2024ko neguko monografiak
Hemengo azaro, hango eraizio : Larramendiren eragina Nafarroako autoreengan / Urtzi Reguero Ugarte

Manuel Larramendi funtsezkoa izan zen Hego Euskal Herriko literaturaren sorreran, batez ere bere hiztegi hirueleduna argitaratu ondoren. Lan honetan egileak zalantzan jartzen du eragin hori euskarazko literatura osoan zabaldu ote zen edo agian Andoaingoak aztarna gehiago utzi ote zuen euskalki batzuetan besteetan baino; zehatzago esanda XVIII. mendeko egile nafarrengan zer gertatu zen aztertzen du. Galdera horri erantzuteko Urtzi Reguero filologoak ikerketa lana egin zuen eta horren emaitza liburu hau da: Manuel Larramendiren lanak euskal literaturan izan duen benetako eragina ezagutzeko beste saio bat. Obra honek III. Manuel Larramendi Ikerketa Saria jaso zuen 2019an.
Urtzi Reguero Euskal Hizkuntzalaritzan eta Filologian doktorea da UPV/EHUn. Euskal Filologo eta Hizkuntzalari Gazteen Aziti Bihia elkartearen sortzaileetako bat izan zen.
Berbelitzen hiztegia / Anjel Lertxundi
Anjel Lertxundi idazle polifazetikoak Berbelitz pertsonaia sortu zuen, bere azken lanaren protagonista den itzultzailea: prosa laburren bilduma originala. Berbelitz oso gazterik hasi zen beste hizkuntzetako lanak euskaratzen. Beretzat itzulpenak beste hizkuntza batzuetako hitzak ez ezik, beste mundu batzuk, beste begirada batzuk, beste kultura batzuetako sentsibilitateak ere euskaratzea esan nahi du. Apunteak pilatu zaizkio eta urteetako lanak merezi izan ote duen galdetzen dio bere buruari. Karpetak lagun idazle bati eskaintzen dizkio apunteekin nahi duena egin dezan, eta lagun idazleak, karpetetako materiala begiratu ondoren, interesgarriena jasotzen du. Emaitza lan hau da, fikzioaren eta saiakeraren arteko testu hibridoa. Irakurleak Berbelitz itzultzailearen bitxikeriak eta jenialtasunak aurkituko ditu, bere oroitzapenen eta eguneroko bizitzaren zabuan.
Anjel Lertxundik bi aldiz irabazi ditu euskarazko narratiba eta poesiako Kritikaren Sari Nazionala eta Euskadiko Literatura Saria, eta behin Saiakera Sari Nazionala.
Kanbodiako enbaxada / Zadie Smith ; Garazi Ugalderen itzulpena

Kanbodiako enbaxada enigma batekin hasten da: enbaxada berri bat dago Willesden barrutian, Londres iparraldean. Horixe da lanaren kontalari anonimoak eta Londresera iritsi aurretik hainbat herrialdetan bizi izan den Fatou emakume migratzaileak elkar ezagutzeko abiapuntua. Fatou etxe batean etxeko lanak egiten ari da eta aisialdia igeriketaren eta lagun baten artean banatzen du. Itxura ahula duen arren, Fatou egokitu zaion patuari aurre egin dion emakumea da, eta ez du inoiz lasaitasuna galtzen.
Lan hau, hasiera batean, The New Yorker aldizkariaren paperezko edizioan argitaratu zen, 2013ko otsailaren 11n eta 18an. Egileak, Fatouren begietatik, emakume migratzaileen egoeraren zati bat jasotzen du kontakizun original honetan. Bere errutinak, bere askatasunaren mugak eta bere etorkizunaren ezegonkortasuna ulertzen laguntzen du. Era berean, esklabotza modernoari eta gizarte-desberdintasunei buruz hausnartzera behartzen gaitu.
Ecos de la Era del Jazz y otros ensayos / Francis Scott Fitzgerald ; edición de Juan Ignacio Guijarro González ; traducción de José de María Romero Barea

Francis Scott Fitzgerald XX. mendeko idazle estatubatuar garrantzitsuenen artean dago: bere estiloa berezia da erabat, aldi berean dibertigarria eta poetikoa eta, nola ez, bere garaiko espiritua eta idiosinkrasia islatzeko erabili zuen adimena azpimarratu behar da. Juan Ignacio Guijarro González, Ipar Amerikako literaturan aditua, Fitzgeraldek prentsan eta literatur aldizkarietan kolaboratzaile gisa egin zituen lan onenetako hogeita bi bildu ditu lan honetan. Horien guztien itzultzailea José de María Romero Barea da; horietako lau gaztelaniaz argitaratu gabe zeuden orain arte.
Orrialde hauetan egileak bere buruaz eta bere garaikideez, bere kezkez, bere arazoez eta bere denboraz hitz egiten du, baita ezagutu zituen espazio eta hiri mitikoez ere, jazzean murgildutako hirietatik eta 20ko hamarkadako urte zoriontsuen argietatik 1930eko hamarkadako urte gogor eta garratzenetara arte.
Leonardo Torres Quevedo : su vida, su mundo / Francisco A. González Redondo

Leonardo Torres Quevedo "bere garaiko asmatzailerik miragarriena" izan zen. Liburu honek biltzen du haurtzaro osoan Bilbon bizi izan zen, eta bertan trenbideetako ingeniari gisa ere lan egin zuen, ohiz kanpoko pertsona baten biografia.
ere arrakastak kontaezinak dira: 1916an Niagara ibaiaren gaineko bere transbordadorea inauguratu zen; 1920an Parisko Zientzia Akademiako Mekanika saileko kide izatea lortu zuen; 1922an Sorbona Unibertsitateak honoris causa doktore izendatu zuen eta Espainiako Matematika Elkarteko lehendakari ere izendatu zuten, 1924ra arte. I. Mundu Gerran ingelesek eta frantsesek berak patentatutako dirigibleen diseinuak erabili zituzten, zepelinen aurkako borroketan. Bere telekinoa historiako urrutiko lehen aginte eraginkorra izan zen, egungo dronen aurrekaria. Ontzi/kanpamentu bat asmatu zuen, dirigibleak garraiatzeko lehen proiektu gisa balio izan zuena; bere binabea katamaran modernoen jatorria izan zen. Gainera, lehen xakelari automatak sortu zituen, "adimen artifizial" primitibo batez hornituak, eta bere aritmometro elektromekanikoa XX. mendeko informatikaren aitzindari guztiei, bai konputazioaren teorikoei, bai lehen ordenagailuen eraikitzaileei, aurreratu zitzaien hainbat hamarkadatan.
London Calling / Goio Ramos

Obra hau rock musika-taldeen goraipamena da. Protagonistak bi lagun min dira, institutua amaitzean elkarrekin jotzeko talde bat sortzea erabakitzen dutenak. Kontakizuna Bilbo inguruko herri industrial batean kokatuta dago, 80ko hamarkadaren erdialdean, Euskadik musikaren historian arrastoa ondo zehaztuta utzi zuen "euskal rock erradikala" deiturikoaren sorrera bizi izan zuen une hartan. Egilea fikzioaz baliatzen da garai hartako musikarien sormen prozesua kontatzeko: Hertzainak, Kortatu, etab. Baina, rockaz gain, lan honek gertaera historiko batzuk, gizartearen eraldaketa, drogekin lotutako gatazkak, politika eta unean uneko gizarte-gai guztiak zehazten dizkigu.
Goio Ramos Basaurin jaio zen eta Euskal Filologian lizentziaduna da UPV/EHUn. Hau bere lehen eleberria da eta Elkar argitaletxeak eta Ondarroako Udalak antolatutako Agustin Zubikarai 2023 beka irabazi du. Eleberria abenduaren 8an aurkeztu da Durangoko Azokan.
Viñetaria : historia universal de las autoras de cómic / Elisa McCausland eta Diego Salgado

Liburu hau literatura-generoaren ehun eta hogeita hamar urteko ibilbidean zehar emakumeek egindako komikiaren inguruko genealogia-ariketa da. Formatuaren beraren bilakaera eta hura garatzen den argitalpen-ekosistema aztertzen dituen proiektua da, aldi berean formatua gertatzen den testuinguru sozial eta kulturala espiritu kritikoz aztertzen duena. Obraren sarreran bertan ondorio garrantzitsu bat aurreratzen da: egileen ekarpenak erakargarriak izateaz gain, erabakigarriak izan dira azken urteotan, agian atzera bueltarik gabe, ingurunearen kontzepzio tradizionala aldatzeko.
Azaleko irudia Lily Renée-ren bineta bat da, 1944ko urrian Fight Comics argitalpenean agertu zen, Rio andereñoaren abentura baterako, oraingo honetan Andrea Olaitz eta Marina McCausland-en esku hartzearekin.
Cookieak
Cookie propioak eta hirugarrenen cookieak erabiltzen ditugu tekniko- analisi- eta pertsonalizazio- helburuetarako, hala nola erabiltzaileak zer nabigazio-hizkuntza erabili duen jakiteko. Informazio gehiagorako, kontsulta ezazu gure cookien politika (Leiho modala ireki).
Aldatu hona: ES
Cookien politika
Web-orri honek, https://www.bizkaia.eus (aurrerantzean, "Webgunea"), nabigazioaren bidez eta zerbitzuaren hartzailearen IP helbidearen bidez nabigazioaren beraren jarraipena egiteko tresnak erabiltzen ditu; honela, zerbitzuak edo haren funtzionamendu teknikoa hobetzeko eta bermatzeko, beste erabiltzaile batzuengandik bereizteko eta nabigazio-ohiturak aztertzeko.
Cookien politika honen helburua da erabiltzen ditugun cookien funtzionamenduari eta erabilgarritasunei buruzko informazio argi eta zehatza ematea.
Zer dira eta zertarako erabiltzen ditugu cookieak?
Cookie bat webgune jakin batzuetan sartzen zarenean zure ordenagailuan deskargatzen den fitxategi bat da.
Cookiek, besteak beste, erabiltzaile baten edo haren ekipamenduaren nabigazio-ohiturei buruzko informazioa biltzea eta berreskuratzea ahalbidetzen diote webgune bati. Barne hartzen duten informazioaren arabera eta ekipamendua erabiltzen den moduaren arabera, erabiltzailea ezagutzeko erabili daitezke.
Indarrean dagoen legeak aukera ematen du cookieak bere gailuan gordetzeko, webgune honen funtzionamendurako behar-beharrezkoak badira. Hala ere, gainerako cookie motetarako baimena beharko dugu.
Cookie motak, horiek kudeatzen dituen erakundearen arabera
Cookieak bidaltzen dituen ekipo edo domeinua kudeatzen eta jasotako datuak tratatzen dituenaren arabera, honako hauek bereizten ditugu:
- Cookie propioak: Bizkaiko Foru Aldundiak kudeatzen dituenak.
-
Hirugarrenen cookieak: cookien bidez bildutako datuak erabiltzen dituen beste erakunde batek kudeatzen ditu.
Webgune honetan Eusko Jaurlaritzaren cookieak aurki daitezke, bere helburuetarako erabiliak eta Bizkaiko Foru Aldundiaz kanpoko domeinuetan gordetzen direnak.
Cookie motak, xedearen arabera
- Cookie teknikoak: erabiltzaileak webgune, plataforma edo aplikazio batean nabigatzea ahalbidetzen dute, baita horietan dauden aukera edo zerbitzu desberdinak erabiltzea ere; hala nola, trafikoa kontrolatzea eta datuak komunikatzea, saioa identifikatzea, sarrera mugatua duten ataletan sartzea, ekimen batean izena emateko edo parte hartzeko eskaera egitea, hedapenerako bideoak edo soinua daukaten edukia gordetzea edo sare sozialen bidez edukiak partekatzea.
- Analisi-cookieak: erabiltzaile kopurua zenbatzea ahalbidetzen dute, baita nabigazioaren neurketa eta analisi estatistikoa egitea ere. Horren helburua eskura dauden zerbitzuak hobetzea da. Propioak edo hirugarren batenak izan daitezke.
- Pertsonalizazio-cookieak: erabiltzaileak zerbitzura sartzea ahalbidetzen dute erabiltzailearen gailuan aurretik definitutako irizpide batzuen araberako ezaugarri orokor batzuekin; hala nola, hizkuntza, zerbitzura sartzeko erabiltzen den nabigatzaile mota, zerbitzura sartzeko erabiltzen duen eskualdeko konfigurazioa, eta abar.
Cookien iraupena
- Saiorako cookieak: erabiltzailea webgune batera sartzen den bitartean datuak bildu eta gordetzen dituzte.
- Cookie iraunkorrak: datuek gailuan gordeta jarraitzen dute, eta horietara sartu daiteke eta horiek tratatu cookie-en arduradunak definitutako aldi batean. Aldi hori minutu batzuetatik zenbait urtetara bitartekoa izan daiteke.
Zer cookie erabiltzen ditu webgune honek?
Lerro bakoitzean cookie(teknikoak) bati buruzko datuak
| Izena | Mota | Helburua | Iraupena |
|---|---|---|---|
| JSESSIONID | Saioa identifikatzea | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| ASPSESSIONID | Saioa identifikatzea | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| TS01 | Saioa identifikatzea | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| LFR_SESSION_STATE | Saioa identifikatzea | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| COOKIE_SUPPORT | Adierazi ea erabiltzaileak aktibatuta daukan cookietarako laguntza | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| pc_tecnicas_bizkaia | Tekniken cookien blokeari buruzko onarpen/errefusatze lehentasunak jasotzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| pc_analitica_bizkaia | Analisien cookien blokeari buruzko onarpen/errefusatze lehentasunak jasotzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| pc_preferencias_bizkaia | Lehentasunen cookien blokeari buruzko onarpen/errefusatze lehentasunak jasotzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| pc_terceros_bizkaia | Hirugarrenen cookien blokeari buruzko onarpen/errefusatze lehentasunak jasotzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| CPLB | Karga orekatzeko gure zerbitzariek erabilitako informazioa jasotzen du | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| Kultursistema_session | Erabiltzailearen saioa mantendu | Ordu 1 | Kultursistema |
| XSRF-TOKEN | CSRF (Cross Site Request Forgery) erasoak saihesteko | Ordu 1 | Kultursistema |
| _GRECAPTCHA | Babestu webgunea spametik eta indar handiko erasoetatik | 6 hilabete |
Lerro bakoitzean analisirako cookie bati buruzko datuak
| Izena | Mota | Helburua | Iraupena |
|---|---|---|---|
| dtCookie | Bisita bat arakatzen du hainbat eskaeraren bidez | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| dtLatC | Zerbitzariaren sortasuna neurtzen du errendimenduaren monitorizaziorako | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| dtPC | Beharrezkoa balizen transmisiorako parametro egokiak identifikatzeko; korrelaziorako saioaren IDa barne hartzen du | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| dtSa | Erdi mailako biltegia orrialdeak hartzen dituzten ekintzetarako | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| rxVisitor | Bisitariaren ID saioak korrelazioan jartzeko | Etengabe | Bizkaiko Foru Aldundia |
| rxvt | Saioaren itxarote-denbora | Saioa | Bizkaiko Foru Aldundia |
| iyrc-user-id | Erabiltzaileak bereiztea | Ordu 1 | Bizkaiko Foru Aldundia |
| _ga, _ga_XXXXXXXXXXX | Erabiltzailea bereiztea | 2 urte | Google Analytics |
| _gat, _gat_XXXXXXXXXXX | Eskaeren ehunekoa mugatzea | Minutu 1 | Google Analytics |
| _gid | Erabiltzaileak bereiztea | Egun 1 | Google Analytics |
| MUID | Erabiltzailea bereiztea | Urtebete | Microsoft Clarity |
| _clck | Lehentasunak esleitzea erabiltzaile berdinari | Urtebete | Microsoft Clarity |
| _clsk | Konektatu saio batean ikusitako hainbat orri | Urtebete | Microsoft Clarity |
| CLID | Identifikatu erabiltzaile baten lehenengo bisita | Urtebete | Microsoft Clarity |
| ANONCHK | Erabiltzailea bereiztea | Egun 1 | Microsoft Clarity |
| MR | Adierazi noiz freskatu MUID | 6 hilabete | Microsoft Clarity |
| SM | Sinkronizatu MUID Microsoft inguruan | Urtebete | Microsoft Clarity |
Lerro bakoitzean cookie(Pertsonalizazio) bati buruzko datuak
| Izena | Mota | Helburua | Iraupena |
|---|---|---|---|
| Idioma | Erabiltzailearen hizkuntzarik gustukoena aukeratzea | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
| cookie-tramites-favs | Gorde gogoko izapideak Aurretiazko Hitzorduan | Urtebete | Bizkaiko Foru Aldundia |
Lerro bakoitzean cookie(Hirugarrenen) bati buruzko datuak
| Izena | Mota | Helburua | Iraupena |
|---|---|---|---|
| CLID | Identifikatu erabiltzaile baten lehenengo bisita | Urtebete | Microsoft Clarity |
| APISID | Gorde erabiltzailearen lehentasunak eta informazioa orriak bistaratzean, Google mapak bertan daudela. | 2 urte | |
| HSID | Iruzurra prebenitzea | 2 urte | |
| MUID | Bereizi erabiltzailea | Urtebete | Microsoft Clarity |
| NID | Gogoratu bere lehentasunak eta beste edozein informazio | 6 hilabete | |
| SAPISID | Erakutsi iragarki pertsonalizatuak Googleko webguneetan | 2 urte | |
| SID | Eskaini iragarkiak edo retargeting entregatzea, eskaini iruzurra prebenitzea. | 2 urte | |
| SIDCC | Eskaini web-trafiko fidagarriaren identifikazioa. | Urtebete | |
| SM | Microsoften domeinuen arteko MUIDa sinkronizatzeko erabiltzen da | Saioa | Microsoft Clarity |
| SSID | Eskaini iragarkiak edo retargeting entregatzea, eskaini iruzurra prebenitzea. | 2 urte | |
| __Secure-1PAPISID | Sortu webgunearen bisitariaren interesen profil bat, Googleren publizitate garrantzitsua eta pertsonalizatua erakusteko. | 2 urte | |
| __Secure-1PSID | Sortu webgunearen bisitariaren interesen profil bat, Googleren publizitate garrantzitsua eta pertsonalizatua erakusteko. | 2 urte | |
| __Secure-1PSIDCC | Sortu webgunearen bisitarien interesen profil bat, retargeting bidez erakusteko iragazki garrantzitsu eta pertsonalizatuak. | Urtebete | |
| __Secure-1PSIDTS | Sortu webgunearen bisitarien interesen profil bat, retargeting bidez erakusteko iragazki garrantzitsu eta pertsonalizatuak. | Urtebete | |
| __Secure-3PSID | Sortu webgunearen bisitariaren interesen profil bat, Googleren publizitate garrantzitsua eta pertsonalizatua erakusteko. | 2 urte | |
| __Secure-3PSIDCC | Sortu webgunearen bisitariaren interesen profil bat, Googleren publizitate garrantzitsua eta pertsonalizatua erakusteko. | Urtebete | |
| __Secure-3PSIDTS | Sortu webgunearen bisitarien interesen profil bat, retargeting bidez erakusteko iragazki garrantzitsu eta pertsonalizatuak. | Urtebete | |
| __Secure-ENID | Webguneko zerbitzuak eta aukerak erabiltzeko beharrezko cookiea | Urtebete | |
| ar_debug | Araztu iragarkiak. | Urtebete | |
| MR | Adierazi noiz freskatu MUID | 6 hilabete | Microsoft Clarity |
| XSRF-TOKEN | CSRF (Cross Site Request Forgery) erasoak saihesteko | 1 ordu | Kultursistema |
| _fbp | Gorde eta arakatu webguneetan bisitak | Urtebete | |
| kultursistema_session | Mantendu erabiltzailearen saioa | 1 ordu | Kultursistema |
| AEC | Detektatu spam, iruzurra eta gehiegikeria | 6 hilabete | |
| SOCS | Gorde erabiltzailearen cookie-aukerak | 13 hilabete | |
| Locale | Ez dago eskuragarri | Gobierno Vasco | |
| _hegoa_coop_session | Sortu erabiltzaileentzat saio-identifikatzaile bat | Saioa | Gobierno Vasco |
Nola desaktibatu edo ezabatu daitezke cookieak?
Erabiltzaileak, Webgunera lehen aldiz sartzen denean, cookieak konfiguratu eta onartu edo baztertu ahal izango ditu webgunean bertan. Ondoren, erabiltzaileak edozein unetan aldatu edo kendu ahal izango du baimena cookien politika honen bidez edo konfigurazioaren bidez.
Hala ere, edozein unetan baliatu ahal izango duzu horiek libreki desaktibatzeko eskubidea, bai eta webgune honetako cookieak ezabatzekoa ere. Ekintza horiek desberdin egiten dira, erabiltzen ari zaren nabigatzailearen arabera. Hemen utziko dizugu nabigatzaile ezagunenetarako gida azkar bat.
- Desaktibatu cookieak Chromen
- Desaktibatu cookieak Exploreren
- Desaktibatu cookieak FireFoxen
- Desaktibatu cookieak Safarin
- Desaktibatu cookieak Edgen
Cookie-ak desaktibatu edo ezabatzen badira baliteke webguneko zenbait funtzionaltasun ondo ez ibiltzea.
Aldaketak Cookien Politikan
Webguneak cookien politika hau aldatzeko eskubidea gordetzen du, betiere, indarrean dagoen legediak baimentzen duen moduan. Horregatik, gure webgunera sartzen zaren bakoitzean politika hori berrikusteko gomendatzen dizugu, dagozkion eguneraketa- eta informazio-ondorioetarako.
Cookieak konfiguratzea
Jarraian, erakutsiko dizugu gure webguneak zer kategoriatarako erabiltzen dituen cookieak. Haiek onartuta edo ukatuta zure aukeraketa pertsonaliza dezakezu, horretarako dauden botoien bidez. Informazio gehiagorako, kontsulta ezazu gure cookien politika (Leiho modala ireki).
-
Cookie teknikoak Beti aktibo
Beharrezkoak dira gure webgunean nabigatzeko eta oinarrizko zereginetarako, webguneak behar bezala funtziona dezan.