(0:00)

Hitz egiten hasi gara, goraino iritsi gara. Aitorpenaren gorengo fasera. Eta, bueno, ba bilakaera grafikoa islatzeko argazkia jarri dizuet. Eta paradigmaaren barnean ze aldaketa bi ditugu? Ba, bueno, jardun bideak aitortuz joan gara, eredungarri izan direlako eta mesedegarri izan direlako ezagutza arlo batean. Bueno, zer gertatzen da hasieran? ba paradigma falta dagoela, ulermen falta eta ukapena. Lehen psikiatriko batera joan ba ginen, ba Zamudion nintzen egon bai, baina Valladolizen eta beste leku batzuetan Espainian.

(0:36)

Eta ikusten genuen psikiatrikotan hor zegoen, ezta? Alkoholikoak, Alzei merra zuten pertsonak, zahartutako pertsonak azken finean, desgaitasun intelektuala zutenak batez ere, bautismoren bat, eta osasun mentaleko arazoak zituztenak baita. Beraz, hori ez zen ukapena edo ez zen beste ezer, sinplemente horiek ziren, ba gizartetik baztertuak izan ziren pertsonak, ezta? Eta psikiatrikoetan sartzen zituzten adituek arreta emateko, baina oro har jente erditik kentzeko modu bat. Hezkuntza arlotik, zeinan arlotik, edo bueno, bizitzatik baztertzeko modu bat.

(1:20)

Gero hasi ginen, gero hasi ginen erakundeak garatzen. Alternatiba instituzionalak sortzen.

(1:34)

Eta oraindik ere existitzen den zerbait da.Pentsatu zen, hoberena zela adituak izatea toki espezializatuetan arreta espezializatua emateko. Hori zela erantzuna. Baina beti ez da hori errealitatea, ezta? Azken finean, jende asko daukagu artatzeko, ez dira soldata onak, eta beraz eskubideen ikuspegitik ez da jasangarria.Edo ez litzateke izan beharko. Baina instituzio hori izan zen lehenengo aukera.

(2:01)

Instituzio bat sortu zen arreta faltaren aurrean, eta aurrera pausoa izan zen.Bere sasoian, emeretzigarren mendea amaieran, hogeigarren mendea ziren. Horixe zen aukera kasurik onenean. Hasieran erakunde erlijiozoak izan ziren estatua kontuan sartu aurretik hobeto esanda, administrazioak sartu aurretik. Aldundiak izan ziren lehenak, leku askotan, ezta?

(2:30)

Hasi ziren ardura bere gainean hartzen, arreta instituzional hori hobetzeko, eta gero paradigma aldaketa handi bat etorri zen. Esan genuelako, horrek diskriminatu egiten zituela pertsonak, ez zituela erdigunean jartzen eta beraz desinstituzionalizazio eta integrazio bideari ekin genion. Batzuetan larogeitako hamarkadako amaierako paradigma aldaketa bat bada ere, osasun mentalaren arloan, eta desgaitasunaren arloan, desinstituzionalizazioa izan zen paradigma momentu hartan, oraindik, Europa mailan, Espainia mailan, eta autonomia erkidego mailan, hitz hori, edo proposamen hori, ba ez da egokiena, bai, baten duelako, definitzen duela zer egin behar den. Nik uste dut hori ez dela adiera egokiena.

(3:21)

Hoberena izango litzateke, komunitataren partez sentitzea. Zure inguruko pertsonentzat edo, zure buruarentzat nahi duzuna zer da? Komunitataren parte izatea. Eskubideekin, obligazioekin, berdin izatea. Gaur egun, paradigma ohi da. Komunitataren, benetan, komunitataren parte izatea.Gure inguruko gizartearen parte, taldearen parte, edo auzoaren parte, bizi zaren lekuaren parte.