Kontsulta
Data
30.07.2020
Erreferentzia
PFEZa. Ohiko etxebizitzan berrinbertitzea, erosi eta bi urtetik gorako epean.
Galdera
Kontsultagileak laster bere ohiko etxebizitza salduko du (2020ko martxoan), eta eskualdaketa horretatik lortutako irabaziaren salbuespenari heldu nahi dio, beste etxebizitza bat erosiz. Dena den, hori ez du eskuratuko aipatutako salmentaren ondorengo 2 urteko epean, baizik eta epe hori amaitu eta 5 edo 6 hilabete beranduago. Jakin nahi du posible den ohiko etxebizitzan berrinbertitzearen ziozko kenkaria aplikatzea berrinbertsio hori egiteko bi urteko epea gainditu arren.
Ebazpena
Kontsulta idazkian ohiko etxebizitzan berrinbertitzeagatiko salbuespena aplikatzeko aukerari buruz egindako galderari dagokionez, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko abenduaren 5eko 13/2013 Foru Arauaren (PFEZFA) 49. artikuluak hau xedatzen du: "1. Zergadunaren ohiko etxebizitza eskualdatzean lortutako ondare-irabaziak zergapetu gabe geratuko dira, baldin eta eskualdatze horretan lortutako zenbateko osoa beste ohiko etxebizitza bat eskuratzeko berriz inbertitzen bada, arau bidez ezartzen diren baldintzetan. 2. Berriz inbertitutako zenbatekoa txikiagoa bada eskualdaketan jasotako zenbateko osoa baino, lortutako ondare-irabazian berriz inbertitutako zenbatekoari dagokion zati proportzionala baino ez da utziko zergapetu gabe. (...)". Manu hori Bizkaiko Foru Aldundiaren apirilaren 8ko 47/2014 Foru Dekretuaren bidez onetsitako Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren Araudiaren (PFEZA) 49. artikuluan garatu da. Hau xedatzen du artikulu horrek: "1. Zergadunaren ohiko etxebizitza eskualdatzeagatik ondare-irabaziak lortzen badira, irabazi horiek kargatik salbuetsi ahal izango dira, baldin eta eskualdatzean lortzen den zenbateko osoa berriro inbertitzen bada ohiko beste etxebizitza bat eskuratzeko, artikulu honetan ezarritakoarekin bat etorriz. Etxebizitza eskualdatua erosteko zergadunak besteren finantzaketa erabili izan balu, ondorio horietarako soilik, lortutako zenbateko osotzat joko da honako hau: eskualdatzeko unean amortizatzeke dagoen maileguko zenbateko nagusian eskualdatze-balioa murriztearen ondorioz ateratzen dena. Ondorio horietarako, etxebizitza erostearekin parekatzen da haren birgaitzea, zergari buruzko Foru Arauak 87.6. artikuluan ezarritako eran. Etxebizitza ohikotzat jotzeko, zergari buruzko Foru Arauak 87.8. artikuluan eta araudi honetako 67. artikuluan xedatutakoa hartuko da aintzat. 2. Besterentzean lortutako zenbateko osoa behin bakarrik edo ondoz ondo inbertitu beharko da berriz, eskualdatze-datatik gehienez ere bi urteko epean. Berriz egindako inbertsioa epearen barnean egingo da, salmenta epeka edo prezio geroratuaren bidez egin bazen, baldin eta epeen zenbatekoa erabiltzen bada haiek jasotzen diren zergaldi barneko helburua betetzeko. Aurreko paragrafoetan xedatutakoaren arabera, berrinbertsioa besterentze urtean egiten ez bada, zergadunak ondare-irabazia lortzen den ekitaldiko zergaren autolikidazioan jaso beharko du adierazitako epe eta baldintzetan berriz inbertitzeko duen asmoa. Halaber, berriz inbertitzeagatiko salbuespenerako eskubidea izango dute, ohiko etxebizitza berri baten prezioa ordaintzeko besterentzean erdietsitako zenbatekoek, baldin eta etxebizitza hori erosi bada ohiko etxebizitzaren eskualdatze baino bi urte lehenago. 3. Berriz egindako inbertsioaren zenbatekoa txikiagoa bada besterentzean lortutako osokoa baino, orduan ondare-irabaziaren zati bat bakarrik ez da egongo kargapean, alegia, artikulu honetako baldintzetan benetan inbertituriko kopuruari dagokiona. 4. Artikulu honetan ezarritako baldintzetako bat betetzen ez bada, dagokion ondare-irabazia kargatuko da. Hori gertatzen bada, zergadunak salbuetsita ez dagoen ondare-irabazia irabazi hori lortu duen urteari egotziko dio eta autolikidazio osagarria egingo du; autolikidazio osagarri horretan bidezko berandutze-interesak sartuko ditu. Ez-betetzea izan den egunaren eta ez-betetze hori gertatzen den zergaldiari dagokion autolikidazioaren arauzko epea amaitu arteko epean aurkeztuko da autolikidazio osagarria". Beraz, 2 urteko epea ematen du, ohiko etxebizitza saltzen den unetik zenbatzen hasita, jasotako zenbatekoa beste ohiko etxebizitza bat eskuratzean berrinbertitzeko, goian transkribatutako PFEZFAren 49. artikuluan eta PFEZAren 49. artikuluan jasotakoari jarraituz, eta, bereaz, arrazoi horregatik jasotako irabazia osorik edo hein batean salbuetsita uzteko. Era berean, besterentzean lortzen diren kopuruek berrinbertsioagatiko salbuespenerako eskubidea emango dute, baldin eta kopuruok ohiko beste etxebizitza baten prezioa ordaintzeko erabiltzen badira, eta betiere etxebizitza hori ohiko etxebizitzaren besterentzea egin den urtearen aurre-aurreko urte bietako epealdian eskuratu behar izan da. Halaber, berrinbertsioa epearen barruan egintzat hartuko da salmenta epeka edo prezio geroratuarekin egiten denean, baldin eta mugaegunetako bakoitzaren zenbatekoa helburu horretarako erabiltzen bada epeok hartzen diren zergaldiaren barruan. Zergadunak besteren finantzaketa erabili badu eskualdatutako etxebizitza eskuratzeko, orduan, eskualdaketaren balioari eskualdaketaren unean amortizatzeko dagoen maileguaren printzipala kentzean lortzen den emaitza hartuko da lortutako zenbateko osotzat. Berrinbertsioaren zenbatekoa txikiagoa bada besterentzean lortutako osokoa baino, orduan kargatik baztertuko da ondare-irabaziaren zati bat bakarrik, alegia, berrinbertitutako kopuruari dagokion ondare irabaziaren zati proportzionala. Salmentan jasotako zenbatekoa ez bada besterentzetik bi urteko epean berrinbertitzen, PFEZAren 49. artikuluan ezarritako baldintzak urratuko dira, eta lortutako ondare-irabazia kargatuko da. Hori hala gertatzen bada, salbuetsita ez dagoen errenta hori lortu zuen urteari egotziko dio zergadunak, eta autolikidazio osagarri egokia egingo du; autolikidazio osagarri horretan, dagozkion berandutza korrituak sartuko ditu. Autolikidazio osagarria aurkezteko epealdia hauxe da: ez-betetzea gertatzen denetik ez-betetzea gertatzen den ekitaldiko autolikidazioaren arauzko epealdia amaitu arte. Zehazki, epeok zenbatzeko moduaz, ondokoa argitu du Ogasuneko Zuzendaritza Nagusiaren apirilaren 6ko 4/2020 Jarraibideak, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko abenduaren 5eko 13/2013 Foru Araua eta hura garatzeko xedapenak aplikatzeko zenbait irizpide ezarri dituenak, 8.18 idatz-zatian: "Etxebizitza noiz eskualdatu den zehazteko (horrek markatzen du berrinbertsioa egiteko epealdia mugatzeko erreferentzia) etxebizitza horren gaineko jabetza osoa besterentzeko unea hartu beharko da aintzat (une hori eta hori eskuratzailearen ondarean gehitzen den unea bera izango da). Horretarako, doktrinako eta Auzitegi Goreneko gehiengoaren iritziz, gure antolamendu juridikoak tituluaren teoria eta modua jasotzen du, eta, horren arabera, saldutakoaren jabetza edo jabaria ez dira eskualdatzen erosleari ematen ez zaion bitartean. Ondorioz, zergadunari berrinbertsioa egiteko emandako epea konputatzeko unea eta ohiko etxebizitzaren gaineko jabetza osoa eskualdatzen duen eguna bat etorriko dira. Beste alde batetik, ohiko etxebizitza, oro har, eskuratu dela ulertuko da higiezin osoaren edo zati baten jabetza osoa lortzen den unean; beraz, aurretik laburtutako tituluaren teoria eta moduari jarraiki, higiezina eroslearen esku eta jabetzan dagoenean. Hori, normalean, erosketa-eskritura publikoa formalizatzeko unean gertatuko da, aurretik higiezinaren salerosketaren (titulua) eta entregatzearen edo tradizioaren (modua) kontratua dagoelako konkurrentzia egiaztatu ezean, horretarako dagoen moduren batean (giltzak ematea, etab.). Hori guztia gorabehera, aintzat hartu behar da jarraibide honetako hurrengo puntuan xedatutakoa eta bertan ezarritakoaren antzeko kasuetan ondorio berera heldu behar da". Kode Zibilaren 5.1 artikuluan eta Administrazio Publikoen Administrazio Prozedura Erkideari buruzko azaroaren 1eko 39/2015 Legearen 30.4 artikuluan ezarritakoaren arabera, dataz data zenbatzen dira urtetan finkaturiko epeak. Aurrekoa gorabehera, COVID-19 osasun-larrialdiaren ondoriozko ezohiko tributu-neurri osagarriei buruzko 3/2020 Foru Dekretu Arauemaileak, 2020ko apirilaren 29tik indarrean dagoenak, 2. artikuluan arautzen du aurretik adierazitako 2 urteko epea zabaltzea. Honako hau xedatzen du: "Pertsona fisikoen errentaren gaineko zergan tributu-tratamendu jakin batzuk malgutzeko ezohiko neurriak. (...)Hirugarrena.- Ohiko etxebizitza eskualdatzen denean berrinbertsioa egiteko epea luzatzea Abenduaren 5eko 13/2013 Foru Arauaren 49. artikuluan jasotzen den berrinbertsioaren ziozko kenkaria aplikatzeko, ohiko etxebizitzaren besterentzean lortutako kopuruak berrinbertitzeko epea, hau da, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren Araudiaren 49. artikuluaren 2. apartatuan jasotzen dena (2014ko apirilaren 8ko 47/2014 Foru Dekretuaren bidez onartu zen araudi hori), hiru urtekoa izango da<0} Apartatu honetan adierazitako epearen luzatzea bi kasu hauetan aplikatuko da: ohiko etxebizitza 2018ko urtarrilaren 1etik 2020ko abenduaren 31ra bitartean eskualdatzen denean, eta ohiko etxebizitza 2018ko urtarrilaren 1etik 2020ko abenduaren 31ra bitartean erosi eta geroago aurreko ohiko etxebizitza eskualdatzen denean. Laugarrena.- Ohiko etxebizitza benetan eta iraunkortasunez okupatzeko epea. Ohiko etxebizitza benetan eta modu iraunkorrean okupatzeko Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren Araudiaren 67. artikuluaren 2. apartatuan jasotzen den hamabi hilabeteko epea (2014ko apirilaren 8ko 47/2014 Foru Dekretuaren bidez onartu zen araudi hori) sei hilabetez luzatuko da, baldin eta epe hori 2020ko martxoaren 16tik 2020ko abenduaren 31ra bitartean amaitzen bada. Bosgarrena. Ohiko etxebizitzaren kontzeptua, salbuetsitako ondare-irabazien ondorioetarako. Soilik Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko abenduaren 5eko 13/2013 Foru Arauaren 42. artikuluko b) eta c) letretan eta 49. artikuluan ezarritako salbuespenak aplikatzeko, kasu hauetan ulertuko da zergaduna ohiko etxebizitza eskualdatzen ari dela: eraikin hori une horretan haren ohiko etxebizitza denean edo haren ohiko etxebizitza izan denean hura eskualdatu aurreko hiru urteetako edozein egunera arte. Apartatu honetan adierazitako epearen luzatzea bakarrik aplikatuko da baldin eta eraikinak ohikoa izateari uzten badio arau orokorretan xedatutakoarekin bat 2018ko urtarrilaren 1etik 2020ko abenduaren 31ra bitartean; eta betiere artikulu honen hirugarren apartatuaren bigarren paragrafoan ezarritako aldi baterako aplikazio-eremuaren barruan, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko abenduaren 5eko 13/2013 Foru Arauaren 49. artikuluan adierazitako salbuespena denean. Horri dagokionez, honako hau xedatzen du Ogasuneko Zuzendaritza Nagusiaren uztailaren 1eko 7/2020 Jarraibideak, COVID-19 osasun-larrialdiaren ondoriozko ezohiko tributu-neurri osagarriei buruzko apirilaren 28ko 3/2020 Foru Dekretu Arauemaileari; COVID-19a dela eta sozietateen gaineko zergan, pertsona fisikoen errentaren gaineko zergan, oinordetza eta dohaintzen gaineko zergan, ondare-eskualdaketen eta egintza juridiko dokumentatuen gaineko zergan eta Bizkaiko Lurralde Historikoko Zergei Buruzko Foru Arauan egokitzeko tributu-neurriak sartzen dituen ekainaren 16ko 7/2020 Foru Dekretu Arauemaileari; eta COVID-19aren osasun-larrialdiarekin lotutako zergen inguruko beste gai batzuei buruzkoak: " "3.3. Ohiko etxebizitza eskualdatzen denean berrinbertsioa egiteko epea luzatzea. 2020ko apirilaren 28ko 3/2020 Foru Dekretu Arauemailearen 2.Hirugarrena artikuluak 2 urtetik 3 urtera luzatzen du ohiko etxebizitza saltzean lortutako kopuruak berrinbertitzeko epea, hau da, Bizkaiko Foru Aldundiaren 2014ko apirilaren 8ko 47/2014 Foru Dekretuaren bidez onetsitako Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko Araudiaren 49. artikuluaren 2. apartatuan jasotzen dena, bi kasu hauetan: ohiko etxebizitza 2018ko urtarrilaren 1etik 2020ko abenduaren 31ra bitartean eskualdatzen denean, eta ohiko etxebizitza 2018ko urtarrilaren 1etik 2020ko abenduaren 31ra bitartean erosi eta geroago aurreko ohiko etxebizitza eskualdatzen denean. Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko 2013ko abenduaren 5eko 13/2013 Foru Arauaren 49.3 artikulua xedatutakoarekin bat etorrita, berrinbertitzeko epe honen luzapena eskualdatu aurretik zergadunaren ohiko etxebizitza zen etxebizitza familiarra eskualdatzen denean ere aplikatuko da, baldin eta ezkontideak banantzeko edo izatezko bikotea desegiteko prozedura batean emandako erabaki judizial bat dela-eta galdu badu izaera hori. 3.4. Ohiko etxebizitza benetan eta iraunkortasunez okupatzeko epea. 2020ko apirilaren 28ko 3/2020 Foru Dekretu Arauemailearen 2.Laugarrena artikuluak 12 hilabetetik 18 hilabetera luzatzen du Bizkaiko Foru Aldundiaren 2014ko apirilaren 8ko 47/2014 Foru Dekretuaren bidez onetsitako Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko Araudiaren 67. artikuluaren 2. apartatuan jasotzen den epea, ohiko etxebizitza benetan eta modu iraunkorrean okupatzekoa, eta hala aurretiaz egindako kenkariak aplikatzeko eskubidea finkatuko da baldin eta epe hori 2020ko martxoaren 16tik 2020ko abenduaren 31ra bitartean amaitzen bada. 3.5. Ohiko etxebizitzaren kontzeptua, salbuetsitako ondare-irabazien ondorioetarako. 3.5.1. Salbuespena ohiko etxebizitzako berrinbertitzeagatik. Aurreko 3.3 puntuan ezarritakoarekin bat, 2020ko apirilaren 28ko 3/2020 Foru Dekretu Arauemailearen 2.Bosgarrena artikuluak ezartzen du ohiko etxebizitza 2018ko urtarrilaren 1etik 2020ko abenduaren 31ra bitartean erosi eta eskualdatzen bada, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko 2013ko abenduaren 5eko 13/2013 Foru Arauaren 49. artikuluan araututako berrinbertsioaren ondoriozko salbuespena aplikatzeko, kasu hauetan ulertuko dela zergaduna ohiko etxebizitza eskualdatzen ari dela: eraikin hori une horretan haren ohiko etxebizitza denean edo haren ohiko etxebizitza izan denean hura eskualdatu aurreko hiru urteetako edozein egunera arte. Beraz, kasu horietan, bi urtetik hiru urtera luzatzen da Bizkaiko Foru Aldundiaren 2014ko apirilaren 8ko 47/2014 Foru Dekretuaren bidez onetsitako Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko Araudiaren 67. artikuluaren 4. apartatuan ezarritako epe orokorra. Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko 2013ko abenduaren 5eko 13/2013 Foru Arauaren 49.3 artikulua xedatutakoarekin bat etorrita, Bizkaiko Foru Aldundiaren 2014ko apirilaren 8ko 47/2014 Foru Dekretuaren bidez onetsitako Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko Araudiaren 67. artikuluaren 4. apartatuan ezarritako epearen luzapena eskualdatu aurretik zergadunaren ohiko etxebizitza zen etxebizitza familiarra eskualdatzen denean ere aplikatuko da, baldin eta ezkontideak banantzeko edo izatezko bikotea desegiteko prozedura batean emandako erabaki judizial bat dela-eta galdu badu izaera hori. <0} Ondorio horietarako, berrinbertsioaren ondoriozko salbuespena aplikatu ahal izateko, eskualdatutako etxebizitza familiarrak zergadunaren ezkontide edo izatezko bikotekide ohiaren eta, hala badagokio, kenkaria aplikatzeko eskubidea ematen duten haien arteko ondorengoen ohiko etxebizitza izan behar du. Inguruabar hori zehazteko, puntu honetan xedatutakoa aplikatuko da." Beraz, 2020ko apirilaren 28ko 3/2020 Foru Dekretu Arauemailearen 2.Hirugarrena artikuluak 2 urtetik 3 urtera luzatzen du ohiko etxebizitza besterentzean lortutako kopuruak berrinbertitzeko epea, hau da, Bizkaiko Foru Aldundiaren 2014ko apirilaren 8ko 47/2014 Foru Dekretuaren bidez onetsitako Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko Araudiaren 49. artikuluaren 2. apartatuan jasotzen dena, bi kasu hauetan: ohiko etxebizitza 2018ko urtarrilaren 1etik 2020ko abenduaren 31ra bitartean eskualdatzen denean, eta ohiko etxebizitza 2018ko urtarrilaren 1etik 2020ko abenduaren 31ra bitartean erosi eta geroago aurreko ohiko etxebizitza eskualdatzen denean. Nolanahi ere, asmoa ohiko bizilekua besterenduz lortutako zenbatekoa beste etxebizitza bat eraikitzeko berrinbertitzea dela kontuan hartuta, egokia da PFEZAren 68. artikuluan adierazitakoa aintzat hartzea. Horren arabera: "1. Honako kasu hauek ohiko etxebizitza erostearen parekoak dira: (...)b) Eraikuntza; zergadunak zuzenean ordaintzen baditu obrak egitearen ondoriozko gastuak, edo obren sustatzaileari konturako kopuruak ematen badizkio, betiere obra horiek, gehienez, lau urteko epealdian amaitzen direnean, inbertsioa hasten denetik zenbatuta. (...) 2. Epaileak onartutako konkurtsoaren ondorioz sustatzaileak ez baditu eraikuntza obrak lau urteko epealdian amaitzen (artikulu honetako 1. idatz-zatiko b) letra), edo ezin baditu etxebizitzak epealdi horretan eman, epealdia beste lau urte luzatuko da. Kasu horietan hamabi hilabeteko epealdia, aurreko artikuluko 2. paragrafoko lehenengo paragrafoan aipatzen dena, etxebizitza ematen den egunetik aurrera hasiko da zenbatzen. Paragrafo honetan ezartzen den epealdia luzatzeak ondoreak sortu ditzan ezinbestekoa da zergadunak zergaldiko autolikidazioari, hau da, hasierako epealdia bete ez den zergaldikoari, etxebizitzan egindako inbertsioen frogagiriak eranstea, edo egoera horietarik bat gertatu dela frogatzen duen agiria. Idatz-zati honetako kasuetan zergadunak ez dauka dirurik sartu beharrik eraikuntza-obrak amaitzeko lau urteko epealdi orokorra ez betetzeagatik. 3. Zergadunari leporatu ezin zaizkion aparteko inguruabarrengatik obrak bertan behera utzi behar badira eta ondorioz ezin badira amaitu artikulu honetako 1. idatz-zatiko b) letran aipatzen den lau urteko epealdian, zergadunak epealdia luzatzeko eskatu ahal izango dio Zerga Administrazioari lau urteko epealdia amaitu ondoko hilean. Eskaeran epealdia zergatik ez den bete azaldu behar da, eta eraikuntza-obrak amaitzeko zenbat denbora beharko den zehaztu behar da (ezin da izan lau urte baino luzeagoa). Aurreko paragrafoan adierazitakoari dagokionez, zergadunak frogagiri egokia aurkeztu beharko du. Aurkeztutako agiriak ikusita, Zerga Administrazioak erabakiko du eskatu den luzapen hori bidezkoa denez, bai eta epealdia zenbat luzatuko den ere (luzapenak ez dauka nahitaez zergadunak eskatutakoa izan). Epealdiak luzatzeko eskaerak berariaz ebazten ez badira hiru hileko epealdian, ezetsitzat hartu behar dira. Luzapena ematen bada, obrak bertan behera geratu eta hurrengo egunetik aurrera hasiko da zenbatzen. (...)". Gai horri buruz, Ogasuneko Zuzendaritza Nagusiaren apirilaren 16ko 4/2020 Jarraibideak 15.8.13 idatz-zatian honako hau dio: " "Etxebizitzaren eraikuntza eta ohiko etxebizitzaren eskuratzea asimilatu egingo dira, baldin eta zergadunak zuzenean ordaintzen baditu obrak egitearen ondoriozko gastuak, edo obren sustatzaileari konturako kopuruak ematen badizkio, betiere obra horiek, gehienez, lau urteko epean amaitzen direnean, inbertsioa hasten denetik zenbatuta. Horretarako, oro har, eraikuntza-obrak amaitzeko ezarritako lau urteko epealdia zergadunak, inbertsioak direla eta, ohiko etxebizitzan inbertitu izanagatiko kenkariarekin lotutako onuraren bat lortzen duen lehenengo alditik aurrera konputatzen hasi behar da (kenkariaren aplikazioa, etxebizitza-kontuaren saldoaren helburua, berrinbertsioa gauzatzea)". Gainera, Ogasun Zuzendaritza Nagusiaren apirilaren 16ko 4/2017 Jarraibideko 8.19 idatz-zatiak honako hau zehazten du: " "Zergadunaren ohiko etxebizitza eskualdatzean lortutako ondare-irabaziak zergapetu gabe geratuko dira, baldin eta eskualdaketa horretan lortutako zenbateko osoa beste ohiko etxebizitza bat eskuratzeko berrinbertitzen bada, Zergaren Araudiko 49. artikuluan ezartzen den bezala. Zehatzago esanda, berriro inbertitzeko konpromisoa bete dela ulertu behar da, hain zuzen ere Zergaren Araudiko 49. artikuluan ezarritako epealdietan ohiko etxebizitza berri baten eraikuntzan inbertitutako kopuruengatik (etxebizitza horren sustatzaileari emandako kopuruak barne), betiere Zergaren Araudiko 68. artikuluan agindutako betekizunak betetzen badira, etxebizitzaren eraikuntza eta etxebizitzaren eskuraketa asimilatu daitezen. Epealdian egindako berrinbertsioa partziala bada, salbuespena ere modu partzialean aplikatuko da." Horrenbestez, asmoa bada besterentzearen zenbatekoa etxebizitza berri bat eraikitzen berrinbertitzea, aplikagarria da PFEZAren goian transkribatutako 68. artikuluan xedatutakoa, zeinaren arabera eraikuntza etxebizitza eraikitzearekin asimilatzen den zergadun zuzenean ordaintzen dituenean obrak egikaritzean sortutako gastuak, edo haiengatik sustatzaileari zenbatekoak ordaintzen badizkio, baldin eta obrak inbertsio hasi eta gehienez ere 4 urteko epean amaitzen badira (eta juridikoki etxebizitzaren jabetza eskuratzen bada). Horregatik, kasu horietan, eskuratutako irabazia berribertsioaren zioz salbuesteko eskubidea badago eraiki beharreko higiezina erostean aplikatzen bada aurreko ohiko etxebizitza saltzean lortutako zenbateko osoa, legez berrinbertitzeko ezarritako epean. Horretarako guztirako, bete egin beharko dira eraikitzera bideratzeko zenbatekoak etxebizitza eskuratzeari asimilatzeko betekizunak (lursaila erosteari dagozkionak barne). Baldin eta epe horretako berrinbertsioa partziala bada, salbuespena ere partziala izango da, eta zergadunak higiezina saldu deneko ekitaldian aurkeztutakoaren aitorpen osagarri bat aurkeztu behar du, salbuespena ezin balia dezakeen irabaziaren zatiari dagokion zenbatekoa sartzeko (berandutza-interesekin batera). Beraz, azken finean, pertsona fisikoen errentaren gaineko zergaren alorrean, eraikuntza etxebizitza erostearekin asimilatzen da sustatzaileari zenbatekoak ematen bazaizkio, baldin eta aipatutako obrak inbertsio hasi eta gehienez ere 4 urteko epean amaitzen badira (eta juridikoki etxebizitzaren jabetza eskuratzen bada). Horri dagokionez, inbertsioaren hasiera da ohiko etxebizitzan inbertitzearekin lotutako etekinen bat lortzeko lehen ordainketa egiteko unea (adibidez, kenkaria egitea, berrinbertsiorako konpromisoa gauzatzea eta abar). Betekizun hori kasu jakin batzuetan soilik salbuets daiteke. Kasu horietan, PFEZAren 68. artikuluan jasotako betekizunak betetzen direnean (goian beraren zati bat transkribatu da), administrazioak aldia luzatzea baimenduko du (gehienez beste lau urtez). Beraz, ohiko etxebizitza berria eraikitzeko inbertitzen diren diru kopuruak ohiko etxebizitzaren erosketarekin pareka daitezen, hau bete behar da: a) Obrak 4 urteko gehieneko epean amaitzea, inbertsioa hasten denetik hasita. Salbuespenez, epe hori luzatu egin daiteke, PFEZAren 68. artikuluan ezarritako kasuetan eta bertako baldintzen arabera.
b) Etxebizitza obrak amaitzen diren egunetik hurrengo hamabi hilabeteko gehieneko epean benetan eta etengabe okupatzea eta bertan bizi izatea hiru urtez, gutxienez, PFEZFAren 87.8 artikuluan eta PFEZAren 67. artikuluan ezarritako inguruabarretako baten bat gertatu ezean.
Ondore horietarako, gorago azaldu bezala, eraikuntza obrak amaitzeko eta kontzeptu horrengatik ordaindutako zenbatekoak ohiko etxebizitzaren erosketaren parekotzat jotzeko ezarritako epea ohiko etxebizitzaren inbertsioagatiko hobariren bat aplikatzeko eskubidea ematen duen edo lehenengo gastua (berrinbertsioagatiko konpromisoa osorik edo zati batean gauzatutzat jotzen duen inbertsioaren kenkaria aplikatzen zaiona) egiten den unetik zenbatu behar da. Salbuespenez, epe hori luzatzeko eskatu daiteke, PFEZAren 68. artikuluan ezarritako kasuetan.
Ez dirudien arren planteatutako kasua honetaz ari denik, aipatu beharra dago apirilaren 28ko 3/2020 Foru Dekretu Arauemailearen 2.Bigarrena artikuluak 4 urtetik 5era zabaltzen duela beren etxebizitza eraikitzeko obrak egikaritzetik eratorritako gastuak zuzenean ordaintzen dituzten edo sustatzaileei zenbatekoak ematen dizkieten zergadunek obrak amaitzeko eta etxebizitzaren eraikuntza hura eskuratzearekin asimilatu ahal izateko epea, 4 urteko epe arrunta 2020ko urtarrilaren 1aren eta 2020ko abenduaren 31ren artean amaitzen bada. Horrenbestez, 2016an eraikitzen hasi ziren etxebizitzei eragiten die Bizkaiko Foru Aldundiaren apirilaren 8ko 47/2014 Foru Dekretuaren bidez onartutako Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren Araudiak 68.1.b) artikuluan aipatutako epearen luzapen automatiko horrek. Horregatik guztiagatik, laburtzeko, kasu honetan kontsultagileak ulertu ahalko du beteta dagoela aurreko ohiko etxebizitza saltzetik eratorritako berrinbertsio konpromisoa, eraikitzen ari den etxebizitza bat erosteko egiaz inbertitutako zenbatekoengatik, hura eskualdatu eta 3 urteko epean, baldin eta betetzen baditu PFEZAren 68. artikuluan eskatutako betekizunak, higiezin berria eraikitzeari lotutako aipatutako zenbatekoak ordaintzea hura eskuratzeari asimilatzeko. Horretarako, higiezin horren eraikuntza obrak 4 urteko gehieneko epean amaitu beharko dira, inbertsioaren hasieratik aurrera zenbatuta, eta higiezinaren jabetza osoa eskuratu beharko da epe horretan. Ondore horietarako, aurreko paragrafoetan errepikatu den moduan, inbertsioa etxebizitzaren erosketarekin lotutako mozkinen bat (kenketa gauzatzea, etxebizitza-kontuaren saldoa aplikatzea edo berrinbertsioagatiko konpromisoa osorik edo zati batean gauzatzea) eskuratzeko eskubidea ematen duen lehenengo gastua egiten den unean hasi dela ulertuko da. Epe horretako (kontsultatu dena, eskualdaketaren ondorengo 3 urteak) berrinbertsioa partziala bada, salbuespena ere modu partzialean aplikatuko da. Ondorio horietarako, esan beharra dago ezin dela berrinbertsiorako konpromisoa betetzeko legez ezarritako epea luzatu, zergadunak berrinbertsioa eraikitzen dagoen etxebizitza berri batean gauzatzea erabaki duelako. PFEZAren 49.2 eta 68.1 artikuluetan ezarritako epeak ezberdinak dira. Bata zergadunek berrinbertsioa gauzatzeko daukaten epea da, eta bestea, etxebizitza eraikitzeko obrak (edo etxebizitzaren sustatzaileari nahiz eraikitzaileari egindako ordainketak) etxebizitzaren erosketarekin pareka daitezen zergadunek daukaten epea (azken hori luzatu daiteke, kasu jakin batzuetan).
Araua
Apirilaren 28ko 3/2014 Foru Dekretu Arauemailearen 2. artikuluaAbenduaren 5eko 13/2015 Foru Arauaren 49. artikulua.Bizkaiko Foru Aldundiaren apirilaren 8ko 47/2014 Foru Dekretuaren 49., 67. eta 68. artikuluak.