Ez dakit ez dakidala
#Soul tech
2023.02.16 Irakurketa denbora: 5 minutu
Juan de la Herrán y Crespo
Argazkia : Mikeldi Donibane
Fotografía : Mikeldi Donibane
Denok dakigu zein erosoa den, batzuetan, ezjakintasunean bizitzea. Ez badakit zerbaiten berri, ez badakit zerbait existitzen dela, inork ezin du esan ezjakina naizenik.
Baina horrela ezin izango genuke gozatu munduak gaur eskaintzen dituen onura guztiez, bizimodua erabat hobetzen diguten eta etorkizuneko erronkak gainditzen lagunduko diguten hainbat berrikuntza baitaude. Izan ere, harrigarria bada ere, herritar askok ez dakite ia ezer teknologiaz. Gure gizarteko gazteak kontsumitzaileak baino ez dira; ematen zaien teknologia erabiltzen dute, erosoa eta erraza baita, baina ez dute nahi ikertu, ez garatu, ez denbora eman ekosistema honek eskaintzen dizkien erronkei aurre egiten. Helduek harrotasunera edo etsipenera jotzen dute batzuetan: “nik teknologiaz ez dakit ezer”.
Egoera irauli behar da eta Errenazimentuko izpiritua berpiztu behar dugu, dena deskubritzeko zegoela zirudien garaian bezala
The emergence of smartphones has been an absolute revolution
In our pockets, we carry a computer, aisialdi-zentroa, komunikazio-sistema eta lantokia edo ikastegia. Jakina, dagoeneko ezin gara bizi sakelako telefonorik gabe. Denetariko estuasunetatik ateratzen gaitu, medikuan dugun hitzordua gogorarazten digu, txertoa noiz hartu behar dugun esaten digu eta bart gauean osorik ezin ikusi izan dugun seriea amaitzeko aukera ematen du. Ematen du denok garela aditu handiak, badakigula aplikazioak instalatzen eta desinstalatzen, bankuko gestioak egiten eta oporretako bidaiak kontratatzen.
Baina ez, denok ez dakigu. Izan ere, arrakala bat dago adin-tarte guztietan: pertsona askok uko egiten diote teknologiaren berri jakiteari eta hartaz baliatzeari, eta batzuk lotsatu ere egiten dira esaten Bizum erabili nahi lukeela edo medikuarekin hitzordua hartu nahi luketela sakelako telefonoarekin baina ez dakitela nola egin.
Ez diet nik esango gazteei zer egin behar duten. Bakoitzak ikas dezala berak nahi duena. Baina kontua da iaz Europar Batasunean bete gabe gelditu zirela STEM karrerekin lotutako ia milioi bat lanpostu. STEM esaten zaie zientziaren (science), teknologiaren (technology), ingeniaritzaren (engineering) eta matematiken (mathematics) arlotako ikasketei (unibertsitatekoak zein bestelakoak).
Egungo belaunaldia inoizko teknologikoena da. Horregatik, pentsatzekoa da gazteek horrelako ikasketetara jo behar luketela, batez ere jakinik lana aurkitu dezaketela are ziklo akademikoa amaitu baino lehen ere. Ostera, karrera horien eskaria geroz murritzagoa da, geroago eta gazte gutxiagok hautatzen dituzte eta Batxilergoan egunean baino egunean ikasle gutxiago ari dira adar teknologikoetan. Gainera, emakume gazteek erreferente gutxi dauzkate zientziaren eta teknologiaren arloetan, eta daudenen ospea ez da heltzen gizonezkoen ospearen mailara. Emakumeek beraiek ere ez dute joera handirik horrelako ikasketak egiteko.
ZERBAIT GAIZKI EGITEN ARI GARA ESKOLETAN
Duela urte batzuk informatika irakasgaia zen eskoletan; gaur egun, aldiz, segurutzat jotzen da denok dakigula ordenagailua erabiltzen. Baina testu-prozesadorea erabiltzen jakitea, power pointak egitea edo lineako klasean aritzea ez da informatikaz jakitea, ez ikasleen aldetik, ez irakasleen aldetik. Gaur egun teknologia irakasgaia edo eskolaz kanpoko ekintza da, baina ez litzateke horrela izan behar.
Teknologia zeharkako gaia izan behar da ziklo guztietan eta irakasgai guztietan. Horren erakusgarri ederra da historia irakasle batek Twitter-en azaltzen duena.
Gelako ikasle bakoitza gertaera jakin bateko pertsonaia ezaguna da (frantziako iraultzakoa, esate baterako) eta mezuak bidaltzen ditu gertaerak jazo ahala. Konturatu ere egin gabe datak eta gertaerak ikasten dituzte askok iraintzeko edo besteez gaitz esateko baino ez dela pentsatzen duten tresna baten bitartez.
Eskoletan eta etxeetan egin beharreko iraultza handia robotikarena da. Pertsona gehienek ez dakite badagoela Arduino izeneko plaka elektroniko bat, kreditu-txartel baten tamainakoa eta ordenagailua bezalakoa dena. 50 euro baino gutxiago ordainduta zenbait sentsore dauzkan kit-a erosi eta etxebizitza domotizatu dezakegu. Gaur egun, brikolajea ez da bakarrik Superstrugen altzaria muntatzeko gauza izatea, baizik eta teknologiak ematen dituen aukera ugarien berri jakitea.
Horrekin ez dut esan nahi gauza izan behar dugunik etxeko ateak bere kabuz zabalduko dituen edo tresna elektriko bakoitzaren kontsumoaren berri emango digun sistema programatzeko eta garatzeko. Nahiko izango litzateke jakitea badaukagula modua “maker” teknologiko bihurtzeko.
“EZ DAKIT EZ DAKIDALA” ATZEAN UTZI, “ORAIN BADAKIT EZ DAKIDANA” ESATEKO
Kexu gara teknologiaz, hartara moldatu behar izan dugula-eta. Dinosauroei inork esan balie mundu zaharrari atxiki beharrean mundu berrira egokitu behar zirela, salbatu egingo ziren; hala izan balitz, beharbada gaur egun berak egongo lirateke bizitzaren erdigunean. Gauza bera gertatzen da teknologiarekin: enpresek beren tresnak eta aplikazioak onartarazten dizkigute eta esaten digute erabiltzera ohitu behar dugula.
Tresna eta aplikazio horiek onartzen baditugu eta beren ahal osoan erabiltzen baditugu, gauzak aldatzen dira, produktibitateak gora egiten du eta lana eta norberaren bizitza bateratu ahal dira.
Pandemiak erakutsi digu enpresa askok teknologiari esker jarraitu ahal izan dutela lanean; nolanahi ere, denak ez zeuden prestaturik, luzamenduetan ibili baitira eraldakuntza digitalarekin. Ordenagailuak edukitzea ez da aski enpresa prestaturik egoteko; izan ere, azken finean bulegoko tresna batzuk baino ez dira. Garrantzitsuena da jakitea non dauden segurtasun-mugak, zer aplikaziok ematen duten efizientzia hobetzeko aukera eta nola egin daitekeen lan hodian.
Hodia, ederra kontzeptua! Enpresa lurrean ondo finkatuta zegoela uste genuen eta hara non esaten diguten orain etorkizuna hodian lan egitea dela.
ONARTU BOTOIA KLIKATU ETA ZERBITZUAREN BALDINTZAK IRAKURRI DITUGULA ADIERAZI ETA KITTO… AZKEN APLIKAZIOA INSTALATUTA. ETA DOAN, GAINERA.
Baina ez dakigu Interneteko amarru handian erori garela: ez ditugu baldintza guztiak irakurri eta 7.14 puntuan zehazten da gure datu guztiak erabiliko dituztela zerbait saltzen ahalegintzeko. Inork ez dizue azaldu sekula, zertarako erabil daitekeen zuen informazioa; ez duzue eduki astirik behar bezala prestatzeko edo baldintza guztiak irakurtzeko eta azkenean amore ematen duzue, teknologiaren mundu zoragarria alde batera utzita, eta gauzak berez gertatzen dira.
Utzi iezaguzue hain zailtzat dauzkazuen gauza hauek azaltzen eta ulertarazten. Pantaila edo lerro hauen bitartez horretan saiatuko gara. adi, gero: etorkizuna orain teknologikoa da.
Etiketak
- #tech
- #cultura
- #colaboración
- #democratización
- #futuro
- #educación
Gehiago kuxkuxeatu nahi izanez gero…
Lerratu gehiago erakusteko
BizkaiaTech, burmuin geldigaitzei zuzendutako teknologiari buruzko aldizkaria, Bizkaiko Foru Aldundiarena.
Cookieak
Cookie propioak eta hirugarrenen cookieak erabiltzen ditugu tekniko- analisi- eta pertsonalizazio- helburuetarako, hala nola erabiltzaileak zer nabigazio-hizkuntza erabili duen jakiteko. Informazio gehiagorako, kontsulta ezazu gure cookien politika (Leiho modala ireki).
Cookien politika
Web-orri honek, https://www.bizkaia.eus (aurrerantzean, "Webgunea"), nabigazioaren bidez eta zerbitzuaren hartzailearen IP helbidearen bidez nabigazioaren beraren jarraipena egiteko tresnak erabiltzen ditu; honela, zerbitzuak edo haren funtzionamendu teknikoa hobetzeko eta bermatzeko, beste erabiltzaile batzuengandik bereizteko eta nabigazio-ohiturak aztertzeko.
Cookien politika honen helburua da erabiltzen ditugun cookien funtzionamenduari eta erabilgarritasunei buruzko informazio argi eta zehatza ematea.
Zer dira eta zertarako erabiltzen ditugu cookieak?
Cookie bat webgune jakin batzuetan sartzen zarenean zure ordenagailuan deskargatzen den fitxategi bat da.
Cookiek, besteak beste, erabiltzaile baten edo haren ekipamenduaren nabigazio-ohiturei buruzko informazioa biltzea eta berreskuratzea ahalbidetzen diote webgune bati. Barne hartzen duten informazioaren arabera eta ekipamendua erabiltzen den moduaren arabera, erabiltzailea ezagutzeko erabili daitezke.
Indarrean dagoen legeak aukera ematen du cookieak bere gailuan gordetzeko, webgune honen funtzionamendurako behar-beharrezkoak badira. Hala ere, gainerako cookie motetarako baimena beharko dugu.
Cookie motak, horiek kudeatzen dituen erakundearen arabera
Cookieak bidaltzen dituen ekipo edo domeinua kudeatzen eta jasotako datuak tratatzen dituenaren arabera, honako hauek bereizten ditugu:
- Cookie propioak: Bizkaiko Foru Aldundiak kudeatzen dituenak.
-
Hirugarrenen cookieak: cookien bidez bildutako datuak erabiltzen dituen beste erakunde batek kudeatzen ditu.
Webgune honetan Eusko Jaurlaritzaren cookieak aurki daitezke, bere helburuetarako erabiliak eta Bizkaiko Foru Aldundiaz kanpoko domeinuetan gordetzen direnak.
Cookie motak, xedearen arabera
- Cookie teknikoak: erabiltzaileak webgune, plataforma edo aplikazio batean nabigatzea ahalbidetzen dute, baita horietan dauden aukera edo zerbitzu desberdinak erabiltzea ere; hala nola, trafikoa kontrolatzea eta datuak komunikatzea, saioa identifikatzea, sarrera mugatua duten ataletan sartzea, ekimen batean izena emateko edo parte hartzeko eskaera egitea, hedapenerako bideoak edo soinua daukaten edukia gordetzea edo sare sozialen bidez edukiak partekatzea.
- Analisi-cookieak: erabiltzaile kopurua zenbatzea ahalbidetzen dute, baita nabigazioaren neurketa eta analisi estatistikoa egitea ere. Horren helburua eskura dauden zerbitzuak hobetzea da. Propioak edo hirugarren batenak izan daitezke.
- Pertsonalizazio-cookieak: erabiltzaileak zerbitzura sartzea ahalbidetzen dute erabiltzailearen gailuan aurretik definitutako irizpide batzuen araberako ezaugarri orokor batzuekin; hala nola, hizkuntza, zerbitzura sartzeko erabiltzen den nabigatzaile mota, zerbitzura sartzeko erabiltzen duen eskualdeko konfigurazioa, eta abar.
Cookien iraupena
- Saiorako cookieak: erabiltzailea webgune batera sartzen den bitartean datuak bildu eta gordetzen dituzte.
- Cookie iraunkorrak: datuek gailuan gordeta jarraitzen dute, eta horietara sartu daiteke eta horiek tratatu cookie-en arduradunak definitutako aldi batean. Aldi hori minutu batzuetatik zenbait urtetara bitartekoa izan daiteke.
Zer cookie erabiltzen ditu webgune honek?
Lerro bakoitzean cookie(teknikoak) bati buruzko datuak
| Izena | Mota | Helburua | Iraupena |
|---|---|---|---|
| JSESSIONID | Saioa identifikatzea | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| ASPSESSIONID | Saioa identifikatzea | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| TS01 | Saioa identifikatzea | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| LFR_SESSION_STATE | Saioa identifikatzea | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| COOKIE_SUPPORT | Adierazi ea erabiltzaileak aktibatuta daukan cookietarako laguntza | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| pc_tecnicas_bizkaia | Tekniken cookien blokeari buruzko onarpen/errefusatze lehentasunak jasotzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| pc_analitica_bizkaia | Analisien cookien blokeari buruzko onarpen/errefusatze lehentasunak jasotzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| pc_preferencias_bizkaia | Lehentasunen cookien blokeari buruzko onarpen/errefusatze lehentasunak jasotzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| pc_terceros_bizkaia | Hirugarrenen cookien blokeari buruzko onarpen/errefusatze lehentasunak jasotzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| CPLB | Karga orekatzeko gure zerbitzariek erabilitako informazioa jasotzen du | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| Kultursistema_session | Erabiltzailearen saioa mantendu | Ordu 1 | Kultursistema |
| XSRF-TOKEN | CSRF (Cross Site Request Forgery) erasoak saihesteko | Ordu 1 | Kultursistema |
| _GRECAPTCHA | Babestu webgunea spametik eta indar handiko erasoetatik | 6 hilabete |
Lerro bakoitzean analisirako cookie bati buruzko datuak
| Izena | Mota | Helburua | Iraupena |
|---|---|---|---|
| dtCookie | Bisita bat arakatzen du hainbat eskaeraren bidez | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| dtLatC | Zerbitzariaren sortasuna neurtzen du errendimenduaren monitorizaziorako | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| dtPC | Beharrezkoa balizen transmisiorako parametro egokiak identifikatzeko; korrelaziorako saioaren IDa barne hartzen du | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| dtSa | Erdi mailako biltegia orrialdeak hartzen dituzten ekintzetarako | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| rxVisitor | Bisitariaren ID saioak korrelazioan jartzeko | Etengabe | Bizkaiko Foru Aldundia |
| rxvt | Saioaren itxarote-denbora | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| iyrc-user-id | Erabiltzaileak bereiztea | Ordu 1 | Bizkaiko Foru Aldundia |
| _ga, _ga_XXXXXXXXXXX | Erabiltzailea bereiztea | 2 urte | Google Analytics |
| _gat, _gat_XXXXXXXXXXX | Eskaeren ehunekoa mugatzea | Minutu 1 | Google Analytics |
| _gid | Erabiltzaileak bereiztea | Egun 1 | Google Analytics |
| MUID | Erabiltzailea bereiztea | Urtebete | Microsoft Clarity |
| _clck | Lehentasunak esleitzea erabiltzaile berdinari | Urtebete | Microsoft Clarity |
| _clsk | Konektatu saio batean ikusitako hainbat orri | Urtebete | Microsoft Clarity |
| CLID | Identifikatu erabiltzaile baten lehenengo bisita | Urtebete | Microsoft Clarity |
| ANONCHK | Erabiltzailea bereiztea | Egun 1 | Microsoft Clarity |
| MR | Adierazi noiz freskatu MUID | 6 hilabete | Microsoft Clarity |
| SM | Sinkronizatu MUID Microsoft inguruan | Urtebete | Microsoft Clarity |
Lerro bakoitzean cookie(Pertsonalizazio) bati buruzko datuak
| Izena | Mota | Helburua | Iraupena |
|---|---|---|---|
| Idioma | Erabiltzailearen hizkuntzarik gustukoena aukeratzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| cookie-tramites-favs | Gorde gogoko izapideak Aurretiazko Hitzorduan | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
Lerro bakoitzean cookie(Hirugarrenen) bati buruzko datuak
| Izena | Mota | Helburua | Iraupena |
|---|---|---|---|
| CLID | Identifikatu erabiltzaile baten lehenengo bisita | Urtebete | Microsoft Clarity |
| APISID | Gorde erabiltzailearen lehentasunak eta informazioa orriak bistaratzean, Google mapak bertan daudela. | 2 urte | |
| HSID | Iruzurra prebenitzea | 2 urte | |
| MUID | Bereizi erabiltzailea | Urtebete | Microsoft Clarity |
| NID | Gogoratu bere lehentasunak eta beste edozein informazio | 6 hilabete | |
| SAPISID | Erakutsi iragarki pertsonalizatuak Googleko webguneetan | 2 urte | |
| SID | Eskaini iragarkiak edo retargeting entregatzea, eskaini iruzurra prebenitzea. | 2 urte | |
| SIDCC | Eskaini web-trafiko fidagarriaren identifikazioa. | Urtebete | |
| SM | Microsoften domeinuen arteko MUIDa sinkronizatzeko erabiltzen da | Saioa | Microsoft Clarity |
| SSID | Eskaini iragarkiak edo retargeting entregatzea, eskaini iruzurra prebenitzea. | 2 urte | |
| __Secure-1PAPISID | Sortu webgunearen bisitariaren interesen profil bat, Googleren publizitate garrantzitsua eta pertsonalizatua erakusteko. | 2 urte | |
| __Secure-1PSID | Sortu webgunearen bisitariaren interesen profil bat, Googleren publizitate garrantzitsua eta pertsonalizatua erakusteko. | 2 urte | |
| __Secure-1PSIDCC | Sortu webgunearen bisitarien interesen profil bat, retargeting bidez erakusteko iragazki garrantzitsu eta pertsonalizatuak. | Urtebete | |
| __Secure-1PSIDTS | Sortu webgunearen bisitarien interesen profil bat, retargeting bidez erakusteko iragazki garrantzitsu eta pertsonalizatuak. | Urtebete | |
| __Secure-3PSID | Sortu webgunearen bisitariaren interesen profil bat, Googleren publizitate garrantzitsua eta pertsonalizatua erakusteko. | 2 urte | |
| __Secure-3PSIDCC | Sortu webgunearen bisitariaren interesen profil bat, Googleren publizitate garrantzitsua eta pertsonalizatua erakusteko. | Urtebete | |
| __Secure-3PSIDTS | Sortu webgunearen bisitarien interesen profil bat, retargeting bidez erakusteko iragazki garrantzitsu eta pertsonalizatuak. | Urtebete | |
| __Secure-ENID | Webguneko zerbitzuak eta aukerak erabiltzeko beharrezko cookiea | Urtebete | |
| ar_debug | Araztu iragarkiak. | Urtebete | |
| MR | Adierazi noiz freskatu MUID | 6 hilabete | Microsoft Clarity |
| XSRF-TOKEN | CSRF (Cross Site Request Forgery) erasoak saihesteko | 1 ordu | Kultursistema |
| _fbp | Gorde eta arakatu webguneetan bisitak | Urtebete | |
| kultursistema_session | Mantendu erabiltzailearen saioa | 1 ordu | Kultursistema |
| AEC | Detektatu spam, iruzurra eta gehiegikeria | 6 hilabete | |
| SOCS | Gorde erabiltzailearen cookie-aukerak | 13 hilabete | |
| Locale | Ez dago eskuragarri | Gobierno Vasco | |
| _hegoa_coop_session | Sortu erabiltzaileentzat saio-identifikatzaile bat | Saioa | Gobierno Vasco |
Nola desaktibatu edo ezabatu daitezke cookieak?
Erabiltzaileak, Webgunera lehen aldiz sartzen denean, cookieak konfiguratu eta onartu edo baztertu ahal izango ditu webgunean bertan. Ondoren, erabiltzaileak edozein unetan aldatu edo kendu ahal izango du baimena cookien politika honen bidez edo konfigurazioaren bidez.
Hala ere, edozein unetan baliatu ahal izango duzu horiek libreki desaktibatzeko eskubidea, bai eta webgune honetako cookieak ezabatzekoa ere. Ekintza horiek desberdin egiten dira, erabiltzen ari zaren nabigatzailearen arabera. Hemen utziko dizugu nabigatzaile ezagunenetarako gida azkar bat.
- Desaktibatu cookieak Chromen
- Desaktibatu cookieak Exploreren
- Desaktibatu cookieak FireFoxen
- Desaktibatu cookieak Safarin
- Desaktibatu cookieak Edgen
Cookie-ak desaktibatu edo ezabatzen badira baliteke webguneko zenbait funtzionaltasun ondo ez ibiltzea.
Aldaketak Cookien Politikan
Webguneak cookien politika hau aldatzeko eskubidea gordetzen du, betiere, indarrean dagoen legediak baimentzen duen moduan. Horregatik, gure webgunera sartzen zaren bakoitzean politika hori berrikusteko gomendatzen dizugu, dagozkion eguneraketa- eta informazio-ondorioetarako.
Cookieak konfiguratzea
Jarraian, erakutsiko dizugu gure webguneak zer kategoriatarako erabiltzen dituen cookieak. Haiek onartuta edo ukatuta zure aukeraketa pertsonaliza dezakezu, horretarako dauden botoien bidez. Informazio gehiagorako, kontsulta ezazu gure cookien politika (Leiho modala ireki).
-
Cookie teknikoak Beti aktibo
Beharrezkoak dira gure webgunean nabigatzeko eta oinarrizko zereginetarako, webguneak behar bezala funtziona dezan.
