Chaba Seini Saharako Emakumeen Batasun Nazionaleko (UNMS) idazkari nagusia da. Europako hainbat lurraldetan egindako biraren barruan, Lankidetza eta Aniztasuneko Zuzendaritza bisitatu du. Munduz Mundu kooperatibak eta Mansura Bacharik, UNMSren Espainiako Estatuko ordezkariak, lagundu diote saharar herriaren errealitatea eta, bereziki, testuinguru horretan emakumeek duten borroka aztertzeko.

Sahararen egoera krisi luzeetako bat da. 47 urteko gatazkaren ondoren, gaur egun pairatzen ari den arretarik ezak, besteak beste, faktore anitzeko beste krisi batzuen ondorioz, ez du laguntzen saharar herriaren independentziarako borrokan aurrera egiten. Testuinguru horretan, Saharako Emakumeen Batasun Nazionaleko Idazkaritza Nagusia egiten ari den birari esker, eragin-guneak ireki daitezke berriro.

Dagoeneko 31 urte igaro dira Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluak Konponbide Planaren garapena onartu zuenetik. Plan horrek su-etenerako akordioa, MINURSOren ezarpena (Mendebaldeko Saharako Erreferendumerako Nazio Batuen Batzordea) eta Mendebaldeko Sahararako erreferenduma prestatu eta egitea jasotzen zituen. Hala ere, oso zaila izan da gatazka ezartzea, eta gaur egun gatazkako aldeek aurrez aurre jarraitzen dute, eta Nazio Batuek bake-prozesuetan egindako ahaleginak ez dira konponbide sendo batean gauzatu. UNMSko idazkari nagusiak azaldu du Marokok Saharan dituen helburuak ez datozela bat saharar herriaren interesekin, eta, beraz, Fronte Polisarioaren eta Marokoren arteko adostasun-puntu komunak identifikatzea lan konplexua dela.

Testuinguru horretan, emakume sahararren borroka arriskutsua da, baina haien lana irmoa da. Emakume askok tratu txarrak, jazarpenak eta setioak jasan dituzte. Horren adibide da Sultana Jaya aktibistaren bizipena, Zuzendaritza ere bisitatu baitzuen joan den hilabetean. Saharar herriaren mina eta higadura fisiko zein psikologikoa, hainbeste urteren ondoren, neurtezina da. Emakumeek Zuzendaritzako taldeari azaldu diote beren ezagun guztiek norbait galdu dutela gatazkan.

Kanpamentuetan eta okupatutako lurraldean bizi den egoera humanitario kezkagarriaz gain, arreta berezia jarri behar da eremu okupatua eta lurralde liberatuak bereizten dituen harresi zabalean. Besteak beste, pertsonen aurkako minak eta droneak erabiltzeak lesio larriak eragin ditu, eta zibilen heriotza ere eragin du.

Idazkari Nagusiak ziur esan du Saharako herriak erreferendumaren alde egiten duen borroka irmoa dela eta helburu politiko argia duela. Independentzia lortu nahi da, eta ez Afrikako kontinenteak garai kolonialetik daraman egoera bat atzeratzen jarraitu. Aurretiazko negoziazio-bideen eraginkortasunik eza, krisiaren azkartzea eta tentsioen gorakada ikusita, Sahara gerrara itzuli da. Hala ere, Chaba Seinik eta Mansura Bacharik argitu dute saharar herria ez dela armak hartzearen aldekoa.

Su-etena 2020ko azaroan hautsi zen, eta gatazkak gora egin zuen. Horri gehitu behar zaio gaur egungo nazioarteko panoramaren eta harreman geopolitikoen ezaugarri den ziurgabetasuna, Saharan ere eragin zuzena baitu. Beste faktore kezkagarri batzuk oinarrizko ondasunen prezioen igoera (elikagaiak, esaterako) eta gatazkaren ikuspena galtzea dira, Ukrainako gerrak une honetan duen fokuagatik.

Saharan konponbiderako ahaleginak Nazioarteko Zuzenbideak eta Nazio Batuek hartutako ebazpenek gidatu behar dituzte. Bereziki, Batzar Nagusiaren 1514 (XV) Adierazpenaren esparruan, erabaki askearen eskubidea erdigunean kokatu behar da. Bide horretan, Espainiako Estatuaren erantzukizun historikoak elkartasun-konpromisoaren buru izatea eskatzen du. Helburu horrekin, Bizkaiko lankidetzak Saharako herriari laguntzen jarraituko du.