Paulo Freire pedagogo brasildarrak adierazi zuenez, hezkuntza baliteke eraldaketa sozialerako palanka bakarra ez izatea, baina hori gabe eraldaketa hori ez da inoiz gertatuko. Hitz horiek gogorarazten dute, urtarrilaren 24an, hezkuntzaren nazioarteko egunean, ezinbesteko ondasun publiko global gisa kokatu behar dela hezkuntzaren nazioarteko eguna, aurrerapen soziala eta kolektiboa bizkortzeko. Izan ere, gaur egun, munduko atzeraldia eta gero eta desberdintasun handiagoak dauden testuinguruan, 2030 Agenda giza garapen iraunkorrerako ibilbide-orri gisa hartu nahi da.

Nazio Batuek 2020tik 2030era (Garapen Iraunkorreko Helburuak Lortzeko Ekintzaren Hamarkada, esaterako) daramaten urteetan agindu zuten. Bada, Nazio Batuekin bat etorriz, Bizkaiko Lankidetzaren helburua da kontzientzia planetario bat eraikitzea, bere oinarri humanitariopean, hau da, Edgar Morín soziologoaren ahotan, herrialdeen arteko lankidetza sustatzea, herrien arteko elkartasun- eta anaitasun- sentimenduak hazteko helburu nagusiarekin, pertsona guztientzat irisgarria eta bidezkoa den giza garapenaren alde. Eskubideen unibertsaltasunaren etorkizun hori zapuztu egingo litzateke hezkuntza publiko, inklusibo, ekitatibo eta kalitatezkoaren aldeko apustua egin ezean, GJH 4 betetzeko egituratua; izan ere, Bizkaiko Lankidetzako IV. Plan Zuzentzailearen (2022-2030) zalantzarik gabeko konpromisoa da hori, gure mugetatik kanpo eta gure mugen barruan, eta, horrela, Bizkaiko lurralde historikoko politiken koherentziari laguntzen dion gobernu-ekintza osoari begirada integrala ematen zaio. Gure inguruan kalitatezko hezkuntza unibertsala aldarrikatzen badugu, nola ez dugu beste leku urrunagoetan nahi baliteke eraldaketa

UNESCOren datuen arabera, gaur egun 244 milioi haur eta nerabe eskolatu gabe daude oraindik, eta 771 milioi pertsona heldu analfabetoak dira. Halaber, COVID-19aren hedapen globalak 188 herrialdetako 1.500 milioi haur eta nerabek baino gehiagok hezkuntzarako duten eskubidea urratzea ekarri du, eta, horrekin batera, beren gizarteen aurrerapen ekonomiko, sozial eta kulturala. Egoera hori bereziki larriagotzen da honako hauen kasuan: neskatoen eta nerabeen kasuan, LGTBI infantzien kasuan, desgaitasunen bat duten edo krisi, jazarpen edo gerra testuinguru baten ondorioz desplazatuta dauden haurren kasuan. Hezkuntzarako eskubidea bereziki urratzen da indarkeria patriarkalaren goranzko testuinguruetan, hala nola afganiarrean, non talibanek debekatu egin baitiete emakumeei unibertsitatean ikastea. Horren guztiaren aurrean, Bizkaiko garapeneko GKEak ezinbesteko akuilu izan dira neurri handi batean eskolatzeko zailtasunetatik eratortzen den estratifikazio soziala murrizteko, herrialde pobretuetako hezkuntza-sistemak lagunduz, azpiegitura, ekipamendu eta doako eduki seguru eta irisgarrien garapen eta eskaintzaren bidez. Esate baterako, Elkartenet Elkartea, Agharas kolektiboarekin lankidetzan (Bizkaiko Imazighen elkartea), Mugarik Gabeko Gelak proiektua gauzatzen ari da, Marokoko hego-ekialdean gizarte-bazterketa arriskuan dauden haurrek erabil ditzaten berrerabilitako ekipo informatikoak, mahaiko ordenagailuak eta mini eramangarriak eramateko. Era berean, Colombia Euskadi Elkartea gaur egun genero-ekitatea sustatzen eta gizonen eta emakumeen arteko ekitaterik eza murrizten ari da, Ibagué udalerrian lau hezkuntza-erakunde eraikitzeko lanean.

Deskribatutako testuinguruaren aurrean, bizi garen ipar globaleko txoko txiki horretatik, beharrezkoa da aldaketa kulturalak sortzeko eta sustatzeko gai izango den hezkuntza bultzatzea, mundua interpretatzeko moduan begirada kritikoak sartzeko gaitasuna izango duena, eta globalizazio nagusiari aurre egingo dioten alternatibak planteatzeko ahalmen nahikoa izango duena. Horrela, Bizkaiko Lankidetzak (H)ABIAN - 2030 Estrategia atxiki eta gainditzen duen Gizarte Eraldaketarako Hezkuntzaren ikuspegi bat finkatu eta bultzatzen du. Estrategia horrek bere gain hartzen du herri-pedagogia, eta postulatu batzuen gainean eraikitzen da, hala nola garapen-ereduaren desnaturalizazioa, gure imajinario kolektiboaren deskolonizazioa – eredu eurozentrista eta androzentrikoetatik askatutako beste ezagutza- modu eta izateko eta harremanak izateko modu batzuetarako bidea irekitzen duena –, feminismoak despatriarkalizatzea eta txertatzea, eta gizarte-justiziarekiko, aintzatespenarekiko, elkartasunarekiko, iraunkortasunarekiko eta gizarte-ekitatearekiko konpromisoa.

Era berean, zirkuitu itxi eta baztertzaileetatik kanpo sormen-prozesuak sortzeak, demokratizazioak, aniztasunak, inklusioak eta kulturarako sarbide askeak, eta Eraldaketa Sozialerako Hezkuntzaren ekimenek, adierazpen artistikoak bideratutakoek, bide sortzaileak irekitzea ahalbidetzen dute, emantzipazio kolektiboaren haziak han-hemenka zabaltzeko. Adibide ugarien artean, honako proiektu hauek azpimarra daitezke: Lidergo feministak eta inklusiboak eraikiz gizarte-eraldaketarako, Bakerako Lankidetza Batzarrea (BLB) GGKEaren tokiko ikuspegi global batetik; izan ere, urtarrilean abiatu da, botere-egiturak ikuspegi lokal-global kritiko, inklusibo eta eraikitzaile batetik eraldatzeko, emakumeei esleitutako rolak, atribuzioak eta estereotipoak zalantzan jartzeko, bai eta emakumeen kolektiboekin lan egiteko ere, emakumeen eskubideak eskatzearen aldeko testuingurua sustatzeko beren gaitasunak indartzeko. Era berean, Mundubat Fundazioaren eskutik, urtarrilaren 26an Meatzaldeko Ekoetxean (Gallarta, Bizkaia) eta urtarrilaren 28an Bilborocken aurkeztuko den "Alzar la voz" antzerki foroa bezalako ekimenak daude, humanismoa eta kulturen arteko elkartasuna bezalako baloreak bultzatuz, axolagabekeriaren eta ahanzturaren, pasibotasunaren eta lozorroaren aurkako erremedioaren bila, horiek, imajinario kolektiboan kokatuta, botere-harreman asimetrikoen erreprodukzioa bultzatzen baitute, hala nola, egungo gizarte kapitalista globalaren ereduaren ustiapena, zapalkuntza eta eralgitzea.

Oxfam Intermonek argitaratu berri duen Indartsuenaren legea txostenaren arabera, munduko aberastasuna eta muturreko pobrezia aldi berean handitu dira 25 urtean lehen aldiz (...) Ondorioz, munduko lau gobernutik hiruk gastu publikoa murriztu nahi dute, 7,8 bilioi dolarreko guztizko zenbatekoarekin, datozen bost urteetan austeritate-neurriak aplikatuz, eta hori osasunaren eta hezkuntzaren sektoreetara zabalduko da. Horregatik, Bizkaian garapenerako lankidetza osatzen dugun erakunde eta entitateek uste dugu alde batetik pobreziaren eta desberdintasunen eta, bestetik, aberastasunaren eta ugaritasunaren arteko gero eta handiagoa den arrakala horrek eragina duela hezkuntzarako eskubidea eskuratzeko orduan, eta hori, era berean, funtsezko elementua dela justizia sozialerako. Horregatik, giza eskubide hori munduko leku guztietan blindatuko duten neurri eraginkor eta eraginkorrak hartzera jotzen dugu.