Bizkaiko ahaldun nagusiak, Elixabete Etxanobek, Bizkaiko Foru Aldundiak antolatutako Bizkaian Hazin topaketan parte hartu du gaur. Ekimenak ume eta nerabeek erabakitzeko, sortzeko eta ekarpenak egiteko duten gaitasunean konfiantza izateko eta laguntzeko gai den lurraldea aldarrikatu du. Jardunaldiak elkarrekin bizitzeko, parte hartzeko, gaitasunak garatzeko eta kezka berriak aurkitzeko eskura dituzten programa eta ekimenetako batzuen berri eman du. Ehun pertsona inguru, besteak beste proiektu hauek posible egiten dituzten erakundeetako ordezkariak eta erakundeetako arduradunak, bildu dira Bilboko Zabalgune eraikinean bizipenak partekatzeko eta gaur egun Bizkaian hazteak zer esan nahi duen hausnartzeko. Topaketaren abiapuntua ideia nagusi bat izan da: umeek eta nerabeek gaur egun bizi dutena lagungarria dela beste pertsona batzuekin eta haien inguruarekin harremanak izaten ikasteko, euren bide propioan aurrera egiteko eta dagoeneko parte diren gizarteari zer ekarpen egin diezaioketen jakiteko. Iritzi bat adieraztea, erabaki kolektibo batean esku hartzea, elkarrekin bizitzea, kirola egitea, talentu artistikoa garatzea, zientziara eta teknologiara hurbiltzea edo kezka bat proiektu propio bihurtzea prozesu horretan laguntzen duten ikaskuntzak dira.

Aldundiak helburu partekatu batekin sustatu nahi ditu ekimen hauek: haurtzaroan eta nerabezaroan ikasitakoa pertsona bakoitzarengana zabaltzea eta Bizkaia lurralde parte-hartzaileagoa, kohesionatuagoa, berritzaileagoa eta etorkizuneko erronkei aurre egiteko prestatuagoa egiten laguntzea. “Bizkaian haztea ikastea eta deskubritzea da, baina baita izugarri gustatzen zaiguna aurkitzea ere, bidea gurekin egiten dutenak ezagutzea, gauza berriak probatzera ausartzea eta gure erkidegoan leku bat dugula sentitzea”, adierazi du Elixabete Etxanobek bere esku-hartzean. Ahaldun Nagusiak azpimarratu du haurtzaroaz eta nerabezaroaz hitz egiteak nahitaez esan nahi duela babesaz eta zaintzaz hitz egitea, baina baita konfiantzaz, parte-hartzeaz eta autonomiaz hitz egitea ere. “Fidatzeak ez du esan nahi zaintzari utzi behar zaionik, ezta beste aldera begiratu behar denik ere. Irizpidea, gaitasunak eta egiteko ekarpen asko dituzuela onartzea esan nahi du”, baieztatu du.

Zeharkako apustua, denboran zehar jarraitua

Bizkaian Hazi ekimenean aurkeztutako programek Bizkaiko Foru Aldundiak ume eta nerabeei hazkundearen etapa guztietan laguntzeko egindako zeharkako apustu iraunkorra islatzen dute. Politika honen bidez babesa, autonomia eta konfiantza uztartu nahi dira, eta ume eta nerabeek euren ingurunean esku-hartzeko, euren bizi-proiektuak bultzatzeko eta, ondoren, euren ikaskuntzak eta talentua gizarteari helarazteko aukerak eskaini nahi dira. “Babesaren, autonomiaren eta konfiantzaren arteko oreka hau haurtzaro eta nerabezarorako gure politiketan jaso nahi dugu. Uste hau pertsonala da, baina ez da nirea bakarrik. Foru Gobernu osoaren aldeko apustua da eta leku garrantzitsua du Bizkaia Denontzat ibilbidean, gure Agintaldi Planean”, adierazi du Etxanobek.

Ildo horretatik gogorarazi du lege-esparruak daudela hainbat erakunde-mailatan umeen eta nerabeen eskubideak babesten dituztenak eta parte hartzeko gaitasuna aintzatesten dutenak. Hala ere, azpimarratu du foru erakundearentzat kontu hau ez dela soilik legezko betebehar bat betetzea, baizik eta konpromiso propio bat hartzea: “Parte hartzea ez da instituzioek hitz egiteko baimena ematea. Zuen eskubidea eta erantzukizuna da”.

Etxanobek azpimarratu duenez zeregin hau ezin da bakarrik erakundeen erantzukizuna izan, ume eta nerabeei egunerokoan laguntzen dieten pertsona, erakunde eta eragile guztien inplikazioa eskatzen baitu. “Aldundia zirkulu honen parte da eta erantzukizun argia du: baldintzak sortzea, aukerak garatzea eta laguntzea. Baina zeregin hau partekatzen duzuen pertsona eta eragile guztien eskutik egin behar du”, adierazi du. Beraz familiek, ikastetxeek, udalek eta gizarte-, kultura- eta kirol-erakundeek, foru-erakundearekin batera, helburu bera dute: umeei eta nerabeei euren gaitasunak deskubritzea, euren interesak garatzea eta etorkizuneko Bizkaian aktiboki inplikatzea ahalbidetuko dieten bizipenak ahalbidetzea.

Etxanobek gogoeta horri amaiera emateko foru aldundiak ume eta nerabeek adierazteko, parte hartzeko eta euren potentzial guztia zabaltzeko bideak irekitzen jarraitzeko duen borondatea berretsi du: “Gure konpromisoa lanean jarraitzea eta behar duzuenean Bizkaia babestuko zaituen lekua izaten jarraitzea da, estutu gabe lagunduko zaituena, bozgorailu bat emango dizuena eta erabakitzeko, sortzeko eta ekarpenak egiteko duzuen gaitasunean konfiantza izango duena”.

Iritzia emateko eta parte hartzeko guneak

Bizkaian Haziren lehen blokeak umeen eta nerabeen parte-hartzea izan du ardatz. EDE Fundazioko Irantzu Aurrekoetxeak eta UNICEF Euskadiko koordinatzaileak, Elsa Fuentek, umeen tokiko kontseiluak bultzatzeko eta babesgabetasun-egoeran dauden adingabeek ere parte har dezaten bermatzeko ekimenak aurkeztu dituzte.

Bere esku-hartzean Ahaldun Nagusiak aurreratu du Foru Aldundia Haur eta Nerabeen Foru Kontseilu propio bat sortzen ari dela, erakundearen ahotsa politika publikoetan txertatzeko egitura egonkor gisa sortua. Ekimenak erakundeak benetako parte-hartzearekin eta aurrea hartzeko borondatearekin duen konpromisoa jasotzen du hemendik aurrera etorkizuneko Bizkaia definitzen lagunduko dutenei entzuteko bideak sortuz.

Gaur egun lurraldeko 21 udalerrik dute Haur eta Nerabeen Tokiko Kontseilua. Horietatik 16k (Balmaseda, Basauri, Bermeo, Bilbao, Durango, Etxebarri, Gorliz, Lemoa, Markina-Xemein, Plentzia, Portugalete, Santurtzi, Turtzioz, Urduliz, Zamudio eta Zornotza) Foru Aldundiaren laguntza jaso dute organo horiek bultzatzeko. Kontseilu horietan parte hartzen duten umeak eta nerabeak 300 inguru dira, eta, azken hamarkadan, 1.000 baino gehiagok hartu dute parte.

Zientzia, teknologia eta sormena etorkizuna eraikitzeko

Bigarren blokeko protagonistak zientzia, teknologia, sormena eta ekintzailetza izan dira. Inmaculada Ibáñezek, Egin eta Ekineko arduradunak, eta Jon de Andrés Garayk, TUMO Bilbao-Bizkaia-ko zuzendariak probatzeko, sortzeko, oker jokatu eta berriro saiatzeko tresnak eta inguruneak eskaintzearen garrantziari buruzko gogoeta egin dute.

Egin eta Ekinek 18 edizio eta 18.692 parte-hartzaile ditu; TUMO Bilbao-Bizkaia, ordea, oraintsuago iritsi da lurraldera eta 1.500 gazterentzat pentsatuta dago. Bi proiektu hauek zientzia, industria, teknologia eta ekintzailetza belaunaldi berriei hurbiltzera bideratutako foru-ekosistema zabalago batean integratzen dira.

Ekimen hauen artean daude AIC Academy, 700 ikaslerekin; GreenPower, 110 taldetan bildutako 1.000 ikasletik gorako parte hartzea izan duena, eta First Lego League Euskadi, 17 ediziotan 23.865 ikasleren esku-hartzea izan duena. Horiez gain, Zientzia Azoka, 660 gazterekin eta 183 proiekturekin; Talentatu, 619 ikaslerekin; Industria Erronka, errealitate industriala 27.265 gazterengana hurbildu duena; Galaxia, etorkizuna argitzen, 50 ikastetxetan garatu dena, edo Zientzia eta Teknologiaren Eguna, 276 gazteren parte-hartzearekin, aipatu ditzakegu. Ekosistema honetan sartzen dira, halaber, Gazte Role Model Sariak, hamazazpigarren ediziora iritsi direnak.

“Lurralde gisa dugun erronketako bat Bizkaiko ume eta nerabeei laguntzea da, baina ez bakarrik etorkizunerako prest egon daitezen, baizik eta gure herriaren eraikuntzan aktiboki parte hartzeko gai izan daitezen”, azpimarratu du Etxanobek.

Arrastoa uzten duten esperientziak

Hirugarren blokeak aukera horiek zuzenean bizi izan dituztenei eman die hitza. Duela bi hamarkada Ane Salcedo de Castrok Udalekuak programaz gozatu zuen eta gaur egun monitore moduan egiten du lan programa berean, belaunaldi berriei lagunduz. 40 urteko ibilbidearekin eta 2026an 1.500 plaza baino gehiago eskainiz, Udalekuak ekimenak lagunak sortzeko, elkarrekin bizitzeko, autonomia irabazteko eta gaitasun berriak aurkitzeko elkargune izaten jarraitzen du.

Beste alde batetik, Noak, UNICEF erakundearen Euskadiko Aholku Batzordeko kideak, umeek eta nerabeek ez zaiela entzuten soilik eta euren proposamenek benetan kontatzen dutela eta euren ingurunean aldaketak eragin ditzaketela ulertzeko zer gertatu behar den azaldu du.

Kulturak eta musikak ere presentzia nabarmena izan dute ekitaldian. Nahiko da esatea Bizkaian Haziren lehen ahotsa ez dela atril batetik iritsi, Maialen Garcíak, ahotsa eta teklatua, Lur Kortabitartek, ahotsa, eta Aner Barroetak, gitarra, burutu duen emanaldiaren bidez baizik. Hirurek lurraldeko gazteen musika-talentua bultzatzeko eta sormena, kultura, musika eta adiskidetasuna sustatzeko Señeak Bizkaia Rock Kanpusa ekimenean parte hartu dute. Maialen Garcíak kontatu duenez programak musika intentsitate berarekin bizi zuten beste gazte batzuk ezagutzeko eta gustuko zuena garatzeko leku propio bat aurkitzeko aukera eman zion.

Sara Mauleónek, Comunicación Cultural Mauleón agentziaren sortzaileak eta Egin eta Ekin bezalako programekin eta, gaur egun, TUMO Bilbao-Bizkaia proiektuarekin lotura duen ekintzaileak, gazte batek “hau egitea gustatuko litzaidake” ideiatik “saiatuko naiz” fasera pasatzeko zer behar duen azaldu du. Bere ibilbidea ekintzailetzarekin, sormenarekin eta kulturarekin lotuta dago eta eskuratutako aukerak eta ezagutzak proiektu propio bihur daitezkeela eta, aurrerago, euren talentua gara dezaten eta ideiak egia bihur ditzaten lagunduz, beste pertsona batzuengan eragina izan dezaketela egiaztatzen du.

Topaketan kirolak ere leku nabarmena hartu du Eskola Kirolaren bidez. Eskola Kirola Bizkaiko programarik finkatuenetako eta baloratuenetako bat da, eta aurten 46.000 neska-mutilek hartzen dute parte. Kirolera hurbiltzeaz gain, gozatzeko, elkarrekin bizitzeko eta talde bateko kide izaten ikasteko aukera ematen die, baita konpromisoak hartzeko, zailtasunei aurre egiteko eta errespetuan oinarritzen diren harremanak izateko ere. Joko-eremua gainditzen duten ikaskuntzak eta balioak dira, ume hauen bizitzako beste esparru batzuetan parte hartzen dutenei laguntzen diete eta gizarte kolaboratiboagoa, inklusiboagoa eta konprometituagoa eratzen laguntzen dute.

Topaketan zehar Eider Eibar ilustratzaileak mural bat egin du zuzenean eta bertan ideiak, ahotsak eta partekatutako testigantzak jaso ditu. Lanak, Bizkaian Hazirekin batera, hazteko, parte hartzeko eta Bizkaiari ekarpenak egiteko modu ezberdinei buruzko kontakizun bisuala osatu du.

Azken irudiak topaketaren zentzuaren metafora gisa balio izan du: ume eta nerabeen hazkundearekin bat egiten duen Bizkaia, parte hartzeko eta euren talentua deskubritzeko aukera ematen diena eta gaur bertan hasita bihar biziko diren gizarteari laguntzeko duten gaitasunaz fidatzen dena.