2022an ezarritako salbuespen-egoerak giza eskubideen krisi kezkagarria eragin du; horren erakusgarri dira atxiloketa, auzipetze eta espetxeratze zikloetan behin eta berriz egindako urraketak, atxiloketa arbitrario masiboak, desagertze behartuak, tortura eta tratu krudel, anker eta iraingarriak, eta Estatuaren zaintzapeko pertsonen heriotzak, "Amnistia Internazionala" bezalako nazioarteko erakundeek salatu dutenez.

Egoera konplexu horietan, "Asociación de Desarrollo Económico Social" (ADES) elkarteak Santa Marta kantoian garatzen du bere lana, Victoria udalerrian. Rosa Digna Martínez Baires ordezkariak bisita egin digu maiatzean, "Euskal Herriko Mugarik Gabeko Ingeniaritza" k lagunduta. Bi erakunde horiek, BFAk lagunduta, "Beren eskubideen aldeko herri-mugimenduak: bidezko alternatiba iraunkorrak eraikiz" proiektua gauzatzen ari dira. Ekimen horren bidez, giza eskubideen defentsarako lidergoak eta komunitate-antolamendua sustatu nahi dira, bai eta garapen jasangarriko eta bidezko herri-alternatibak eraiki ere.

ADESek gertutik jasan du errepresioa; izan ere, 2023ko urtarrilean, Errepublikako Fiskaltza Nagusiak erakundeko bi kide eta erkidegoko beste hiru buruzagi atxilotzeko agindua eman zuen, "gatazka armatuan" gertatutako kasu bati lotuz, eta legez kanpoko elkarteetako kide izatearen akusazioa gehituz (gaur egun etxean atxilotuta daude, ikustaldi publikoaren zain). Martinezen esanetan, egitura horrek guztiak agerian uzten du modu espres batean egindako kasu baten eraikuntza, zeinaren benetako helburua Santa Marta komunitateari eta ADES elkarteari eraso egitea baita, bere lidergoen bidez.

ADES elkartea 1993an sortu zen, Cabañaseko Birpopulatzaileen Komite batetik abiatuta, Santa Marta kantoiko aberriratutako eta birpopulatutako komunitateen beharrei erantzuteko. Izan ere, Guatemalako armadaren hertsapenaren ondorioz, populazio hori Hondurasen babestu zen gatazka armatuan zehar.