Ohiko galderak

• Zer da gatazka etikoa?

  Pertsona edo talde batek erabaki zail bat hartu behar duen egoera bat, elkarren artean talka egiten duten balio, printzipio edo betebehar moralak daudelako.

  Balio bat funtsezko sinesmen bat da, bakoitzak gure bizitzan garrantzitsutzat eta zuzentzat jotzen duguna definitzen duena, eta gauza batzuk besteen gainetik aukeratzera, iritzi bat izatera eta lortu nahi ditugun helburuak definitzera bultzatzen gaituena. Adibidez: zintzotasuna edo intimitatea, familia, lana edo osasuna.

  Printzipio etikoak jarraibide orokor eta unibertsalak dira, zuzena edo egokia denari buruzkoak, funtsezko balioetan oinarrituak eta gure ekintzak eta erabakiak bideratzen dituztenak. Printzipioak dira ongintza, kalterik ez egitea, autonomia eta justizia.

• Nola dakit gatazka etiko bat dela?

  • Zaila egiten zaidanean ekintza zuzena zein den erabakitzea, alternatiba guztiek baliozkoak diruditelako edo, aitzitik, guztiek dakartelako nolabaiteko zorigaitz edo kalteren bat.

  • Errespetatzea garrantzitsutzat jotzen ditudan eta aldi berean asebete ezin ditudan bi balio edo gehiagoren aurrean nagoenean.

  • Nire erabakiak niretzat, beste pertsona batzuentzat edo komunitatearentzat garrantzitsuak diren balioetan eragina izan dezakeenean.

• Gizarte-zerbitzuen erabiltzaile bat naiz, edo haren senidea. Kontsulta bat egin diezaioket GEHEBari?

  Bai. Bizkaiko esku-hartze sozialean inplikatutako edonork (erabiltzaileek, profesionalek, entitateek, erakundeek eta bestelako eragile sozialek) kontsulta egin diezaioke Bizkaiko GEHEBari.

• Esku-hartze sozialeko zentro edo entitate batean lan egiten dut, eta kontsulta bat egin nahi diot GEHEBari. Zentroari edo entitateari jakinarazi behar al diot?

  Ez. Edozein profesionalek kontsulta diezaioke etika-batzorde bati banaka.

  Modu konfidentzial eta pertsonalean jasoko duzu GEHEBaren erantzuna, zure pribatutasuna babestuz. Erantzun horren helburua da berariazko arazo etikoei buruz aholkatzea eta orientatzea, kontsultaren edukia publiko egin gabe.

  Hala ere, erantzuna zure lantokian proposamen bat egiteko erabiliko baduzu, beti izango du harrera hobea kontsulta egin aurretik jakinarazten badiezu.

• Salatu al dezaket egoera bat GEHEBan?

  Ez. Bizkaiko GEHEBa ez da portaera desegokien kexa bat edo salaketa egiteko organoa, ezta gizarte-zerbitzuen arloko profesionalei zigorra eskatzeko organoa ere.

• Argitara eman al dezaket GEHEBari egin diodan kontsultari buruzko aholkularitza- edo erantzun-txostena?

  Bai, baina beti gorde behar duzu txostenak eragin diezaiekeen pertsonen konfidentzialtasuna edo hura argitara emateko baimena eskatu behar diezu.

• Zer gertatzen da GEHEBak hartutako erabakiarekin ados ez banago?

  GEHEBaren txostenak aholkularitza eta gomendioak eskaintzen dizkizu, baina ez da loteslea.

  Zuk bakarrik duzu erabakia hartzeko ardura.

• Zer metodologia erabiltzen du GEHEBak?

  GEHEBak beti erabiltzen du deliberazio-metodoa. Metodo hori erabakiak hartu aurretik hausnartzean eta hitz egitean datza.

  Arau finkoak jarraitu beharrean, egoera jakin batean egon daitezkeen aukerei buruz arlo desberdinetako profesionalekin batera pentsatzean oinarritzen da.

  Ondorioak, inplikatutako balioak eta iritziak aztertzen dira, arazo etikoak konpontzeko modurik onena planifikatu ahal izateko.

  Metodo horrek elkarrizketa, tolerantzia eta adostasuna sustatzen ditu, eta oso erabilgarria da arazoak konplexuak direnean eta erantzun zuzen bakarra ez dagoenean.

• Gauza bera al dira etika-batzordea eta deontologia batzordea?

  Ez, nahiz eta biek dituzten etikarekin lotutako helburuak.

  • Etika-batzorde bat gatazka etikoei buruz deliberatzeaz eta aholkatzeaz arduratzen den talde bat da; egoera zehatzetan erabakiak hartzean zentratzen da, eta inoiz ez ditu zalantzan jartzen edo epaitzen egindako esku-hartzeak.

  • Deontologia-batzorde batek lanbide espezifiko baten printzipio eta arau etikoak betetzen direla zaintzen du, eta bere profesionalek kode deontologikoa betetzen dutela ziurtatzen du.

  Laburbilduz, etika-batzordeek gatazka etikoak jorratzen dituzte berariazko konponbide bat bilatzeko, eta deontologia batzordeek, berriz, arau profesionalak betetzeko lan egiten dute.

• Zer alde dago gizartean esku hartzeko etika batzorde (GEHEB) baten eta etika asistentzialeko batzorde (EAB) baten artean?

  Aldea aplikazio-eremuan dago:

  • Gizartean esku hartzeko etika batzorde (GEHEB) bat gizarte zerbitzuetako gai etikoez eta pertsonekiko esku hartzeaz arduratzen da.

  • Etika asistentzialeko batzorde (EAB) batek osasunaren eta biomedikuntzaren arloko gatazka etikoak ditu ardatz.