Bisita honetan, Bizitza Jokoan II. txostena aurkeztu digute: “Estraktibismoa vs Giza Eskubideak. El estor: Asmo txarreko kontsulta (edo kontsulta eskubidea urratua” argitaratu berria da, eta, aldi berean, Guatemalan dauden eskubideen urraketak kontatu dizkigute.

Bernardo Caal maia q´eqchi´ da, jatorriz Alta Verapaz departamendukoa, eta gogor kriminalizatua, jazarria eta bidegabeki espetxeratua izan zen 4 urte baino gehiagoz, komunitateen ordezkari gisa, hainbat enpresa transnazionalen aurrean q'eqchi´ lurraldea defendatzeko borrokan. Hain zuzen ere, jazarpen eta kartzela horren ondorioz, Amnesty Internationalek kontzientzia-presotzat hartu zuen. 2022an askatu zuten, eta kriminalizazio-prozesu berriak jasan ditu, espetxeratze-mehatxu berriekin, betiere Alta Verapazen aurrera eraman nahi diren erauzketa-proiektuen aurkako salaketa eta borrokagatik.

Proiektu horien artean, nabarmentzekoa da Cahabon ibaiaren gainean Oxec I eta II presak eraikitzea, hura jazartzera eraman zuen protestaren arrazoi nagusia. Era berean, Bernardo Caalek Renace konplexu hidroelektrikoa salatu du, nazioan eta nazioartean, ibai hori bera erabat pribatizatzea ekarri baitu, Oxacetik gora. Hain zuzen ere, Renace proiektuaren bost presa gehienak ACS transnazional espainiarraren ardurapean egon dira.

Cahabon ibaia Guatemalako garrantzitsuenetako bat da, eta lurralde horretako q 'eqchi´ herriko 30.000 pertsona baino gehiagoren bizitza eta kosmobisioan erdikoa. Orain ura eskuratzeko aukera galdu duten emakumeak eta gizonak, ur-emaria murriztu delako, tarte batzuetan hodiak jarri direlako eta konplexu hidroelektriko horiek hainbat presa eraiki dituztelako. Zalantzarik gabe, giza eskubideen urraketa handienetako bat, besteak beste, kontsultarena, azken urteotan Erdialdeko Amerikan izan diren naturarenaz gain inoiz egin ez dena.

Bernardo Caalek uste du kartzelan egindako borroka eta esperientzia oso arrakastatsua izan dela, kriminalizazioarekin nazioartean arreta erakartzea lortu baitzen. Nazioarteko babesak eta elkartasunak enpresei presioa egiteko ere balio dute, eta, horrela, lizentzia asko eta eraikitzeke zeuden proiektu hidroelektriko asko ez dira inoiz martxan jarri.

Bernardo Caalen espiritua Guatemalan dauden problematikak ezagutaraztea eta herritarrak ingurumenaren zaintzari buruz sentsibilizatzea da. Horregatik, bereziki aipatu du garrantzitsua dela Europako enpresak arautzea eta zaintzea, jatorrizko herrien giza eskubideak, bizitza eta eskubideak bete eta errespeta ditzaten, horiek baitira ingurumena gehien zaintzen dutenak. Enpresa horiek "inbertsio" eufemismoa erabiltzen dute jatorrizko herriei ura eta lurra kentzeari buruz hitz egiteko, ura pribatizatu ezin den ondasun publikotzat hartuz.