INTERES HANDIA, PARTE-HARTZE TXIKIA

Estatuan herritarren % 12ak bakarrik dio rol aktiboa duela bere auzo, udalerri edo herrialdean, nahiz eta gazteria, oro har, ezinbesteko eragile bilakatu den sare sozialak erabiltzearen bitartez, edo mugimendu sozialetan adieraziz ezartzen diren neurriekin ez daudela ados eta aldaketa bat eman behar dela. Eta paradoxikoa da, herritarrek hainbeste kezka eta halako adierazpen-premia izanik eta ordezkari politikoak hain urruti ikusirik, komunikaziorako espazio edo kanalik ez ahalbidetzea. Gure demokrazia ahulduta dago eta arrakalak itxi beharrean gaude.

Egoera hau ez da bakarra: joera hau orokortzen ari da Europako herrialde gehienetan, eta herritarren eta instituzioen arteko harremanak ebaluatzen dituzten datuak nahiko kezkagarriak dira. Ordezkarien eta ordezkatuen arteko aldea kezka nagusietako bat da oraindik azterketa demoskopikoetan, kalitate demokratikoa ez dago bere onenean, eta ordezkaritza publikoa eta gure erakunde publikoen jarduera edo izana mehatxupean daude.

Ordezkarien arteko klima politikoaren ondorioz, herritarrak gero eta gehiago urruntzen dira. Hala, herritarrek instituzioetan izan dezaketen parte hartzea birpentsatu eta berritu behar da, eta oraingo dinamikekin hautsi. Nola? bada, konfiantzazko espazio seguru, zuzen eta benetakoak sortuz, herritarrei demokrazian parte hartzeko modu berriak badirela proposatuz eta haien hitza erabaki bihurtuz. Nondik hasi? 2023. urtea oso bizia izango da hauteskundeei dagokienez. Hasteko, gure udal eta probintzietako gobernuak aukeratuko dira; gero, hauteskunde orokorrak izango dira; eta, amaitzeko, Europakoak, urtebete pasatxoan. Denbora-tarte horretan, gure lurraldeetako etorkizuneko ordezkari eta agintariek entzun, hitz egin eta herritarrak beren programa eta proiektuen diseinuan sartu beharko dituzte.

BOZGORAILU BAT, AHOTSA ENTZUN DADIN

Baina, hori ez al da egiten dagoeneko? Ez al da herritarraren ahotsa entzuten? Egia da administrazio publikoak eta gobernuak gizarteari zerbitzu emateko sortu zirela, eta herritarrengandik edaten dutela, etengabeko harremanean. Hala ere, “herritarra erdigunean jartzea” oso modan dagoen arren, oraindik oso urriak eta ahulak dira gizartean adostasunak lortzen lagunduko duten elkarrizketak, iritziak eta ideiak errazteko diseinatutako espazioak. Adostasun sozialik eza da gure demokrazia modernoaren akats handienetako bat, eta egoera horri irtenbidea emateko sortu zen Osoigo.

Osoigon, herritarren entzute eta parte hartzerako espazio digitalak garatzen espezializatu gara, softwarearen bidez eta parte hartzeko prozesuak dinamizatuz, hainbat ingurunetan herritarrak entzuteko, haien iritzia jasotzeko eta soluzioak proposatzeko guneak eraikitzen ditugu. Administrazio publikoarekin eta enpresa edo erakunde pribatuekin lan egiten dugu, gizartearen edo sektoreen erronkei soluzioak bilatuz. Gainera, berrikuntza publikoko berezko proiektuak martxan jartzen ditugu, lurralde ezberdinetan gobernantza eta parte hartzeko modu berriak planteatzen dituztenak.

Osoigoren xedea argia da: herritarrak ordezkari publikoengana hurbiltzea, eta alderantziz. Gure taldean egunero lan egiten dugu hori egia bihurtzeko, politika publikoetan, komunikazioan eta marketinean espezializatutako pertsonekin batera.

DENOK BATERA

Lehen taldea, gure techiez osatua, partaidetzako softwarea diseinatu eta abian jartzeaz arduratzen da. Azken urteotan milaka erabiltzaileren interakzioarekin eta ideiekin garatu dugu teknologia hori pixkanaka, eta masen arteko elkarreraginera eta elkarrizketara bideratu dugu. Honekin baditugu jada gure trenaren xasisa, motorra eta gurpilak.

Jarraian, gure proiektu-kudeatzailearen taldeak ekiten dio lanari. Parte hartzeko prozesuen kudeaketan eta lidergoan adituak diren gizarte-artisauek osatzen dute. Lan egin behar duten ingurune edo lurralde bakoitzeko gizarte-arkitektura ulertzen duten pertsonak dira horiek, beren xede edo interesekoak diren elkarrizketak eta interesak aztertzen dituztenak, eta parte hartzeko prozesuak diseinatzen eta dinamizatzen dituztenak hasieratik bukaerara. Hauek dira errailak jarri eta trenbidea argiztatzen dutenak.

Eta hirugarren urrats garrantzitsua prozesuetan integratzen dugun komunikazio- eta marketin-taldea da. Talde hori arduratzen da atariak eta parte hartzeko prozesuak planifikatzeaz, jendea erakartzeaz eta gune digitalean trakzioa edo parte-hartzea sortzeaz. Ekintzarako deia egiten dute, gure proiektuekin maitemintzea lortzen dute, eta egiten duguna zer den kontatzen dute. Eta metaforarekin amaitzeko, trena martxan jarri eta abiadura ematen diotenak dira hauek, helmugara arteko batez besteko abiadura konstantean.

Errezeta? Ez dago halakorik. Entzutea, enpatiaz jardutea eta herritarrek parte hartzeko interesa eta arrazoiak dituzten parte-hartze prozesuak proposatzea.

ETA HAU GUZTIA ZERTARAKO?

Osoigon ez dugu benetako eraldaketarik gabeko parte-hartze prozesurik egin nahi. Elkarrizketarako, iritzia sortzeko eta benetako erronkak konpontzeko guneak sortu nahi ditugu. Horretarako, gizarteak parte hartzen duen prozesuetan erabakitzen diren erronka eta emaitzekin konprometitutako erakundeak, unibertsitateak, enpresak edo bestelako erakundeak behar ditugu. Ez dizkiegu herritarrei denbora, ideiak edo proiektuak eskatu nahi, ez bada egongo inolako eraginik beren bizitzetan. Soft participation gutxiago eta hard participation gehiago behar dugu, baita inguruan bizi direnekiko elkarrizketarekin eta soluzioekin konprometitutako erakundeak ere.

Horregatik dugu amaiera abiapuntu: espero ditugun emaitzak. Zer espero dugu edo zer helburu lortu nahi ditu proiektu honen bidez erakunde edo gobernuak? Zenbat gaude prest emaitzak entzuteko, konprometitzeko eta martxan jartzeko? Galdera horien erantzunen arabera, prozesu bat edo bestea dimentsionatu eta diseinatuko da, eta bide osoan izango ditugun mugarriak eta zereginak ezartzen hasiko gara.

“OSOIGO”, BAINA BENE-BENETAN

Azken finean, herritarren konfiantza lortzeko eta erakundeekiko interesa erakartzeko soluzioetako bat espazio seguruak eskaintzea da (gure apustua espazio hibridoak dira, hots, digitalak eta fisikoak), benetako konpromisoa ikus dezaten, eta elkarrizketen eta erabakien jabe senti daitezen. Horretarako, diseinu teknologikotik prozesuaren edukiraino, ezinbestekoa da herritarrak erdigunean jartzea. Nola? Bada, adibidez teknologian, gune digitalaren diseinu sozialak argia, irisgarria eta adostasunak sortzera bideratua izan behar du; proposatzeko balio izan behar du, ideiak eraitsi gabe; eta elkarrizketara bideratuta egon behar du, baina irainik gabe.

Edukiari dagokionez, parte-hartze prozesuek sexyak izan behar dute, herritarrentzat interesgarriak izan behar dute eta kaleko elkarrizketekin bat egin behar dute. Alferrik da herritarren interesa erakartzea edo harremantzeko borondatea izatea, erakundearentzat beharrezko edo garrantzitsu diren gaiak bakarrik jorratzen badira, hori ez baita jendearen elkarrizketetara eta errealitatera egokitzen. Hain zuzen ere, derrigorrezkoa dugu lehenbizi beharrizanak lerrokatzea eta abiapuntu horretatik parte-hartze prozesuak eraikitzea. Horri buruz askoz gehiago hitz egin genezake, baina bilera baterako utziko dugu, ezagutzen jarraitu nahi bagaituzu.

Parte hartze demokratikoaren iraultza hasi da… egin ezazu bat!