Ojos del Mundo - Munduko Begiak Fundazioak Bizkaiko Foru Aldundiko Lankidetza eta Aniztasun Zuzendaritza bisitatu du. Anna Barba Giró zuzendariak, Miren Rodríguez Euskadiko koordinatzaileak eta Albert Coulibaly Maliko proiektuaren koordinatzaileak Fundaziotik egiten duten lana partekatu dute eta Bizkaiko Foru Aldundiak diruz lagundutako proiektuari buruz hitz egin dute: “Ojos de Mali 2022-2023. Prebentzioa eta tratamendua hobetzea Mopti eskualdean saihets daitekeen itsutasunean”.

Osasuna sarritan lantzen da lankidetza-proiektuetan. Hala ere, oftalmologia – batzuetan ahaztua – edo ez da lehenesten, nahiz eta begietako osasunak eskubideak eskuratzeko duen eragina zalantzarik gabea izan. Hezkuntzarako eskubideari, lanerako eskubideari, parte hartzeko eskubideari eta pertsonaren duintasunari berari eragiten die. Adibide gisa, eskolatze-tasari eta eskola-uzteari ikusmen eskasak edo itsutasunak eragiten die bereziki. Horregatik guztiagatik, Ojos del Mundo Fundazioak “pertsona itsurik gabeko mundu bat lortu nahi du, ikusmenerako eskubidea gauzatzen lagunduz”. Horretarako, begietako osasuna eta, zehazkiago, saihestu daitekeen itsutasuna (prebenigarria edo sendagarria) lantzen du lau lurraldetan: Saharako kanpalekuetan, Malin, Mozambiken eta Bolivian.

21 urteko ibilbidean, fundazioaren jarduerak izan duen aldaketa progresiboa eta nabarmena izan da. Hasieran ikuspegi asistentzialista bazuen ere, duela urte batzuetatik hona beren proiektuek tokiko oinarri sendo bat sortu nahi dute, mendekotasuna murrizteko. Horretarako, ahaleginak lokalizazioan, iraunkortasunean eta erresilientzia komunitarioan oinarritzen dira. Koherentziaz, Ojos del Mundo-k osasun-egitura publikoekin eta tokiko ekipoekin lan egiten du, Sahararako kontratatutako pertsona bakar bat izan ezik. Horri esker, tokian tokiko agintari publikoen eta osasun-sistema publikoaren laguntza jaso daiteke. Gainera, Sahelen erreferentzia den IOTA Institutu Oftalmologikoaren eta AIPC Itsutasuna Prebenitzeko Nazioarteko Agentziaren parte da Fundazioa, eta horrek bermatzen du haren aintzatespena.

Malin, bere jardueraren muina lurraldeetan lehen mailako arreta indartzea da, mediku tradizionalekin lan eginez, figura lider gisa aitortuak. Komunitatetik gertu dauden eragileekin bat egitea gai estrategikoa da; izan ere, osasun-langileen hurbiltasuna, konfiantza eta sineskortasuna funtsezkoak dira hurbilketa sortzeko eta pazienteak bideratzeko zirkuitu eraginkor bat sortzeko. Jarduera nagusiak honako hauek dira: begietako gaixotasunak sustatzea eta prebenitzea, gaixotasun horiek tratatzea, begiak zaintzearen eta ura erabiltzearen garrantziaz sentsibilizatzea eta tokiko profesionalak prestatzea.

Era berean, Maliko testuinguruak hainbat zailtasun estruktural ditu, besteak beste, prezioen igoera, Ukrainako gerraren aurreko hilabeteetan. Albertok eta Annak azaldu dutenez, unerik kezkagarriena 2021eko estatu-kolpea izan zen, mugak ixtea ekarri zuena. Klima-aldaketak eta, ondorioz, uraren eta lehorteen urritasunak dakarren eragozpena ere aipatu dute. Nekazaritzaren urtaroko izaera, biztanleriaren bizibide nagusia, uztak galtzea eragin duten aldaketa bortitzek eragin dute. Diru-sarrerarik ez dagoenez, ekarpen ekonomikoek bultzatutako talde armatuen erreklutamendu-kasuen gorakadak kezkatzen du.

Fundazioko ordezkariek onartzen dute zeharkakotasuna dutela begietako osasunean zuzenean eragiten duten urarekin lotutako beste gai batzuek, hala nola urak eta saneamenduak edo nutrizioak. Ildo horretan, azaldu dute sentsibilizazio-lanak egin dituztela ura begietako osasunean erabiltzeak duen garrantziari buruz, bertara iristea urria edo oso konplexua zen lurraldeetan. Kasu horietan, sentsibilizazioak eragina galtzen du. Horren aurrean, sareko lana indartzeko eta aliantzak bilatzeko beharraz hausnartu dute. Hala ere, lehen azterketa batean azaldu dutenez, beste eragile gutxi ari dira behar diren eremuetan lan egiten – segurtasunagatik –, eta horrek zailtasun erantsia dakar. Horren arrazoia tokian tokiko gatazkak gogortzea da, eta horrek Mopti-n lehen mailako arretako klinika iraunkor eta egonkor bat instalatzea eragozten du.

Zuzendaritzako taldeak berriz ere azpimarratu du beste erakunde-ekimen mota batzuk aztertzeko asmoa, dirulaguntzak ematetik haratago joan ahal izateko, erakunde desberdinen arteko sare-lana sustatzeko beharrarekin bat eginez.