Bizkaiko Foru Aldundiak eta BBK-k ematen dituzten Zirgari Sariak banatu ziren, pandemiaren garaian emakumeek egindako lana eta berdintasunaren aldeko borroka bultzatzen jarraitzeko beharra aldarrikatzeko. Sari horien seigarren edizioa da aurtengoa, eta gure lurralde historikoan emakumeen eta gizonen berdintasunaren alde pertsonek eta erakundeek egindako ibilbidea eta lana aitortzen dute.

Edizio honetan, emakume langileek COVID-19 pandemian egindako funtsezko lana aintzatetsi da, bizitzarako funtsezko zerbitzuak mantentzea ahalbidetu baitu (ohorezko kategoria).

Gainera, 2021. urtean Lagun Artean Elkarteari (Emakumeen aurkako Indarkeriaren Kontrako kategoria) eta Deustuko Unibertsitateko Inspira STEAM programari (Jabekuntza eta Balioen Aldaketa kategoria) ere aintzatespena eman zaie.

Bestalde, Mungiako Diz Diz eta Sestaoko Neba Neba elkarteak ere saritu dituzte Herritartasun Aktiboaren kategorian. Sariok datorren astelehenean, martxoaren 8an, Emakumearen Nazioarteko Eguna ospatzeari lotuta daude.

Arymux konpainiaren zeinu-dantzako emanaldiekin girotutako galan, ia 30 zentimetroko altuera duen eskultura batez osatutako sariak banatu ziren, zirgari bat irudikatzen duena (sari hauei izena ematen dien irudia, duela mende bat Nerbioi itsasadarretik itsasontziak atoian eramaten zituzten emakumeei erreferentzia egiten diena, zirga baten eta bere indar fisikoaren laguntza bakarrarekin).

Ekitaldian, Teresa Laespada Enplegua, Gizarte Inklusioa eta Berdintasuna Sustatzeko foru diputatuak hartu zuen hitza, eta aldarrikatu zuen emakumeei ezin zaiela eskatu beren eskubideen aldeko aurrerapenen zain jarraitzea.

Emakumeei ezin zaigu berriro itxaroteko eskatu. Beti egongo dira arrazoiak berdintasunaren aldeko borroka bigarren mailan uzteko. Gure amatxoek eta amamek gehiegi itxaron behar izan zuten. Eta gauza bera gure aurreko emakume belaunaldi guztiek. Eutsi egin zioten, itxaron egin zuten, indartsuak eta erresilienteak izan ziren, eta aurrera egin zuten, borroka heroiko baten ondorioz. Batzuetan jakin gabe, biziraupen hutsagatik. Orain, nolabait, berriro entzun behar dugu lehentasunak beste batzuk direla, ezin dugula denborarik galdu eztabaida hauetan, berdintasunaren defentsa eztabaidak baino ez balira bezala, gaineratu du. Ildo horretan, pandemiari aurre egin behar zaiola ohartarazi zuen, baina horrek ez du esan nahi duintasunaren, indarraren, justiziaren eta emakumeen eta gizonen arteko berdintasunaren arrastoa ezabatu behar denik.

BBKren Gizarte Ekintzako zuzendari Nora Sarasolak ere hitza hartu zuen, hau nabarmentzeko: gaur egun bizi dugun krisiak, pandemiak bat-batean ekarriak, ez digu uzten sakon begiratzen etorkizuna eraikitzeko nahi ditugun oinarrien gainean, zeinak orain desberdinak diren. BBKn hausnarketa batean parte nahi dugu, zerari buruz: zaitza-lanetan familiako agenteetako bakoitzak zer eginkizun bete behar duen lan horiek emakumearen esku bakarrik ez geratzeko. Beste eredu bat planteatzen dugu, non erantzukizunak partekaturik egongo diren.

SARIDUNAK

Ohorezko Saria 'Pandemiako Emakume Langileei' ematen zaie. Ildo horretan, anestesisten, erizainen eta gainerako osasun-langileen, supermerkatuetako langileen, Gurutze Gorriko eta beste erakunde batzuetako langileen, adinekoen egoitzetako langileen, garbiketako langileen edo farmazian artatzen gaituztenen garrantzia gogorarazten da. Pandemian zehar funtsezko zerbitzuei eutsi dieten pertsonak, gehienak emakumeak izan direnak. Hain zuzen ere, honako hauek jaso zuten saria: Diana Ly Liu (Basurtuko ospitaleko anestesista), Sonia Rodríguez Gutiérrez (supermerkatu bateko langilea), Elena Gómez Reina (Gurutze Gorriko langilea), Ainara Arana Azula (Galdakaoko ospitalean erizaina), Sonia Dacosta Urrutia (Birjinetxe egoitzako langilea), Anta Ndongo Sall (Basurtuko ospitaleko garbitzailea) eta Elena Artetxe Aranzamendi (Basurtuko farmazia bateko langilea).

Horien bidez, pandemian lan egiten duten emakume guztiak aintzatesten dira; izan ere, haien funtsezko eginkizuna baliagarria izan da gure gizarteko funtsezko zerbitzuei eusteko, birusak indarkeria handiagoz jo gaituenean. Emakumeen aurkako indarkeria gaitzesteko kategorian, Lagun Artean elkarteak bere harrera-zentroan egiten duen lana aintzatetsi da. Indarkeria matxistaren biktimak bizirik irauten duten pertsonak dira. Umiliazioetatik, irainetatik, kolpeetatik eta bizia kentzeko saiakeretatik bizirik atera diren emakumeak. Eta, erakunde eta instituzio askoren artean, Lagun Artean Harrera Zentroak 26 profesional eta 72 boluntario ditu. Duela ia 15 urte, 2005etik, Harrera Zentro honek genero-ikuspegia txertatu zuen bere esku-hartzea. Ordutik 163 emakume eta 97 adingabe artatu dituzte.

Ahalduntzea eta Balio Aldaketa kategorian, Inspira STEAM programaren garrantzia azpimarratu nahi izan da. Neskek ez dute aukeratzen zientifikoak edo matematikoak izatea. Errealitate horren aurrean, Deustuko Unibertsitateak 2016-2017 ikasturteaz geroztik programa bat jarri du martxan, nesken artean bokazio zientifiko-teknologikoak bultzatzeko. Inspiratu STEAM izeneko programa bat. Izan ere, eskola-adinean dauden neskatoak zientzia-, teknologia-, ingeniaritza- eta matematika-ikasketak egitera bultzatu nahi ditu. Lehenengo edizioan 17 aholkularik parte hartu zuten, 200 neskako hamaika eskolatan. 2019-2020 ikasturtean, pandemiaren aurrekoan, 80 ikastetxe baino gehiago izan ziren, 228 mentorerekin eta 21 mentorerekin, 2.354 neskarentzat eta 2.369 mutilentzat. Herritartasun Aktiboaren kategoriari dagokionez, ex aequo eman zaie Mungiako Diz Diz Elkarteari eta Sestaoko Neba Neba Elkarteari.

Mungiako Diz-Diz Emakumeen Kultur Elkartea 1995ean eratu zen herriko emakume-talde batekin, eta mende laurdena bete berri du, emakume eta gizonen arteko berdintasuna sustatuz eta emakumeek bizitza kultural, sozial eta ekonomikoan parte har dezaten bultzatuz. Era berean, emakume guztien prestakuntza, askatasuna eta ahalduntzea defendatzen ditu, beren nortasunaren jabe izan daitezen, beren autoestimua indartuz. Elkartearen hasieran 25 emakume izan ziren; gaur egun 318 emakumek osatzen dute, eta, guztira, sortu zenetik, elkartean adin guztietako 854 emakume izan dira, 18 eta 84 urte bitartekoak.

Sestaoko Neba-Neba elkartea Bizkaiko aitzindarietako bat da, eta emakumeen eta gizonen berdintasunaren aldeko konpromiso iraunkor eta eraginkorraren adibide. Horretarako, laguntza psikologikoko, lege-aholkularitzako eta prestakuntzako zerbitzuak sustatzen ditu, mobilizazio-, kontzientziazio- eta salaketa-ekintzekin batera. Bere ibilbidea 1998an hasi zen udalerriko emakumeen bizi-kalitatea hobetzeko, adibidez, Sestaoko Emakumearen Aholku Zentroaren bidez, non udalerriko emakumeei aholkularitza juridikoa eta laguntza psikologikoa doan eskaintzen baitzaizkie. Bere jarduera ugarien artean, erantzunkidetasunaren aldeko sentsibilizazio-ekintzak bultzatzen ditu ikastetxeetan. Gaur egun 178 emakumek osatzen dute.