Kontsulta
Data
28.07.2023
Erreferentzia
PFEZa. Etxebizitza-kontua eta etxebizitza-eraikuntza.
Galdera
Kontsultagilea eta bere bikotekidea etxebizitza-kontu ireki baten titularrak dira, 2020ko azaroaren 4an Foru Ogasun honetan agertzen denaren arabera, eta 2020an, 2021ean eta 2022an hainbat ekarpen egin zizkioten. Kontsultagileei esleitu zitzaien babes ofizialeko etxebizitza bat, baina 2022aren amaieran ez zen oraindik entregatu. 2022ko martxoan amaitzen zen babes ofizialeko etxebizitza erosteko beren titulartasunpeko zubi-mailegu baten azken kuota, eta, hori dela eta, 10.000 euro bideratu zituzten beren titulartasuneko etxebizitza-kontutik ordainketa hori egiteko.
Jakin nahi da:
1) Ea beharrezkoa den etxebizitza-kontuan babes ofizialeko etxebizitzaren erosketa finantzatzen duen zubi-mailegua ordaintzeko izan zituzten 10.000 euroak birjartzea 2022ko abenduaren 31 baino lehen eta, beharrezkoa ez bada, horretarako erabili izana nola justifikatu behar den.
2) Ea 2022an 17.000 euroko ekarpena egin dezaketen etxebizitza-kontuan, ohiko etxebizitzan inbertitzeagatiko gehieneko kenkaria izateko (bikoteko bi kideen artean).
Ebazpena
Kontsulta-idazkian egindako galderari erantzuteko esan behar da Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko abenduaren 5eko 13/2013 Foru Araua (PFEZFA) aplikatu behar dela. Horren 87. artikuluan honako hau xedaturik dago: "1. Zergadunek zergaldian zehar ohiko etxebizitza erosteko inbertitutako kopuruen % 18ko kenkaria aplikatu ahal izango dute, eskuratze horrek bere kargura izan dituen gastuak barne. Era berean, ohiko etxebizitza erosteko besteren kapitalak erabili badituzte, kapital horiek erabiltzeagatik zergaldian ordaindutako interesen % 18ko kenkaria egin dezakete; horretarako kontuan hartuko dira besteren finantzaketak zergadunari sortutako beste gastuak, zergadunen kargura joan badira. 2. Aurreko 1. apartatuan aipatzen diren kontzeptuen baturagatik urtean, gehienez, 1.530 euroko kenkaria egin daiteke. 3. Zergadun bakoitzeko aurreko 1. apartatuan aipatzen diren kontzeptuengatik egindako kenkarien zenbatekoen batura ezin da izan 36.000 euro baino gehiago, zergaldi jarraituen denbora osoan. Behar den kasuetan kopuru horretatik foru-arau honetako 49. artikuluan ezarritakoaren arabera edo haren 42.b) edo 42.c) artikuluetan xedatutakoa aplikatuz berrinbertsioagatik salbuetsita dagoen ondare-irabaziaren %18 kendu beharko da. 4. Zergaduna 30 urtetik beherakoa bada edo familia ugariaren titularra bada, berezitasun hauek aplikatuko dira: a) Aurreko 1. apartatuan jasotako ehunekoa 100eko 23 izango da, salbu artikulu honen 5. apartatuko b) letran aipatzen diren kasuetan. b) Aurreko 2. apartatuan aipatzen den urteko gehieneko kenkaria 1.955 euro izango da, salbu artikulu honen 5. apartatuko b) letran aipatzen diren kasuetan. Zerga batera ordaintzea aukeratzen bada eta kenkari horretarako eskubidea dutenak pertsona bat baino gehiago badira, batzuk 30 urtetik beherakoak eta beste batzuk adin horretatik gorakoak, paragrafo honetan ezarritako portzentajea eta muga aplikatuko dira. 5. Artikulu honetan jasotako ondorioetarako, berdinetsi egingo dira honako hauek eta ohiko etxebizitzaren erosketa: (...) b) Erregelamendu bidez ezarritako formalizazio- eta erabilera-baldintzak betetzen dituzten kreditu-erakundeetako kontuetan gordailatzen diren kopuruak, baldin eta kenkarirako eskubidea sortu duten kopuruak ohiko etxebizitza erosi edo birgaitzeko erabiltzen badira, kontua ireki denetik 6 urte igaro baino lehen. Ez da bete gabekotzat hartuko erabilera-baldintza, baldin eta kenkarirako eskubidea sortu duten diru kopuruak osorik sartzen badira berriro kreditu erakunde berean edo beste erakunde batera osorik eramaten badira zergaren sortzapena gertatu baino lehen. Zergaduna idatz-zati honetako lehen paragrafoan aipatzen den epea amaitu aurretik hiltzen bada, etxebizitzarako kontuko kopuruak ohiko etxebizitza erosteko edo birgaitzeko erabiltzeko obligazioa ez da bete gabekotzat hartuko. Ezin izango da berriro egin idatz-zati honetan aipatzen diren kontuetan gordailatutako diru kopuruen kenkaririk, aurrez kenkarirako eskubidea sortu badute, ohiko etxebizitza erosi edo birgaitzeko erabiltzen direnean. (...) 8. Zerga honen ondorioetarako, ohiko etxebizitzatzat hartuko da zergaduna hiru urtez jarraian bizi den etxebizitza. Hala ere, etxebizitzatzat joko da, epe hori igaro ez arren, baldin eta zergaduna hil bada, edo ezinbestez etxebizitza aldatzera behartzen duten inguruabarrak gertatu badira. Inguruabar horiek honako hauek dira: etxebizitza ez egokitzea zergadunaren desgaitasun-mailara edo harekin bizi den ondorengo edo aurreko ahaide baten, ezkontidearen edo izatezko bikotekidearen desgaitasun-mailara edo zergaren kuota osoan kenkaria egiteko eskubidea ematen duen pertsona baten desgaitasun-mailara; ezkontideak banantzea; izatezko bikotea desegitea; lantokia aldatzea; lehen enplegua lortzea edo enplegua aldatzea; epe horretan etxebizitza ordaindu ezin izatea dakarten inguruabar ekonomikoak, edo antzeko beste inguruabar batzuk izatea. Ohiko etxebizitza izan den etxebizitza ez da ohikotzat joko zergadunak egoitza bertan ez duenetik aurrera. Salbuespenak erregelamendu bidez ezarri ahal izango dira. Ez dira sartuko ohiko etxebizitzaren kontzeptuan ez lorategiak, ez parkeak, ez igerilekuak, ez kirol instalazioak, ez garajea, ezta, oro har, berez etxebizitza ez diren gainerako elementu guztiak, erregistroan etxebizitzarekin batera ageri direnak izan ezik. Familia unitateko kideak hiri ondasun higiezin baten baino gehiagoren titularrak direnean, ondasun horietako bat bakarrik joko da ohiko etxebizitzatzat. Horretarako, familia-unitateak bere bizitza-interesen eta harreman pertsonal, sozial eta ekonomikoen gune nagusitzat duena hartuko da ohikotzat. (...)".
Goian transkribatutako PFEZFAren 87. artikulua, besteak beste, apirilaren 8ko 47/2014 Foru Dekretuaren bidez onetsitako Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren Araudiaren 69. artikuluan dago garatuta; haren arabera: "1. Kreditu-erakundeetan beste edozein ezarpen motatatik bereizitako kontuetan gordailatzen diren kopuruak ohiko etxebizitzaren eskuraketarekin parekatuko dira kasu honetan: kenkarirako eskubidea sortzen duen kopurua zergadunaren ohiko etxebizitza erosteko erabiltzen bada sei urte pasatu baino lehen. Aurreko baldintza ez da beteko gordailatutako kopurua beste etxebizitza-kontu batean ezarrita. 2. Kenkarirako eskubidea galduko da: a) Zergadunak etxebizitza-kontuan gordailatutako kopuruak, kenkaria aplikatzeko eskubidea sortu dutenak, ohiko etxebizitza erosteko ez beste xede baterako erabiltzen baditu eta Zergaren sortzapena gertatu aurretik kreditu-erakunde bereko edo beste bateko beste kontu batean oso-osorik birjartzen ez badira edo kontu horretara aldatzen ez badira. Diruaren zati bat erabiltzen badu, lehenengoz gordailatutakoak joko dira erabilitzat. b) Sei urte igaro badira kontua ireki zenetik kenkaria egiteko eskubidea sortarazi duten kopuruak ohiko etxebizitza eskuratzeko erabili gabe. c) Ondoren ohiko etxebizitza eskuratzen denean kontzeptu horren ziozko kenkaria aplikatzeko eskubidea izateko baldintzak betetzen ez badira. 3. Zergadun bakoitzak etxebizitza-kontu bat bakarrik eduki dezake. 4. Etxebizitza-kontuak bereizita identifikatu behar dira zergaren autolikidazioan; gutxienez datu hauek adierazi behar dira: - Kontua dagoen erakundea. - Kontuaren zenbakia. - Kontua ireki den eguna. - Ekitaldian zenbatean gehitu den kontuaren saldoa. 5. Aplikatutako kenkariak egiteko eskubidea galduz gero, zergadunak ondoko hauek batu behar dizkio kenkarirako baldintzak bete ez dituen zergaldiko zerga-kuotari: kendutako kopuruak eta Zergei buruzko Foru Arau Orokorreko 26. artikuluan aipatzen diren berandutze-korrituak".
Era berean, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko abenduaren 5eko 13/2013 Foru Araua eta hura garatzeko xedapenak aplikatzeko irizpideak ezarri dituen Ogasun Zuzendaritza Nagusiaren apirilaren 3ko 2/2023 Jarraibidearen 15.8.13 idatz-zatian hauxe argitu da, ohiko etxebizitzaren eraikuntzari buruz: "Etxebizitzaren eraikuntza eta ohiko etxebizitzaren eskuratzea asimilatu egingo dira, baldin eta zergadunak zuzenean ordaintzen baditu obrak egitearen ondoriozko gastuak, edo obren sustatzaileari konturako kopuruak ematen badizkio, betiere obra horiek, gehienez, lau urteko epean amaitzen direnean, inbertsioa hasten denetik zenbatuta. Horretarako, oro har, eraikuntza-obrak amaitzeko ezarritako lau urteko epealdia zergadunak, inbertsioak direla eta, ohiko etxebizitzan inbertitu izanagatiko kenkariarekin lotutako onuraren bat lortzen duen lehenengo ordainketatik aurrera konputatzen hasi behar da (kenkariaren aplikazioa, etxebizitza-kontuaren saldoaren helburua, berrinbertsioa gauzatzea). Zergaren Arautegiko 68.1.b) artikuluan ezarritako epealdi orokorra lehengoa bada ere (lau urte), apirilaren 28ko 3/2020 Foru Dekretu Arauemaileko 2. artikuluko bigarren puntuan lau urtetik bost urtera luzatzen da etxebizitza eraikitzeko obrek eragindako gastuak zuzenean ordaintzen dituztenek eta obren sustatzaileari konturako diru kopuruak ematen dizkiotenek obrak amaitzeko eta ohiko etxebizitzaren eraikuntza eskuraketarekin berdinesteko epealdia, baldin eta laur urteko epealdi arrunta 2020ko urtarrilaren 1etik abenduaren 31ra bitartean amaitzen bada. Horrenbestez, Pertsona fisikoen errentaren gaineko zergaren Arautegiko 68.1.b) artikuluan aipatzen den epealdiaren luzapen automatiko honek (arautegi hori Bizkaiko Foru Aldundiaren apirilaren 8ko 47/2014 Foru Dekretuak onetsi du) 2016an eraikitzen hasitako etxebizitzei eragiten die. Etxebizitza horiek 2021. urterako eraiki behar dira. Neurri hauen ondorioz 2020. urtean ez dago eraikitzeko epealdia amaitu zaion ohiko etxebizitzarik. 11/2020 Foru Dekretu Arauemaileak, abenduaren 1ekoak, COVID-19ari lotutako luzapen-neurriei eta beste premiazko neurri batzuei buruzkoak, 2021. urtera arte luzatu du neurri hau eta, ondorioz, 2017. urtean eraikitzen hasitako etxebizitzei dagokienez urtebete gehiago egongo da eraikitzen bukatzeko. Etxebizitza horiek 2022. urterako eraiki behar dira. Luzapen horiek etxebizitzak eraikitzeko epealdiari zein ohiko etxebizitzaren eraikuntzagatik kenkariak aplikatzeko epealdiari aplikatzen zaizkie".
Beste alde batetik, PFEZAren 68. artikuluan hau ezarri da: "1. Ondoko kasu hauek ohiko etxebizitza eskuratzetzat hartuko dira: (...) b) Eraikuntza; zergadunak zuzenean ordaintzen baditu obrak egitearen ondoriozko gastuak, edo obren sustatzaileari konturako kopuruak ematen badizkio, betiere obra horiek, gehienez, lau urteko epean amaitzen direnean, inbertsioa hasten denetik zenbatuta.(.) 2. Epaileak onartutako konkurtsoaren ondorioz sustatzaileak ez baditu eraikuntza obrak lau urteko epealdian amaitzen (artikulu honetako 1. idatz-zatiko b) letra), edo ezin baditu etxebizitzak epealdi horretan eman, epealdia beste lau urte luzatuko da. Kasu horietan hamabi hilabeteko epealdia, aurreko artikuluko 2. paragrafoko lehenengo paragrafoan aipatzen dena, etxebizitza ematen den egunetik aurrera hasiko da zenbatzen. Paragrafo honetan ezartzen den epealdia luzatzeak ondoreak sortu ditzan ezinbestekoa da zergadunak zergaldiko autolikidazioari, hau da, hasierako epealdia bete ez den zergaldikoari, etxebizitzan egindako inbertsioen frogagiriak eranstea, edo egoera horietarik bat gertatu dela frogatzen duen agiria. Idatz-zati honetako kasuetan zergadunak ez dauka dirurik sartu beharrik eraikuntza-obrak amaitzeko lau urteko epealdi orokorra ez betetzeagatik. 3. Zergadunari leporatu ezin zaizkion aparteko inguruabarrengatik obrak bertan behera utzi behar badira eta ondorioz ezin badira amaitu artikulu honetako 1. idatz-zatiko b) letran aipatzen den lau urteko epealdian, zergadunak epealdia luzatzeko eskatu ahal izango dio Zerga Administrazioari lau urteko epealdia amaitu ondoko hilean. Eskaeran epealdia zergatik ez den bete azaldu behar da, eta eraikuntza-obrak amaitzeko zenbat denbora beharko den zehaztu behar da (ezin da izan lau urte baino luzeagoa). Aurreko paragrafoan adierazitakoari dagokionez, zergadunak frogagiri egokia aurkeztu beharko du. Aurkeztutako agiriak ikusita, Zerga Administrazioak erabakiko du eskatu den luzapen hori bidezkoa denez, bai eta epealdia zenbat luzatuko den ere (luzapenak ez dauka nahitaez zergadunak eskatutakoa izan behar). Epealdiak luzatzeko eskaerak berariaz ebazten ez badira hiru hileko epealdian, ezetsitzat hartu behar dira. Luzapena ematen bada, obrak bertan behera geratu eta hurrengo egunetik aurrera hasiko da zenbatzen. (...)".
Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko abenduaren 5eko 13/2013 Foru Araua eta hura garatzeko xedapenak aplikatzeko irizpideak ezarri dituen Ogasun Zuzendaritza Nagusiaren apirilaren 3ko 2/2023 Jarraibidearen 15.8.15 idatz-zatian etxebizitza-kontuek planteatzen duten arazoa jasotzen da: "a) Zergaren Erregelamenduak 69. artikuluan ezarritakoa dela bide, kreditu-entitateetan (ezarpen mota guztietatik bereizitako kontuetan) gordailatzen diren kopuruak zergadunak ohiko etxebizitza eskuratzeko edo birdoitzeko erabili dituela pentsatuko da, baldin eta kenkari-eskubidea sortu duten kopuruak beraren ohiko etxebizitza eskuratzeko edo birdoitzeko ez beste ezertarako erabili badira. Apartatu horretan "kenkarirako eskubidea sortu duten kopuruak" esamoldea ageri da, eta esan nahi du ohiko etxebizitzan inbertitzearen ziozko kenkaria aplikatu dela. Gordailaturiko kopuruak baliatzeko betekizunak betetzat joko dira, baldin eta kenkaria aplikatzeko eskubidea sortu duten kopuruak zerga sortu aurretik berriz jartzen badira edo kreditu-erakunde bereko edo beste bateko beste kontu batean oso-osorik jartzen badira. b) Diru-kopuru batzuk baliatzea: Kontuko kopuru batzuk ohiko etxebizitza eskuratzeko edo birgaitzeko barik beste zerbaitetarako baliatzen badira eta zerga ordaindu baino lehen berriz jartzen ez badira, hurrenkera honetan baliatu direla pentsatuko da: - Lehenik eta behin, kenkaria egin ez zaien diru-kopuruak, eta gordailaturiko zenbatekoa handiagoa izango balitz, - Lehenbizi gordailaturikoak. c) PFEZaren araudian ez da ezarri, oro har, etxebizitza-kontuaren saldoa inbertitzeko emandako 6 urteko epea luzatzeko kasurik, hain zuzen ohiko etxebizitza eskuratzean edo birgaitzean kenkaria egiteko eskubidea ematen duen etxebizitza-kontuaren saldoa. 2017an, 2011n irekitako kontuen epea bete zen. 2018an, 2012an irekitako kontuen epea bete zen. 2019an, 2013an irekitako kontuen epea bete zen. 2. artikuluaren ondorioz. Apirilaren 28ko 3/2020 Foru Dekretu Arauemaileko lehenengo puntuan ezartzen denaren ondorioz 6 urtetik 7 urtera luzatzen da honako etxebizitza-kontu hauen indarraldia: 6 urteko indarraldi arrunta 2020ko urtarrilaren 1etik abenduaren 31ra bitartean amaitzen den etxebizitza-kontuak, hau da, 2014. urtean irekitakoak. Gainera, luzapeneko urtean etxebizitza-kontura egiten diren diru-ekarpenek ere kenkaria egiteko eskubidea emango dute ohiko etxebizitzan berrinbertitzeagatik. Beraz, 2020an ez zen amaitu etxebizitza-kontu horien indarraldia. 2014an irekitako etxebizitza-kontuak 2021ean azkenduko dira. Neurri hori 2021era arte luzatu du 11/2020 Foru Dekretu Arauemaileak, abenduaren 1ekoak, COVID-19ari lotutako luzapen neurriei eta beste premiazko neurri batzuei buruzkoak. Beraz, 6 urteko aldia (zergaren foru arauko 87. artikuluko 5. idatz-zatiko b) letran aipatzen dena) 2021eko urtarrilaren 1etik abenduaren 31ra bitartean amaitzeko izan bada, ohiko etxebizitza erosteko kontuan sartutako kopuruak erabiltzeko epealdia 7 urtekoa izango da ireki zenetik aurrera zenbatuta. Luzapen honen iraunaldian etxebizitza-kontuan sartzen diren diru kopuruak kengarriak izango dira. Horrenbestez, 2015ean irekitako kontuen epealdia ez zen amaitu 2021ean, baizik eta 2022an. 2022. urtean 2016. urtean irekitako etxebizitza-kontuetan sartutako dirua ohiko etxebizitza erosteko erabiltzeko gehieneko epealdia amaitu zen. (...) f) Aurreko c) letran ezarritakoa gorabehera, etxebizitzaren eraikuntza etxebizitzaren eskuraketarekin berdinesten denez gero, etxebizitza-kontuko saldoa behar bezala inbertitu dela ulertu ahal izateko bi aukera daudela aipatzen du: 1) Zergadunak kenketaren xede izan den kontuaren saldo osoa erabiltzea higiezinaren jabetza osoa erosteko, etxebizitza-kontuei ematen zaien 6 urteko epea amaitu baino lehen. Horrela, une horretarako, dena delako higiezina erosteko eskritura publikoa gauzatuta egongo da. 2) Zergadunak etxebizitza eraikitzeko sustatzaileari konturako ordainketak egiten hastea (edo eraikuntza obrak egiteagatik zuzenean zenbatekoak ordaintzea), kontuan gordailututako zenbatekoan zordunduta, 6 urteko aldi hori amaitu baino lehen, ireki zenetik zenbatzen hasita Kasu horretan, kontuan hartu behar da kenkariaren xede den kontuaren saldoa epe barruan behar bezala bideratu dela helbururako, baldin eta: a) higiezina eraikitzeko obrak amaitzen badira (eta haren gaineko jabetza osoa zentzu juridikoan eskuratzen bada), oro har, inbertsioa hasten denetik lau urte baino gehiagokoa izan ezin den epe batean (epe hori luza daiteke 2. paragrafoan aurreikusitako kasuetan, eta Zergaren Erregelamenduaren 68. artikuluko 3. zenbakian); eta b) eraikitze-epe horretan (printzipioz, 4 urtekoa), zergadunak kenkaria jaso duen kontuaren saldoa eraikuntzaren sustatzaileari ordainketak egiteko erabiltzea (edo, eraikuntza-lanak betearaztea, zuzenean bere aldetik). Horri dagokionez, zergaren arautegian etxebizitza-kontuei ematen dien epealdia (6 urte, irekitzen denetik zenbatzen hasita) ezin da luzatu. Nolanahi ere, luzapenik ez egoteak bi alderdi ditu: batetik, epealdi hori igarotakoan (6 urte) egiten diren ekarpenengatik kenkaririk ezin aplikatu izatea; bestetik, kenkaria eragin duten gordailututako diru kopuru guztiak zergaren arautegian berariaz ezarritako xedeetarako erabiltzea nahitaez, ohiko etxebizitza erosteko, kasurako, kontuan harturik ohiko etxebizitza erostea eta eraikitzea berdinesten direla. Beraz, etxebizitza-kontuaren saldoa epearen barruan behar bezala inbertitutzat jo daiteke, higiezinaren sustatzaileari ordainketak egiten hasten diren kasuetan, edo obrak gauzatzeagatik zuzenean zenbatekoak ordaintzen direnean, ireki eta ondorengo 6 urteen barruan (etxebizitza-kontuan), betiere eraikuntza gehienez 4 urteko epean amaitzen bada. Inbertsioa (kasu jakin batzuetan luza daitekeena), eta 4 urte horien barruan kontuko saldo hori guztia inbertitzea. Kontuaren saldo errepikatuaren zati bat soilik erabiltzen bada sustatzaileari ordainketak egiteko edo etxebizitza eraikitzeko, 4 urteko epe horretan, zati hori soilik joko da behar bezala inbertitutzat (beraz, gainerakoei egindako kenkariak jasotzeko eskubidea galduko da) Hortaz, eraikitzen ari diren etxebizitzak direnean, 10 urtera arte luzatu daiteke etxebizitza-kontuaren saldoa erabiltzeko gehieneko epea, kontu hori irekitzen denetik zenbatzen hasita (6 urte etxebizitza-konturako, gehi beste 4 higiezina eraikitzeko, eta bi kasuetan luzatu egin daiteke epea)."
Horrekin guztiarekin bat etorriz, zergadunek ohiko etxebizitzan inbertitzearen ziozko kenkaria egin dezakete etxebizitza-kontura ekarritako kopuruetan, baldin eta kenkariaren xede diren zenbateko horiek ohiko etxebizitza eskuratzeko edo birgaitzeko erabiltzen badira kontua irekitzen denetik 6 urte igaro baino lehen.
Printzipioz, pertsona fisikoen errentaren gaineko zergaren araudian ez da ezarri ohiko etxebizitza eskuratzean edo birgaitzean kenkaria egiteko eskubidea eman duen etxebizitza-kontuaren saldoa inbertitzeko legez emandako 6 urteko epea luzatu ahal den kasurik.
Epe horren mugaeguna iritsi eta kenkaria aplikatu behar zaion saldo osoa lehen aipatutako helburuetarako inbertitu ez bada, galdu egingo da aplikatu gabe dauden zenbatekoen gaineko kenkaria aplikatzeko eskubidea. Kasu horretan, kontuan sartu diren eta kenkaria jaso duten lehenengo kopuruak ez dira erabili ohiko etxebizitza erosteko edo birgaitzeko, epe barruan helburu horretarako erabili ez den saldora iritsi arte. Eginiko kenkarietarako eskubidea orobat galduko da etxebizitza-kontuko saldoa ohiko etxebizitza erosteko edo birgaitzeko ez beste helburu batzuetarako behin betiko erabiltzen denean, eta erositako edo birgaitutako etxebizitzak ohiko etxebizitzatzat hartzeko eskaturiko betekizunak betetzen ez dituenean.
Horren ondorioz, zergadunak kenkarirako eskubidea eman dioten kopuruak adierazitako xedeetarako barik bestelako xedeetarako erabili arren, ez du galduko aplikatutako kenkarietarako eskubidea, baldin eta diru-kopuru horiek osorik itzultzen baditu edo beste etxebizitza-kontu batean sartzen baditu, zergaren sortzapen-eguna baino lehenago (egutegiko urte bakoitzeko abenduaren 31). Saldoa etxebizitza-kontu batetik beste batera aldatzen den kasuetan, kontu berriak aurrekoaren irekitze-data berbera daukala ulertuko da, zergaren araudiak kasuan kasuko saldoa ohiko etxebizitza erosteko edo birgaitzeko ematen duen gehieneko 6 urteko epe orokorra zenbatzeko ondorioetarako.
Kode Zibilaren 5.1 artikuluan eta Administrazio Publikoen Administrazio Prozedura Erkideari buruzko azaroaren 1eko 39/2015 Legearen 30. artikuluan ezarritakoaren arabera, dataz data zenbatzen dira urtetan finkaturiko epeak.
Galdetzen den 6 urteko epea zenbatzen hasteko datari buruz 87. artikuluak eta PFEZAren 69. artikuluak beren-beregi adierazten dute hori dena delako kontua irekitzen den egunetik aurrera zenbatzen hasi behar dela. Hala ere, Ogasun Zuzendaritza Nagusi honen 2022ko urriaren 4ko 8932 kontsultan adierazi zen bezala (besteak beste), FAEAk 2013ko urriaren 18ko Ebazpen honetan ebatzitakoa kontuan hartuta, onartu behar da kontsultagileak kontuaren saldoa ohiko etxebizitza erosten edo birgaitzen inbertitzeko duen 6 urteko epea ez dela zenbatzen hasi behar kontu korrontea formalki bakarrik irekitzen den egunean, baizik eta ohiko etxebizitzan inbertitzeagatiko kenkaria egiten den kontu horretara lehen ekarpena egiten denean.
Beraz, gauzak horrela izanik, kontsultagileek 6 urteko epea izango dute beren ohiko etxebizitza erosteko kendutako lehen ekarpena egin eta aurreko ekitaldietan kenkaria izan duen saldo osoa bertan inbertitzeko. Horrek, orokorrean, exijitzen du data horretarako dagokion salerosketa-eskritura publikoa gauzatuta edukitzea; hau da, FAEAren ebazpenetatik eratorritako doktrina aplikagarriari kalterik egin gabe, eraikuntza edo etxebizitza egiten denean edo eraikitzaileari konturako ordainketak egiten zaizkionean.
Horren arabera, etxebizitza-kontuaren saldoa higiezina eraikitzeko sustatzaileari ordainketak egiteko inbertitzen den kasuetan, kontu horren saldoa etxebizitza eraikitzeko inbertitu behar den aldia, etxebizitza-kontuari ematen zaion 6 urteko eperako ez ezik (irekitzen denetik zenbatzen hasita), 4en zenbaketa hasitzat jo behar den unerako ere zehaztuko da eraikuntza-lanak amaitzeko legez ezarritako urte-kopurua (luzagarria, kasu jakin batzuetan), betiere finkaren gaineko jabetza osoa eskuratzen bada. Arestion azaldu den bezala, 4 urte horiek inbertsioa abiarazten denetik zenbatzen hasten dira. Ildo horretan, inbertsioaren hasiera honako hau da: ohiko etxebizitzan inbertitzearekin lotutako etekinen bat lortzen den lehen ordainketa egiteko unea (adibidez, kenkaria egitea, edo etxebizitza-kontuaren saldoa osorik edo zati batean aplikatzea).
Kontsulta-testutik ondoriozta daitekeenez, kontsultagileek 2022an beren etxebizitza-kontuko saldoaren zati bat erabili dute, 10.000 euroko zenbatekoetatik, dagoeneko kendu zirenak, eraikitzen ari diren ohiko etxebizitzaren erosketa finantzatzen duen mailegu bati dagozkion ordainketak egiteko. Zenbateko horren xedea hori balitz, 10.000 euro horien (aipatutako saldoa) ekarpenaren ondorioz egindako kenkariak PFEZFAk ezarritako 6 urteak igaro baino lehen gertatzen direnean finkatuko lirateke, ireki zenetik edo lehen kenkaria etxebizitza-kontuan gordailututako zenbatekoetan aplikatu zenetik zenbatzen hasita. Kasu horretan, kontuan hartu beharko da kontsultagileek etxebizitza-kontuko saldoaren zati bat dutela eraikitzen ari den etxebizitza finantzatzen duen mailegua ordaintzeko.
Gainera, etxebizitzak, ondoren, ohiko etxebizitzaren definizioa eta horri dagozkion epeak bete beharko ditu, PFEZFAren eta PFEZAren 87.8 eta 67. artikuluetan ezarritakoaren arabera, hurrenez hurren.
10.000 euroak ohiko etxebizitza erosteko ez diren beste helburu batzuetarako baleude, eta ekitaldi horretako abenduaren 31 baino lehen (2022) birjartzen ez badira, galdu egingo lukete etxebizitza-konturako ekarpenagatik egindako kenkariak jasotzeko eskubidea. Aitzitik, zenbateko horiek zergaren sortzapen-data (2022ko abenduaren 31) baino lehen birjartzen badira, ohiko etxebizitza erosteko ez diren beste helburu batzuetarako erabili arren, kenkari horiek ez dira galduko.
Hala ere, zehaztapen bat egin behar da, kasurako garrantzitsua izan baitaiteke. Antza denez, kontsultagileak zubi-mailegu bat izango luke (hau da, eraikitzen ari den etxebizitza entregatu eta eskrituratzen den egunera arte), eta hari etxebizitza-kontu batean zituen zenbatekoen zati bat aplikatuko lioke, gutxienez (aldez aurretik kendutakoa).
Horri dagokionez, eraikuntzaren konturako ordainketak kengarriak izan daitezke, transkribatutako PFEZFAren 87. artikuluaren eta PFEZAren 68.1.b) artikuluaren arabera. Artikulu horrek adierazten du eraikuntza dela-eta ken daitekeela, baldin eta zergadunak zuzenean ordaintzen baditu obrak gauzatzearen ondoriozko gastuak, edo obren sustatzaileari konturako zenbatekoak ematen badizkio, betiere inbertsioa hasi eta lau urteko epean amaitzen badira. Eta kenkari hori eraikitzaileari ordainketa-urtean aplika dakioke aldi baterako, edo, eraikitzaileari konturako ordainketa mailegu bidez finantzatzen bazaio, mailegu-emaileari egindako ordainketen arabera. Logikoki, ezin dira bi uneetan egin zenbateko berdinen ziozko kenketak.
Gainera, adierazi den bezala, eta PFEZFAren 89. artikuluaren eta PFEZAren 69. artikuluaren arabera, etxebizitza-kontuko saldoaren urteko igoeragatiko kenketa egin daiteke (ondoren ohiko etxebizitza erosteko erabiliko da).
Bi kasuetan, jada adierazi den bezala, ondorengo baldintza batekin: konturako ordainketa eta etxebizitza-kontua ohiko etxebizitza den horretara bideratzea, PFEZFAren 87.8 artikuluaren zentzuan.
Hala ere, zehaztu behar da ezin dela konturako ordainketa kendu, dela eraikitzaileari ordaintzeko ekitaldian, dela mailegu-emaileari ordaintzeko ekitaldian, eta, era berean, etxebizitza-kontuaren saldoa haren ziozko aplikazioa dela ulertu, etxebizitza-kontuaren kenkari zuzena sendotzeko.
Zehazki, mailegu-emaileari amortizazioagatiko ordainketak (eta, hala badagokio, interesak) ordaintzen joan ahala zubi-mailegua kentzea erabaki bazen, baina, aldi berean, ohiko etxebizitza erosteko etxebizitza kontuan duen saldoa kendu bazuen, kontuan hartu beharko da orain, mailegua amortizatzeko (hala badagokio, interesak ordaintzeko) etxebizitza kontuko saldoen ondorioz, ezin izango dela zenbateko horien gaineko kenkaria aplikatu, horrek kenkaria bikoiztea ekarriko lukeelako.
Hala ere, etxebizitza-kontuaren saldoa zuzen erabil daiteke, baldin eta etxebizitza eraikitzeko ezarritako epeak betetzen badira eta, ondoren, ohikotzat hartzen bada, betiere, adierazi den bezala, konturako ordainketengatik kenkaririk egiten ez bada (mailegua amortizatzeko modua gorabehera).
Beste kontu bat da etxebizitza-kontuko kopuruengatik kenkaririk egin ez izana; kasu horretan, zubi-maileguak orain ordaindutako zenbatekoengatik ken lezake, baina ez dirudi planteatutako kasua bidezkoa denik (izan ere, kasu horretan, PFEZAren 69. artikuluaren eremutik kanpo egongo ginateke, etxebizitza-kontua eta haren saldoak kendu ez direlako).
Beste kasu bat ere izango litzateke, adierazi den bezala, zenbatekoak zergaren sortzapenaren aurrean jartzea; izan ere, kasu horretan ez da aplikatuko kontrolatzea merezi duen etxebizitza-kontuko saldoa, ezta kenkari bikoitzeko kasu bat ere.
Bigarren galderari dagokionez, hau da, ohiko etxebizitzan egindako inbertsioagatik 2022an 17.000 euroko zenbatekoarekin titular diren etxebizitza-kontura ekarritako zenbatekoak kendu daitezkeen ala ez, PFEZFAren 87. artikuluan, PFEZAren 69. artikuluan eta Ogasun Zuzendaritza Nagusiaren apirilaren 3ko 2/2023 Jarraibidearen 15.8.15. atalean xedatutakoaren arabera, zergadunek ohiko etxebizitzan inbertitzeagatiko kenkaria egin dezakete ematen dituzten zenbatekoen gainean, baldin eta zenbateko horiek urteko saldoa handitzen badute etxebizitza-kontu batean, betiere, ondoren, kenkariaren xede diren zenbatekoak beren ohiko etxebizitza erosteko edo birgaitzeko erabiltzen badituzte, 6 urte igaro baino lehen kontu hori ireki zenetik edo ohiko etxebizitza erosteko kendutako lehen ekarpena egin zenetik, aurreko paragrafoetan deskribatutako baldintzetan.
Urteko saldoa handitzeak ez die kalterik egiten ohiko etxebizitza erosteko behar bezala jarritako zenbatekoei, eta hala gerta liteke eraikitzaileari konturako ordainketa egiteko.
Araua
Abenduaren 5eko 13/2013 Foru Arauaren 87. artikulua.Apirilaren 8ko 47/2014 Foru Dekretuaren 67., 68. eta 69. artikuluak.