu zuten ikusi ahal izateko
Eta guzti honekin, gauza bakarra geratzen zaigu esateko: goza ezazu, plaza hau zurea da eta.
Etiketak
- #cultura
- #emprendimiento
- #innovación
- #cocreación
- #bigscience
- #colaboración
- #democratización
- #futuro
- #arte
Gehiago kuxkuxeatu nahi izanez gero…
Lerratu gehiago erakusteko
BizkaiaTech, burmuin geldigaitzei zuzendutako teknologiari buruzko aldizkaria, Bizkaiko Foru Aldundiarena.
Cookieak
Cookie propioak eta hirugarrenen cookieak erabiltzen ditugu tekniko- analisi- eta pertsonalizazio- helburuetarako, hala nola erabiltzaileak zer nabigazio-hizkuntza erabili duen jakiteko. Informazio gehiagorako, kontsulta ezazu gure cookien politika (Leiho modala ireki).
Cookien politika
Web-orri honek, https://www.bizkaia.eus (aurrerantzean, "Webgunea"), nabigazioaren bidez eta zerbitzuaren hartzailearen IP helbidearen bidez nabigazioaren beraren jarraipena egiteko tresnak erabiltzen ditu; honela, zerbitzuak edo haren funtzionamendu teknikoa hobetzeko eta bermatzeko, beste erabiltzaile batzuengandik bereizteko eta nabigazio-ohiturak aztertzeko.
Cookien politika honen helburua da erabiltzen ditugun cookien funtzionamenduari eta erabilgarritasunei buruzko informazio argi eta zehatza ematea.
Zer dira eta zertarako erabiltzen ditugu cookieak?
Cookie bat webgune jakin batzuetan sartzen zarenean zure ordenagailuan deskargatzen den fitxategi bat da.
Cookiek, besteak beste, erabiltzaile baten edo haren ekipamenduaren nabigazio-ohiturei buruzko informazioa biltzea eta berreskuratzea ahalbidetzen diote webgune bati. Barne hartzen duten informazioaren arabera eta ekipamendua erabiltzen den moduaren arabera, erabiltzailea ezagutzeko erabili daitezke.
Indarrean dagoen legeak aukera ematen du cookieak bere gailuan gordetzeko, webgune honen funtzionamendurako behar-beharrezkoak badira. Hala ere, gainerako cookie motetarako baimena beharko dugu.
Cookie motak, horiek kudeatzen dituen erakundearen arabera
Cookieak bidaltzen dituen ekipo edo domeinua kudeatzen eta jasotako datuak tratatzen dituenaren arabera, honako hauek bereizten ditugu:
- Cookie propioak: Bizkaiko Foru Aldundiak kudeatzen dituenak.
-
Hirugarrenen cookieak: cookien bidez bildutako datuak erabiltzen dituen beste erakunde batek kudeatzen ditu.
Webgune honetan Eusko Jaurlaritzaren cookieak aurki daitezke, bere helburuetarako erabiliak eta Bizkaiko Foru Aldundiaz kanpoko domeinuetan gordetzen direnak.
Cookie motak, xedearen arabera
- Cookie teknikoak: erabiltzaileak webgune, plataforma edo aplikazio batean nabigatzea ahalbidetzen dute, baita horietan dauden aukera edo zerbitzu desberdinak erabiltzea ere; hala nola, trafikoa kontrolatzea eta datuak komunikatzea, saioa identifikatzea, sarrera mugatua duten ataletan sartzea, ekimen batean izena emateko edo parte hartzeko eskaera egitea, hedapenerako bideoak edo soinua daukaten edukia gordetzea edo sare sozialen bidez edukiak partekatzea.
- Analisi-cookieak: erabiltzaile kopurua zenbatzea ahalbidetzen dute, baita nabigazioaren neurketa eta analisi estatistikoa egitea ere. Horren helburua eskura dauden zerbitzuak hobetzea da. Propioak edo hirugarren batenak izan daitezke.
- Pertsonalizazio-cookieak: erabiltzaileak zerbitzura sartzea ahalbidetzen dute erabiltzailearen gailuan aurretik definitutako irizpide batzuen araberako ezaugarri orokor batzuekin; hala nola, hizkuntza, zerbitzura sartzeko erabiltzen den nabigatzaile mota, zerbitzura sartzeko erabiltzen duen eskualdeko konfigurazioa, eta abar.
Cookien iraupena
- Saiorako cookieak: erabiltzailea webgune batera sartzen den bitartean datuak bildu eta gordetzen dituzte.
- Cookie iraunkorrak: datuek gailuan gordeta jarraitzen dute, eta horietara sartu daiteke eta horiek tratatu cookie-en arduradunak definitutako aldi batean. Aldi hori minutu batzuetatik zenbait urtetara bitartekoa izan daiteke.
Zer cookie erabiltzen ditu webgune honek?
Lerro bakoitzean cookie(teknikoak) bati buruzko datuak
| Izena | Mota | Helburua | Iraupena |
|---|---|---|---|
| JSESSIONID | Saioa identifikatzea | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| ASPSESSIONID | Saioa identifikatzea | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| TS01 | Saioa identifikatzea | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| LFR_SESSION_STATE | Saioa identifikatzea | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| COOKIE_SUPPORT | Adierazi ea erabiltzaileak aktibatuta daukan cookietarako laguntza | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| pc_tecnicas_bizkaia | Tekniken cookien blokeari buruzko onarpen/errefusatze lehentasunak jasotzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| pc_analitica_bizkaia | Analisien cookien blokeari buruzko onarpen/errefusatze lehentasunak jasotzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| pc_preferencias_bizkaia | Lehentasunen cookien blokeari buruzko onarpen/errefusatze lehentasunak jasotzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| pc_terceros_bizkaia | Hirugarrenen cookien blokeari buruzko onarpen/errefusatze lehentasunak jasotzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| CPLB | Karga orekatzeko gure zerbitzariek erabilitako informazioa jasotzen du | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| Kultursistema_session | Erabiltzailearen saioa mantendu | Ordu 1 | Kultursistema |
| XSRF-TOKEN | CSRF (Cross Site Request Forgery) erasoak saihesteko | Ordu 1 | Kultursistema |
| _GRECAPTCHA | Babestu webgunea spametik eta indar handiko erasoetatik | 6 hilabete |
Lerro bakoitzean analisirako cookie bati buruzko datuak
| Izena | Mota | Helburua | Iraupena |
|---|---|---|---|
| dtCookie | Bisita bat arakatzen du hainbat eskaeraren bidez | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| dtLatC | Zerbitzariaren sortasuna neurtzen du errendimenduaren monitorizaziorako | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| dtPC | Beharrezkoa balizen transmisiorako parametro egokiak identifikatzeko; korrelaziorako saioaren IDa barne hartzen du | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| dtSa | Erdi mailako biltegia orrialdeak hartzen dituzten ekintzetarako | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| rxVisitor | Bisitariaren ID saioak korrelazioan jartzeko | Etengabe | Bizkaiko Foru Aldundia |
| rxvt | Saioaren itxarote-denbora | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| iyrc-user-id | Erabiltzaileak bereiztea | Ordu 1 | Bizkaiko Foru Aldundia |
| _ga, _ga_XXXXXXXXXXX | Erabiltzailea bereiztea | 2 urte | Google Analytics |
| _gat, _gat_XXXXXXXXXXX | Eskaeren ehunekoa mugatzea | Minutu 1 | Google Analytics |
| _gid | Erabiltzaileak bereiztea | Egun 1 | Google Analytics |
| MUID | Erabiltzailea bereiztea | Urtebete | Microsoft Clarity |
| _clck | Lehentasunak esleitzea erabiltzaile berdinari | Urtebete | Microsoft Clarity |
| _clsk | Konektatu saio batean ikusitako hainbat orri | Urtebete | Microsoft Clarity |
| CLID | Identifikatu erabiltzaile baten lehenengo bisita | Urtebete | Microsoft Clarity |
| ANONCHK | Erabiltzailea bereiztea | Egun 1 | Microsoft Clarity |
| MR | Adierazi noiz freskatu MUID | 6 hilabete | Microsoft Clarity |
| SM | Sinkronizatu MUID Microsoft inguruan | Urtebete | Microsoft Clarity |
Lerro bakoitzean cookie(Pertsonalizazio) bati buruzko datuak
| Izena | Mota | Helburua | Iraupena |
|---|---|---|---|
| Idioma | Erabiltzailearen hizkuntzarik gustukoena aukeratzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| cookie-tramites-favs | Gorde gogoko izapideak Aurretiazko Hitzorduan | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
Lerro bakoitzean cookie(Hirugarrenen) bati buruzko datuak
| Izena | Mota | Helburua | Iraupena |
|---|---|---|---|
| CLID | Identifikatu erabiltzaile baten lehenengo bisita | Urtebete | Microsoft Clarity |
| APISID | Gorde erabiltzailearen lehentasunak eta informazioa orriak bistaratzean, Google mapak bertan daudela. | 2 urte | |
| HSID | Iruzurra prebenitzea | 2 urte | |
| MUID | Bereizi erabiltzailea | Urtebete | Microsoft Clarity |
| NID | Gogoratu bere lehentasunak eta beste edozein informazio | 6 hilabete | |
| SAPISID | Erakutsi iragarki pertsonalizatuak Googleko webguneetan | 2 urte | |
| SID | Eskaini iragarkiak edo retargeting entregatzea, eskaini iruzurra prebenitzea. | 2 urte | |
| SIDCC | Eskaini web-trafiko fidagarriaren identifikazioa. | Urtebete | |
| SM | Microsoften domeinuen arteko MUIDa sinkronizatzeko erabiltzen da | Saioa | Microsoft Clarity |
| SSID | Eskaini iragarkiak edo retargeting entregatzea, eskaini iruzurra prebenitzea. | 2 urte | |
| __Secure-1PAPISID | Sortu webgunearen bisitariaren interesen profil bat, Googleren publizitate garrantzitsua eta pertsonalizatua erakusteko. | 2 urte | |
| __Secure-1PSID | Sortu webgunearen bisitariaren interesen profil bat, Googleren publizitate garrantzitsua eta pertsonalizatua erakusteko. | 2 urte | |
| __Secure-1PSIDCC | Sortu webgunearen bisitarien interesen profil bat, retargeting bidez erakusteko iragazki garrantzitsu eta pertsonalizatuak. | Urtebete | |
| __Secure-1PSIDTS | Sortu webgunearen bisitarien interesen profil bat, retargeting bidez erakusteko iragazki garrantzitsu eta pertsonalizatuak. | Urtebete | |
| __Secure-3PSID | Sortu webgunearen bisitariaren interesen profil bat, Googleren publizitate garrantzitsua eta pertsonalizatua erakusteko. | 2 urte | |
| __Secure-3PSIDCC | Sortu webgunearen bisitariaren interesen profil bat, Googleren publizitate garrantzitsua eta pertsonalizatua erakusteko. | Urtebete | |
| __Secure-3PSIDTS | Sortu webgunearen bisitarien interesen profil bat, retargeting bidez erakusteko iragazki garrantzitsu eta pertsonalizatuak. | Urtebete | |
| __Secure-ENID | Webguneko zerbitzuak eta aukerak erabiltzeko beharrezko cookiea | Urtebete | |
| ar_debug | Araztu iragarkiak. | Urtebete | |
| MR | Adierazi noiz freskatu MUID | 6 hilabete | Microsoft Clarity |
| XSRF-TOKEN | CSRF (Cross Site Request Forgery) erasoak saihesteko | 1 ordu | Kultursistema |
| _fbp | Gorde eta arakatu webguneetan bisitak | Urtebete | |
| kultursistema_session | Mantendu erabiltzailearen saioa | 1 ordu | Kultursistema |
| AEC | Detektatu spam, iruzurra eta gehiegikeria | 6 hilabete | |
| SOCS | Gorde erabiltzailearen cookie-aukerak | 13 hilabete | |
| Locale | Ez dago eskuragarri | Gobierno Vasco | |
| _hegoa_coop_session | Sortu erabiltzaileentzat saio-identifikatzaile bat | Saioa | Gobierno Vasco |
Nola desaktibatu edo ezabatu daitezke cookieak?
Erabiltzaileak, Webgunera lehen aldiz sartzen denean, cookieak konfiguratu eta onartu edo baztertu ahal izango ditu webgunean bertan. Ondoren, erabiltzaileak edozein unetan aldatu edo kendu ahal izango du baimena cookien politika honen bidez edo konfigurazioaren bidez.
Hala ere, edozein unetan baliatu ahal izango duzu horiek libreki desaktibatzeko eskubidea, bai eta webgune honetako cookieak ezabatzekoa ere. Ekintza horiek desberdin egiten dira, erabiltzen ari zaren nabigatzailearen arabera. Hemen utziko dizugu nabigatzaile ezagunenetarako gida azkar bat.
- Desaktibatu cookieak Chromen
- Desaktibatu cookieak Exploreren
- Desaktibatu cookieak FireFoxen
- Desaktibatu cookieak Safarin
- Desaktibatu cookieak Edgen
Cookie-ak desaktibatu edo ezabatzen badira baliteke webguneko zenbait funtzionaltasun ondo ez ibiltzea.
Aldaketak Cookien Politikan
Webguneak cookien politika hau aldatzeko eskubidea gordetzen du, betiere, indarrean dagoen legediak baimentzen duen moduan. Horregatik, gure webgunera sartzen zaren bakoitzean politika hori berrikusteko gomendatzen dizugu, dagozkion eguneraketa- eta informazio-ondorioetarako.
Cookieak konfiguratzea
Jarraian, erakutsiko dizugu gure webguneak zer kategoriatarako erabiltzen dituen cookieak. Haiek onartuta edo ukatuta zure aukeraketa pertsonaliza dezakezu, horretarako dauden botoien bidez. Informazio gehiagorako, kontsulta ezazu gure cookien politika (Leiho modala ireki).
-
Cookie teknikoak Beti aktibo
Beharrezkoak dira gure webgunean nabigatzeko eta oinarrizko zereginetarako, webguneak behar bezala funtziona dezan.
