Urriaren 16an gogoratzen dugu Elikadura Subiranotasuna, aldarrikatu eta praktikan jartzea, garrantzi politiko handiko ekintza dela. Kontzeptu hori 1996an proposatu zuen La Via Campesinak, lurreko latitude guztietako nekazari-erakundeek osatutako mugimendu internazionalista garrantzitsuenak, edukiz eta botere eraldatzailez zeharo hustutako definizioaren mugak gainditzeko: Elikagaien Segurtasuna.

Ordura arte, Elikagaien Segurtasuna izan zen gobernuek, nazioarteko erakundeek eta nekazaritzako elikagaien sektoreko enpresa transnazional handiek kapitalaren interesekin bat zetorren munduko elikadura-eredu bat inposatzeko erabilitako formula nagusia, kontuan hartu gabe herriek elikagaiak ekoizteko, prozesatzeko, merkaturatzeko eta kontsumitzeko dituzten modu propioak garatzeko dituzten premia eta eskubide espezifikoak.

Elikadura-subiranotasunaren proposamena gure eremuetara eta hirietara iritsi zen, elikadurarako ustezko eskubidea defendatzen duten politika neoliberalen kontrapuntu gisa, giza komunitateek elikagai osasuntsu, bidezko eta jasangarri bat lortzeko duten aukera benetan zehazten duten gakoetan eragiteko inolako asmorik gabe. Zeintzuk dira Elikadura Subiranotasun hori definitzen duten oinarriak, denontzako elikadurarako eskubidea aldarrikatzen duen proposamena, inor atzean utzi gabe?

1. Elikatzeko eskubidea oinarrizko giza eskubidea dela.
2. Ekoizteko eskubidea eta elikadura egokirako eskubidea estu lotuta daude: munduko elikagai-ekoizle nagusiak eskala txikiko nekazariak eta ekoizleak dira, eta, paradoxikoki, munduan gosea eta desnutrizioa gehien pairatzen dutenak.
3. Beharrezkoa da nekazaritzaren eta gizonen eta emakumeen arteko berdintasunezko erreforma, lurrak eta ura ekitatez eskuratzea sustatzeko.
4. Baliabide naturalen eta hazien babesa bermatu behar dugula.
5. Elikadura-subiranotasuna lortzeak gosearen globalizazioa etetea ekarriko luke, elikagaien ekoizpena eta merkataritza berrantolatuz, agroekologiari eta tokiko eskalari lehentasuna emateko, eta parte hartzeko bideak irekiz, elikagai-sistemen kontrol demokratikoa nekazariei itzultzeko.
6. Bakea, justizia soziala eta indarkeria oro ezabatzea premiazkoak dira mahai gainean jartzeko, horiek gabe, inoiz ez baita giza komunitaterik izango Elikadura Subiranotasuna lortzeko.

Urriaren 15a Landa Eremuko Emakumeen Munduko Eguna

Egun horretan, landa-eremuko emakumeak eta emakume nekazariak egoera kritikoan mantentzen dituzten indarkeria-modu espezifikoak ikusarazteko deklaratu zen. Zelaietatik gure mahaietaraino zabaltzen den indarkeria-kate luzean, katebegi batzuk luzaroegi egon dira ilunpetan. Nekazarien historiaren pasarte ahaztuak dira, landatartasunaren hainbat eta hainbat emakumeren ahotsak, isilaraziak izan direnak; izan ere, emakume horiek entzuteak esan nahi du haien rola eta genero-izaera betetzeak berekin dakartzan bidegabekeriak pilaketan oinarritutako elikadura-sistemaren antolaketaren "albo-eragina" direla.

Aurten, Mundubatek, data hori dela eta, Kuban emakume nekazariek eta landa-sektorekoek bizi eta borrokatzen duten egoera ikusarazi nahi izan du:

Nolakoa da Kubako emakume nekazari eta landatarren errealitatea? Alde handiak al daude hirietako emakumeei dagokienez? Eta gizonei dagokienez? Nola eragiten du AEBk Kuban duen blokeoak emakume nekazarien bizitzan? Aspalditik egin dizkiogun galdera horietako batzuk dira... eta, orain, horiei erantzutea, zabaltzea eta sakontzea lortu dugu, lortu dugulako haiekin zuzenean hitz egitea eta haien testigantza lortzea, haien ikuspegia ulertzea eta haien pentsamendua eta aldarrikapenak zabaltzea Emakumeak Horizonte kanpainaren azken edizio honetan!

Premisa horrekin aurkeztu ditu Mundubatek Kubako landatartasunaren Emakume Horizonteen testigantza osatzen duten 30 binetak:

Elikadura-subiranotasuna Senegalen, emakumeen lidergoan oinarrituta

Halaber, Afrikan eta, zehazki, Sahel inguruan eta Afrika mendebaldean, Elikagaien eta Nutrizioaren Segurtasunari buruzko 2022ko Bigarren Eskualde Txostenaren azken datuek iragartzen dute Agudaren elikadura-segurtasun eza ia lau aldiz handitu zela 2019 eta 2023 artean, 10 milioitik ia 40 milioi pertsonara, larrialdi klimatikoen, segurtasun zibil ezaren, gatazken, COVID-19aren pandemiaren eragin sozioekonomikoaren eta Errusia-Ukraina gerraren faktore larrigarri berriaren ondorioz.

Testuinguru horretan, BFAk finantzatutako Mundu Bakean eta AFAFAren proiektuak, «Nguénièneko (Senegal) Komunan klima-aldaketaren aurrean erresilientzia gidatzen ahaldundutako emakume nekazariak» izenekoak, baratze komunitarioak eta hazien zaindarien formazioak sortzearen alde egin zuen, Nguéniène komunako hiru komunitatetako emakume nekazarien lid ergoa indartuz, elikadura-subiranotasunaren aldeko eskubidea defendatzeko, elikadura-krisiaren eta klima-aldaketaren aurkako erresilientzia-alternatiba gisa.

Guatemalako landa eremuko emakumeek ahotsa altxatzen jarraitzen dute, eskubidez beraiena denaren alde

Entreamigos-Lagun Artean elkartetik, Guatemalako Ceiba eta Oxlajuj E gure aliatuekin batera, landa-eremuko emakumeen kulturaren eta bizimoduaren funtsezko elementuak arriskuan jartzen dituzten legeen aurkako hainbat kanpaina bultzatzen ari gara, adibidez, "Monsanto Legea" (agrotoxikoak bereizi gabe erabiltzea eta haziak pribatizatzea ahalbidetzen du).

Erakundeek ahaleginak egiten dituzte landa-eremuko emakumeen egoera eta ekonomiari egiten dizkioten ekarpenak ikusarazteko. Ekitate baldintzetan parte hartzea sustatzen duen edozein ekintza urrats bat da norabide egokian, baina oraindik asko dago egiteko. Horregatik, landa eremuko emakumeek lanean jarraitzen dute beren eskubideen alde, lan duin baten alde, berdintasuna eta justizia urruneko amets bat izateari utz diezaioten.