Datuak informazioaren eta ezagutzaren oinarria dira, hortaz, oso aktibo baliotsua dira. BFAk datu ugari biltzen, prozesatzen eta aztertzen ditu, erabakiak hartzeko eta arazo konplexuei irtenbide berriak bilatzeko. Kalitatezko datuetarako sarbidea ziurtatzeak aukera ematen du zerbitzu hobeak eskaintzeko, inpaktu sozial erreal eta zuzenarekin. Gainera, datuak ondo kudeatzeak eraginkortasun handiagoa eta kostuak murriztea dakar.

Administrazio Publikoan datuak behar bezala kudeatzea funtsezko zutabea da politika eraginkorragoak, gardenagoak eta gure lurraldearen beharretara bideratuak diseinatzeko eta ezartzeko.

• Erabakiak hartzea: Datuen bidez, benetako beharrak identifikatzen dira eta baliabideak estrategikoki lehenesten dira, politika publikoen eraginkortasuna hobetuz.
• Zerbitzu publikoak hobetzea: Datuak beharrezkoak dira zerbitzuak herritarren eskaeretara egokitzeko, baita izapideak sinplifikatzeko eta automatizatzeko ere, itxaronaldiak murrizteko eta zerbitzu publikoen emaitzak eta inpaktua hobetzeko.
• Baliabideak modu eraginkorrean erabiltzea: Datuek informazioa eskaintzen dute sailen arteko koordinazioa hobetzeko eta administrazio-kostuak murrizteko.
• Gardenak izatea: Datu publikoak argitaratzeak Administrazioarekiko konfiantza indartzen du eta jarduera-ildoei buruzko kontuak emateko aukera ematen du.
• Pribatutasuna babestea: Datuen babesa arauen laburpen bat da, bai eta datuen kudeaketaren jarduera nagusietako bat ere, informazioaren tratamendu segurua, etikoa eta errespetuzkoa bermatzeko.
• Berrikuntza: Datuak eraldaketa digitalaren lehengaiak dira. Teknologiaren laguntzaz lortzen diren irtenbide aurreratuek barne hartutako datuen kudeaketa ona behar dute.
• Herritarren parte-hartzea: Herritar informatuak modu adimentsuan parte har dezakete, hala, gobernatzeko modu irekiagoa eta demokratikoagoa sustatuta.

Kalitate oneko datuak fidagarriak, erabilgarriak eta erabakiak hartzeko egokiak dira. Kalitate-datuek ezaugarri hauek dituzte:

• Osoak
• Bakarrak
• Eguneratuta
• Baliozkoak
• Zehatzak
• Trinkoak
• Irisgarriak

Datuen kalitateak haien balioa zehazten du. Kalitate txarreko datuak akatsak, zehaztugabetasunak edo gabeziak dituzten datuak dira, eta, beraz, ondorio okerrak, erabaki okerrak edo konfiantza galtzea eragin dezakete.

Kalitate oneko datuek kudeaketa publiko eraginkorragoa, bidezkoagoa eta gardenagoa ahalbidetzen dute; kalitate txarrekoek, berriz, nahasmena, eraginkortasunik eza eta bidegabekeriak ere sor ditzakete.

El Datuaren Estatutuak foru-sektore publiko osoan datuak kudeatzea, erabiltzea, kalitatea bermatzea eta babestea arautzen duten printzipioak ezartzen ditu (foru-sailak, erakunde autonomoak eta foru-erakundeak).

Datuaren Estatutuaren helburua da datuen bizi-zikloa kudeatzeko esparru komun bat ematea, sortzen direnetik ezabatzen diren arte, datuen elkarreragingarritasuna, kalitatea, segurtasuna eta erabilgarritasuna sustatuz herritarren onurarako, bai eta zerbitzu publikoak hobetzea ere.

Datuaren Estatutuak 8 printzipio ditu:

1. Datuak aktibo gisa: Eraginkortasuna, estrategia, lidergoa kudeaketan.
2. Gobernu kolaboratiboa: Datuak trukatzea, argitaratzea eta berrerabiltzea.
3. Datuaren erabileraren etika: Tratamendua, egokitasuna eta egokitzapena, adimen artifizialean bazterketarik ez egotea.
4. Datuen babesa: Segurtasuna eta mugak erabileran.
5. Herritarrentzako orientazioa: Datuetan oinarritutako politika publikoak eta parte-hartzea, gardentasuna, “behin baino ez” printzipioa.
6. Datuaren kalitatea: Jokabide printzipioa, batasuna, fidagarritasuna.
7. Datuaren kultura: Prestakuntza eta gaikuntza plana, aldaketa kudeatzea, datu instituzionalaren ikuspegia.
8. Kudeaketa sistemak: Datuaren gobernuaren estrategiak, plan operatiboak, kudeaketa prozesuetarako arauak, betearazpena.

Datuaren gobernua erakundeak datuak modu eraginkorrean, efizientean eta onargarrian erabiltzeari buruzko kontuak emateaz arduratzen den antolaketa-funtzioa da. Datuen Gobernuaren helburua da datuak behar bezala kudeatzen direla ziurtatzea, politiken eta jardunbide onenen arabera. Datuen Gobernuak arreta jartzen du datuei buruzko erabakiak nola hartzen diren eta pertsonek eta prozesuek datuen inguruan nola jokatzea espero den jakiteko.

Datuak funtsezko baliabide estrategiko bihurtu dira politika publikoak diseinatzeko, ezartzeko eta ebaluatzeko. Datuen gobernu-eredu batek aukera ematen du sektore publikoan datuen kudeaketa eraginkorra, etikoa eta segurua bermatzeko beharrezkoak diren egiturak, erantzukizunak, prozesuak eta arauak ezartzeko.

BFAn Datuen Gobernu eredu bat izateak ebidentzian oinarritutako erabakiak hartzea errazten du eta baliabideak modu ezin hobean esleitzen laguntzen du. Eraginkortasun operatiboa ere hobetzen du, ahaleginak bikoiztea saihesten duelako, administrazio-kostuak murrizten dituelako eta prozesuak arintzen dituelako, automatizazioaren eta informazioaren erabilera adimendunaren bidez.

Datuaren kudeaketa datuak administratzeko ekintza operatibo eta teknikoen multzoa da:

• Datuen gobernu-ereduan definitutako politikak aplikatzen ditu.
• Erakundearen zeregin teknikoak eta operatiboak biltzen ditu.
• Modu praktikoan egitean oinarritzen da.
• Helburua da datuak eskuragarri, seguru, eguneratuta eta erabilgarriak direla bermatzea.

Datuaren gobernua datuak nola kudeatu behar diren definitzen duen esparru estrategiko eta arauemailea da:

• Datuak nork, nola eta zergatik erabiltzen diren definitzen du.
• Arauak, jarraibideak, prozedurak eta rolak ezartzen ditu.
• Funtzio estrategikoak eta antolakuntzakoak biltzen ditu.
• Datuak erakunde osoan etikoki, legez eta koherentziaz erabiliko direla ziurtatzen du.

BFAren Datuaren Gobernu Ereduak antolaketa eta funtzio esparru bat ezartzen du datuen kudeaketa eraginkor, etiko eta arduratsurako foru administrazio osoan. Bere helburua da erabakiak hartzea optimizatzea, zerbitzu publikoak hobetzea eta eraldaketa digitala bultzatzea, datuak aktibo estrategiko gisa eraginkortasunez erabiltzearen bidez.

Gobernu-ereduaren printzipioak honako hauek dira:

• Datuen erabilera etikoa, segurua eta arduratsua.
• Sailen arteko elkarreragingarritasuna.
• Homogeneotasuna eta kalitatea datuen kudeaketan.
• Erakunde osoaren parte-hartze aktiboa.
• Datuetan oinarritutako erabakietara bideratutako erakunde-kultura (data-driven).

Gobernu Eredua bi mailatan egituratzen da:

• Maila estrategikoa

  Datuen kudeaketaren arloko ikuspegia, printzipioak eta politika orokorrak definitzeaz arduratzen da. Helburu estrategikoak ezartzen ditu eta Datuaren Gobernu Ereduaren ezarpena erakunde osoan gainbegiratzen du.

• Maila operatiboa

  Datuen kudeaketarekin lotutako jarduerak egunero gauzatzeaz arduratzen da. Datuak biltzea, biltegiratzea, aztertzea eta banatzea barne hartzen du, goiko mailetan ezarritako jarraibideei eta prozedurei jarraituz.

Datuaren Bulegoa funtsezko organoa da datuaren ekimen osoa BFAn eragiteko eta rolak eta erantzukizunak koordinatzeko. Datuaren Bulegoa ezinbestekoa da estrategia bat eta datuaren gobernu-eredu bat ezartzearen ondoriozko jarduera guztiak maila taktikoan eta operatiboan kudeatu ahal izateko, eta erakunde batean datuaren kultura bultzatzeko helburua bete ahal izateko.

Todas las actividades, operaciones y procesos relacionados con la gestión de datos deben estar coordinados con la Oficina del Dato y ejecutarse de acuerdo con los compromisos, políticas y procedimientos que se establezcan en el Marco Corporativo de Gestión del Dato de la DFB. Datuen kudeaketarekin lotutako jarduera, eragiketa eta prozesu guztiek Datuaren Bulegoarekin koordinatuta egon behar dute, eta BFAren Datua Kudeatzeko Esparru Korporatiboan ezartzen diren konpromiso, politika eta prozeduren arabera gauzatu behar dira.

Datuaren Bulegoa, besteak beste, honako eginkizun hauek ditu:

• BFAko datuaren estrategia bultzatzen eta definitzen laguntzen du.
• Erakunde osoan datu-kultura bat ezartzen laguntzen du.
• Hura betetzeko metodologiak, tresnak, politikak eta prozedurak diseinatzen ditu.
• Koordinazio- eta lankidetza-mekanismoak definitu eta garatzen ditu.
• Datuetan oinarritutako zerbitzu eta konponbide digitalak sortzea bultzatzen du.

Helburua da datuak estrategikoki kudeatzea eta sailen eta foru-erakundeen arteko koordinazio eraginkorra bermatzea.

Metadatuak beste datu batzuk deskribatzen dituzten datuak dira. Hau da, datuak deskribatzen, azaltzen edo testuinguruan kokatzen dituen informazioa da, eta datuak behar bezala ulertu, aurkitu eta erabiltzeko aukera ematen du.

Metadatuek beren datuak, sistemak eta lan-fluxuak ulertzen laguntzen diete erakundeei. Metadaturik gabe, erakunde batek ezin ditu bere datuak aktibo gisa kudeatu.

Datuak partekatzeko orduan, bai barruan bai kanpoan, ezinbestekoa da datuak aurkitzen eta erabiltzen lagunduko duten metadatuak eskaintzen dituzten katalogoak argitaratzea, Open Data Bizkaia datu irekien katalogoan gertatzen den bezala.

Beraz, metadatuei buruz hau esan daiteke:

• Datuen bilaketa eta lokalizazioa errazten dute
• Edukia ulertzen laguntzen dute
• Elkarreragingarritasuna hobetzen dute
• Bertsioen trazabilitatea eta kontrola errazten dute
• Datuaren gobernurako gako dira
• Beharrezkoak dira datu irekietarako

Gertaerak, gertaerak, objektuak edo pertsonak deskribatzen dituzten informazio-unitateak dira datuak. Zenbakiak, testua, datak, irudiak, soinuak eta abar izan daitezke eta aztertzeko edo erabakiak hartzeko erabiltzen dira.

Metadatuak “datuei buruzko datuak” dira. Hau da, datuak deskribatzen, testuinguruan kokatzen edo sailkatzen dituen informazioa da, errazago ulertzeko, erabiltzeko, antolatzeko eta berrerabiltzeko.

Laburbilduz, datuak edukia dira, eta metadatuak etiketa, eskuliburua eta testuingurua, eduki horrek epe luzera zentzua eta balioa izan dezan. Metadaturik gabe, datuak ikusezin, ulertezin edo berrerabiltzeko ezinezko bihur daitezke modu seguru eta eraginkorrean.

• Negozio-metadatuak: datuen edukian eta baldintzan zentratzen dira neurri handi batean eta datuen gobernuarekin lotutako xehetasunak jasotzen dituzte.
• Metadatu teknikoak: datuen xehetasun teknikoei buruzko informazioa ematen dute, baita datuak biltegiratzen dituzten sistemei eta sistemen barruan eta haien artean horiek mugitzen dituzten prozesuei buruzkoa ere.
• Eragiketa-metadatuak: datuen prozesamenduaren eta atzipenaren xehetasunak deskribatzen dituzte.

Datuak kudeatzeko, metadatuak metadatu-multzotan sailkatuta aurkezten dira. Hauek dira nagusiak:

• Datuen hiztegia: xehetasun-maila handiko datuak fisikoki deskribatzen ditu.
• Datuen katalogoa: datu-multzoak eta informazio-baliabideak identifikatzen ditu, bilaketa errazteko.
• Negozio-glosarioa: datuetan adierazten diren kontzeptuak deskribatzen ditu.

Datu maisuak erakunde baten funtzionamendurako datu kritikoak dira eta hainbat sail eta sistematan partekatzen eta erabiltzen dira. Datu horiek funtsezko erakundeak deskribatzen dituzte, hala nola bezeroak, produktuak, enplegatuak eta hornitzaileak, eta funtsezkoak dira erabaki estrategikoak hartzeko eta eguneroko eragiketak egiteko.

Datu nagusiak BFAko sistema eta sail guztien datu komunak dira. Horregatik, erakundeari dagozkion datuak dira, ez aplikazio edo sail jakin bati dagozkionak.

Datu maisuak funtsezkoak dira erakunde edo entitate batek eraginkortasunez, koherentziaz eta segurtasunez funtziona dezan.

Datu maisuen ezaugarriak

• Benetako iturri bakarra dira erakundean
• Koherenteak eta uniformeak dira
• Identifikadoreek eta atributuek osatzen dituzte
• Gutxi aldatzen dira edo inoiz ez dira aldatzen
• Asko partekatzen dira

Datu maisuek funtsezko ezagutza-arloetarako egia-iturri bakarra ezartzen dute. Horiek txarto kudeatzeak honako hauek eragin ditzake:

1. Batasun falta eta bikoizketak agertzea
2. Sistemak eta sailak lerrokatuta egoteari uztea
3. Aldaketa kontrol eta trazabilitate falta
4. Eragina datuaren kalitatean
5. Arau eta segurtasun arriskuak

Datu maisuak erakunde baten informazioaren oinarria dira eta haien kalitatea funtsezkoa da. Datu nagusien kudeaketak bermatzen du datuak zehatzak, osoak eta koherenteak izatea.

Datu nagusiek datuen kalitatea hobetzen dute:

• Estandarrak ezartzen dituzte: datuak baliozkotzeko arauak eta datuak sartzeko estandarrak, datuen koherentzia bermatzeko.
• Datuak integratzen dituzte: iturri eta sistema askotakoak ikuspegi bakarrean.
• Errepikapenak ezabatzen dituzte: erregistroak bikoizten ditu erredundantziak eta desadostasunak ezabatzeko
• Datuak aberasten dituzte: horien balioa handitzeko.

Big Data terminoak esan nahi du datu-multzo bat handiegia edo konplexuegia dela gailu informatiko arruntek prozesa dezaten. Sortzen den datu-bolumena kasuistika konplexuegia da ohiko terminoetan aztertzeko.

Big Data bost elementuk osatzen dute eta haren funtsezko ezaugarriak deskribatzen dira:

• Bolumena: datu kopuruari dagokio. Big Datak milaka entitate edo elementu ditu milaka milioi erregistrotan.
• Abiadura: datuak zein arin harrapatzen, sortzen eta partekatzen diren adierazten du.
• Barietatea/Aldakortasuna: datuak atzemateko, gordetzeko eta entregatzeko dauden modu anitzak dira.
• Biskositatea: datuak integratzeko eta erabiltzeko zailtasuna da.
• Hegakortasuna: datuak aldatzen diren maiztasuna eta, beraz, adierazi egiten du zenbat denborarako izango diren baliagarriak.
• Egiazkotasuna: datuek duten fidagarritasun-mailari dagokio.

Big Data datu-multzo konplexu eta zabal bat da, bere tamaina dela-eta tresna tradizionalek prozesatu ezin dutena eta informazio asko prozesatu dezaketen teknologiak behar dituena. Tamainagatik ez ezik, sortzen diren abiaduragatik eta hartzen dituzten formen aniztasunagatik ere bereizten da.

Datuak gertaera enpirikoak deskribatzen dituen aldagai baten irudikapena dira, nagusiki egituratuta egon ohi den atributu edo aldagai kuantitatibo edo kualitatibo baten irudikapen sinbolikoa da (zenbakizkoa, alfabetikoa, algoritmikoa, espaziala, etab.). Datu-base tradizionalek eskema finkoa erabiltzen dute. Big Data, berriz, dinamikoa izaten da eta testuak, irudiak edo beste elementu batzuk ere izaten ditu.

Big Data administrazio publikoan erabiltzen da hainbat informazio-iturritako datu-multzo handiak aztertzeko. Horrela, erraztu egiten da arazoak ulertzea eta konponbideak identifikatzea gobernu-kudeaketaren esparruan, erabaki informatuak hartzeko.

Big Dataren bidez, politiken diseinua hobetu ahal da, eraginkorragoak izan daitezen eta Bizkaiko lurraldeko herritarren beharrei erantzun diezaieten.

Adimen Artifiziala (AA) informatikaren eremu bat da, eta normalean giza adimena behar duten zereginak egin ditzaketen sistemak sortzera bideratuta dago. Sistema informatikoen bidez adierazitako diziplina eta gaitasun kognitibo eta intelektualen multzoa da, hala nola ikaskuntza, arrazoiketa eta pertzepzioa.

Adimen Artifizialak algoritmoak erabiltzen ditu datuak aztertzeko, horietatik ikasteko eta, orduan, ekintza bat egiteko gaitasuna izateko, dela iragarpen bat, dela berariazko zerbaiti buruzko iradokizun bat.

AA gaur egun administrazio publikoan erabiltzen den tresna bat da, eskainitako zerbitzuak hobetzeko eta Bizkaiko lurraldeko herritarrei laguntza eta erantzun positiboa eta eraginkorra emateko.

Adimen artifiziala, besteak beste, honako hauek hobetzeko erabil daiteke:

• Herritarrentzako arreta
• Garraioa eta mugikortasuna
• Herritarrentzako segurtasuna
• Ingurumena
• Administrazio-kudeaketa
• Kanal anitzeko zerbitzuak
• Komunikazioa
• Zibersegurtasuna

• AA agente autonomoak: Gizakiaren esku-hartzerik gabe zeregin konplexuak gauzatzeko gai diren sistemak, hala nola enpresa-laguntzaileak edo euskarri teknikoko agenteak.
• Hiperpertsonalizazioa: AA erabiltzen da erabiltzaile bakoitzari esperientzia paregabeak eskaintzeko, produktuen gomendioetatik hasi eta arreta mediko pertsonalizaturaino.
• AA sortzaile aurreratua: Jatorrizko edukia (testua, irudiak, musika, kodea) koherentzia eta sormen handiagoz sortzeko gai diren ereduak.
• AA osasunean eta diagnostikoan: Ospitaleetan eta kliniketan integratzen ari da, diagnostikoak egiteko, gaixotasunak aurreikusteko eta tratamenduak pertsonalizatzeko.
• Zibersegurtasun adimenduna: AA erabiltzen da denbora errealean mehatxuak hautemateko eta eraso zibernetikoei automatikoki erantzuteko.
• AA hezkuntzan eta prestakuntzan: Ikaskuntza ikaslearen erritmoaren eta estiloaren arabera pertsonalizatzen duten plataforma moldagarriak.
• Etika eta arauketa: AA arduratsua garatzeko ikuspegia areagotzen du, marko legal eta etiko sendoagoekin.