www.bizkaia.eus/guregida


Kontsulta


  
Data

07.05.2018

Erreferentzia

PFEZ. Ohiko etxebizitzaren kenkaria, ohiko etxebizitza berriaren maileguaren kuoten eta ordainketa aurreratuaren zioz.

Galdera

Kontsulta-egilea hipoteka-mailegu baten titularra da, eta ohiko etxebizitzan inbertitzearen ziozko kenkaria baliatu du mailegu horren gainean 2005eko apirilaren 14tik aurrera. 2017ko urtearen amaieran, zenbateko jakin bat ordaintzeko asmoa izan zuen, une horretan eraikitzen ari zen etxebizitza baten ordainketa aurreratu gisa (etxebizitza, gutxi gorabehera, bi urteko epean emango diote), baina zenbateko horrek ekitaldi bakoitzean balia daitekeen kenkariaren muga gainditzen du. Aipatu dugun konturako ordainketa bakarra da eta, hortaz, kontsulta-egileak ez du beste ordainketarik egin beharko, ez 2018an, ez 2019an. 2020an, berriz, etxebizitza berriaren prezioaren gainerakoa ordainduko du eta etxebizitza horretan bizitzen hasiko da; bien bitartean, oraingo etxebizitzan biziko da eta etxebizitza berriaren erosketa finantzatzeko eskatu duen hipoteka-maileguaren kuotak ordaintzen jarraitu du.

Kontsulta-egileak jakin nahi du 2017ko urtearen amaieran ordaindu zuen zenbatekoa (eraikitzen ari zen etxebizitza ordaintzeko xedez) dela eta, une horretan bizi deneko etxebizitzak ohiko etxebizitzaren izaera galduko ote duen eta, beraz, azkenaren hipoteka-maileguaren kuoten gaineko kenkaria baliatzeko eskubidea galduko ote duen (aintzat hartuta etxebizitza horretan biziko dela 2020ra arte).

Ebazpena

Kontsulta-idazkian egindako galderari dagokionez, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko abenduaren 5eko 13/2013 Foru Araua (PFEZFA) aplikatu behar da, hain zuzen ere, 87. artikulua. Ondokoa xedatzen du artikulu horrek: "1. Zergadunek ohiko etxebizitza erosteko zergaldian inbertitu dituzten kopuruen ehuneko 18ko kenkaria egin dezakete, haien kargura joan diren erosketa-gastuak barne.Era berean, ohiko etxebizitza erosteko besteren kapitalak erabiltzeagatik, zergadunen kargura joan diren besteren finantzaketak sortutako gastuak barne, zergaldian ordaindutako interesen 100eko 18ko kenkaria egin dezakete; horretarako kontuan hartuko dira besteren finantzaketak zergadunari sortutako beste gastuak, zergadunen kargura joan badira. 2. Aurreko 1. zenbakian aipatzen diren kontzeptuen baturagatik urtean, gehienez, 1.530 euroko kenkaria egin daiteke. 3. Zergadun bakoitzeko aurreko 1. zenbakian diren kontzeptuengatik zergaldi jarraituetan zehar egindako kenkarien batura ez da 36.000 euro baino gehiago izango. Zifra horri gutxitu egingo zaio, hala badagokio, foru arau honetako 49. artikuluan jasotakoaren arabera berrinbertsioagatik salbuetsita dagoen ondare-irabaziaren zenbatekoari %18 aplikatuz ateratako emaitza. 4. Zergaduna 30 urtetik beherakoa bada edo familia ugariaren titularra bada, berezitasun hauek aplikatuko dira: a) Aurreko 1. zenbakian jasotako portzentajea ehuneko 23 izango da, salbu artikulu honen 5. zenbakiko b) letran aipatzen diren kasuetan. b) Aurreko 2. zenbakian aipatzen den urteko gehieneko kenkaria 1.955 eurokoa izango da, salbu artikulu honen 5. zenbakiko b) letran aipatzen diren kasuetan. Baterako tributazioa aukeratzen bada eta kenkari horretarako eskubidea dutenak pertsona bat baino gehiago badira, batzuk 30 urtetik beherakoak eta beste batzuk adin horretatik gorakoak, zenbaki honetan ezarritako portzentajeak eta muga aplikatuko dira. 5. Artikulu honetan jasotako ondorioetarako, berdinetsi egingo dira honako hauek eta ohiko etxebizitzaren erosketa: (...) c) Erregelamendu bidez zehazten diren kasuak. (...) 8. Zerga honen ondorioetarako, ohiko etxebizitzatzat hartuko da zergaduna hiru urtez jarraian bizi den etxebizitza. Hala ere, etxebizitza ohiko etxebizitzatzat hartuko da, epe hori igaro ez arren, baldin eta zergaduna hil bada, edo ezinbestez etxebizitza aldatzera behartzen duten inguruabarrak gertatu badira. Inguruabar horiek honako hauek dira: etxebizitza ez egokitzea zergadunaren desgaitasun-gradura edo harekin bizi den ondorengo edo aurreko ahaide baten, ezkontidearen edo izatezko bikotekidearen desgaitasun-gradura edo zergaren kuota osoan kenkaria egiteko eskubidea ematen duen pertsona baten desgaitasun-gradura; ezkontideak banantzea; izatezko bikotea desegitea; lantokia aldatzea; lehen enplegua lortzea edo enplegua aldatzea; epe horretan etxebizitza ordaindu ezin izatea dakarten inguruabar ekonomikoak, edo antzeko beste zirkunstantziak gertatzea. Ohiko etxebizitzaren kontzeptutik kanpo geratuko dira lorategiak, parkeak, igerileku eta kirol-instalazioak, garajeak eta, oro har, eranskinak eta etxebizitza bera ez diren elementu guztiak. Aldiz, elementu horiek kontzeptu horren barruan sartuko dira etxebizitzarekin batera erregistro-finka bakarra osatzen dutenean. Familia-unitateko kideak hiri-ondasun higiezin bat baino gehiagoren titularrak badira, haietako bat bakarrik hartuko da ohiko etxebizitzatzat. Horretarako, familia-unitateak bere bizitza-interesen eta harreman pertsonal, sozial eta ekonomikoen gune nagusitzat duena hartuko da ohikotzat. 9. Artikulu honetan xedatzen den kenkariari dagokionez, arestian aipaturiko zenbatekoei kendu egin beharko zaie zergadunak etxea erosteko edo zaharberritzeko jasotako diru-laguntzen zenbatekoa, zeinak salbuetsirik egongo baitira zerga honen arautegi erregulatzailearen arabera". Manu hori, besteak beste, Bizkaiko Foru Aldundiaren apirilaren 8ko 47/2014 Foru Dekretuak onartutako Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren Araudiaren (PFEZA) 67. artikuluan eta 68. artikuluan garatuta dago. Honela diote artikulu horiek:Hala, PFEZAren 67. artikuluak ondokoa xedatzen du: "1. Oro har, ohiko etxebizitza legez hartzen da zergadunak egoitza hiru urteko epean, gutxienez, modu jarraituan duen lekukoa. Hala ere, etxebizitza ohikotzat hartuko da, nahiz eta bertan hiru urte jarraian bizi ez, zergaduna hiltzen denean edo ezinbestean etxebizitza aldatzera behartzen duen zerbait gertatzen denean, esaterako: etxebizitza ez egokitzea zergadunaren edo harekin bizi den ondorengoaren edo aurreko ahaidearen, ezkontidearen edo izatezko bikoteko kidearen desgaitasun mailara edo Zergaren kuota osoan kenkaria aplikatzeko eskubidea ematen duen pertsonarenera; senar-emaztegaiak ezkontzea; senar-emazteak banantzea; izatezko bikotea desegitea, lantokia aldatzea; lehen enplegua lortu edo enplegua aldatzea; inguruabar ekonomikoengatik aipatu aldian etxebizitzaren ordainketari aurre ezin egin izatea; edo arrazoitutako antzeko beste egoerak gertatzea. Ez dira sartuko ohiko etxebizitzaren kontzeptuan ez lorategiak, ez parkeak, ez igerilekuak, ez kirol instalazioak, ez garajea, ezta, oro har, berez etxebizitza ez diren gainerako elementu guztiak, erregistroan etxebizitzarekin batera ageri direnak izan ezik. Beraz, familia unitateko kideen artean etxebizitza bat baino gehiago badauzkate, bat bakarrik izango da ohiko etxebizitza, hain zuzen ere familia unitatearen bizitzaren eta harreman pertsonal, sozial eta ekonomikoen gune nagusia dena. 2. Etxebizitza bat zergadunaren ohiko egoitza izan dadin, zergaduna bera benetan eta iraunkortasunez bizi behar da bertan hamabi hilabetez etxebizitza erosi edo obrak amaitu direnetik aurrera. Hala ere, etxebizitzak ez dio ohikoa izateari uzten honako inguruabar hauek gertatzen direnean: a) Zergaduna hiltzen denean edo etxebizitza okupatzea eragozten duen zerbait gertatzen denean, artikulu honetako 1. idatz-zatian ezarritakoarekin bat etorriz. b) Zergadunak ohiko etxebizitza karguagatik edo enpleguagatik badauka eta eskuratutako etxebizitza erabiltzen ez badu; honelako kasuetan lehen aipatutako hamabi hileko epealdia kargua edo enplegua uzten duen egunetik aurrera zenbatu behar da. Lokalak etxebizitza gisa gaitzen badira, etxebizitza lehen aldiz erabili edo okupatzeko lizentzia ematen denetik aurrera hasiko da zenbatzen atal honen lehenengo paragrafoan aipatzen den hamabi hileko epealdia. 3. Aurreko paragrafoetan ezarritako salbuespenak aplikatzekoak direnean, etxebizitza aldatzea nahitaez dakarten edo etxebizitzan bizitzea eragozten duten inguruabarrak gertatu arte egingo da ohiko etxebizitza erosteagatiko kenkaria, salbu eta zergadunak kargu edo enpleguaren zioz erabiltzen duenean ohiko etxebizitza; horrelakoetan, kontzeptu honen ziozko kenkariak egin ahal izango ditu, egoera horrek dirauen bitartean, eta etxebizitza erabiltzen ez bada. (...)".

Horrez gain, PFEZAren 68. artikuluan hauxe zehazten da: "1. Ondoko kasu hauek ohiko etxebizitza eskuratzetzat hartuko dira: (...) b) Eraikuntza; zergadunak zuzenean ordaintzen baditu obrak egitearen ondoriozko gastuak, edo obren sustatzaileari konturako kopuruak ematen badizkio, betiere obra horiek, gehienez, lau urteko epealdian amaitzen direnean, inbertsioa hasten denetik zenbatuta. (...) 2. Epaileak onartutako konkurtsoaren ondorioz sustatzaileak ez baditu eraikuntza obrak lau urteko epealdian amaitzen (artikulu honetako 1. idatz-zatiko b) letra), edo ezin baditu etxebizitzak epealdi horretan eman, epealdia beste lau urte luzatuko da. Kasu horietan hamabi hilabeteko epealdia, aurreko artikuluko 2. paragrafoko lehenengo paragrafoan aipatzen dena, etxebizitza ematen den egunetik aurrera hasiko da zenbatzen. Paragrafo honetan ezartzen den epealdia luzatzeak ondoreak sortu ditzan ezinbestekoa da zergadunak zergaldiko autolikidazioari, hau da, hasierako epealdia bete ez den zergaldikoari, etxebizitzan egindako inbertsioen frogagiriak eranstea, edo egoera horietarik bat gertatu dela frogatzen duen agiria. Idatz-zati honetako kasuetan zergadunak ez dauka dirurik sartu beharrik eraikuntza-obrak amaitzeko lau urteko epealdi orokorra ez betetzeagatik. 3. Zergadunari leporatu ezin zaizkion aparteko inguruabarrengatik obrak bertan behera utzi behar badira eta ondorioz ezin badira amaitu artikulu honetako 1. idatz-zatiko b) letran aipatzen den lau urteko epealdian, zergadunak epealdia luzatzeko eskatu ahal izango dio Zerga Administrazioari lau urteko epealdia amaitu ondoko hilean. Eskaeran epealdia zergatik ez den bete azaldu behar da, eta eraikuntza-obrak amaitzeko zenbat denbora beharko den zehaztu behar da (ezin da izan lau urte baino luzeagoa). Aurreko paragrafoan adierazitakoari dagokionez, zergadunak frogagiri egokia aurkeztu beharko du. Aurkeztutako agiriak ikusita, Zerga Administrazioak erabakiko du eskatu den luzapen hori bidezkoa denez, bai eta epealdia zenbat luzatuko den ere (luzapenak ez dauka nahitaez zergadunak eskatutakoa izan). Epealdiak luzatzeko eskaerak berariaz ebazten ez badira hiru hileko epealdian, ezetsitzat hartu behar dira. Luzapena ematen bada, obrak bertan behera geratu eta hurrengo egunetik aurrera hasiko da zenbatzen. (...)". Gai horri dagokionez, ondoko hau argitu du Ogasuneko Zuzendaritza Nagusiaren apirilaren 6ko 1/2018 Jarraibideak, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko abenduaren 5eko 13/2013 Foru Araua eta hura garatzeko xedapenak aplikatzeko zenbait irizpide ezarri dituenak, 15.8.13 idatz-zatian: "Etxebizitzaren eraikuntza eta ohiko etxebizitzaren eskuratzea berdindu egingo dira, baldin eta zergadunak zuzenean ordaintzen baditu obrak egitearen ondoriozko gastuak, edo obren sustatzaileari konturako kopuruak ematen badizkio, betiere obra horiek, gehienez, lau urteko epean amaitzen direnean, inbertsioa hasten denetik zenbatzen hasita. Ondorio horietarako, izaera orokorrez, eraikuntza-lanak amaitzeko ezarritako lau urteko epea zenbatzen hasiko da zergadunak ohiko etxebizitzan inbertitzeari loturiko onuraren bat (kenkaria baliatzea, etxebizitza kontuko saldoaren erabilera, berrinbertsioa gauzatzea) ekartzen dion lehen ordainketa egiten duen unetik aurrera". Ondorio horietarako guztietarako, eraikuntza eta etxebizitzaren eskuraketa berdintzat jo behar dira, zergadunak obra gauzatzearen ondoriozko gastuak zuzenean ordaintzen dituenean, edo obren sustatzaileari konturako zenbatekoak ematen dizkionean (eta, esangura juridikoan, etxebizitzaren jabetza eskuratzen denean), betiere, izaera orokorrez, lau urtetik beherako epean, lehen inbertsioa egin zen unetik zenbatzen hasita. Horri dagokionez, inbertsioaren hasiera da ohiko etxebizitzan inbertitzearekin lotutako etekinen bat lortzen den lehen ordainketa egiteko unea (adibidez, kenkaria egitea edo etxebizitza-kontuaren saldoa osorik edo zati batean erabiltzea). Epe hori luzatu daiteke PFEZAren goian ageri den 68. artikuluaren 2 eta 3 ataletan arautzen diren kasuetan (sustatzaileak konkurtsoa deklaratzen duenean edo, beste arrazoi batzuk direla kausa, obrak gelditzen direnean). Kasu horietan, hau da, extebizitzaren eraikuntza eta eskuraketa berdintzat jotzen direnetan, zergadunak kontsultaren xede den kenkaria baliatzea dauka, etxebizitza eraikitzeari lotutako zenbatekoak ordaintzen dituen heinean edo, hala dagokionean, zenbatekoen ordainketa finantzatzeko eskatzen dituen maileguen zenbatekoak ordaintzen dituen heinean. Halakoetan, gainera, maileguei atxikitako interesak eta finantza-gastuak ere kengarriak dira.

Beraz, aztergai darabilgun kasuan, hots, eraikuntza eta eskuraketa berdintzat jo ahal direnean, kontsulta-egileak galderaren xede den kenkaria baliatu ahal izango du, 2017ko urtearen amaieran eraikuntzaren sustatzaileari egindako konturako ordainketari dagokion zenbatekoaren gainean. Hala eginez gero, une hori hartuko da inbertsioaren hasieratzat eta, hortaz, une horretatik aurrera zenbatzen hasiko da Zerga arautzen duen araudiak, izaera orokorrez, emandako lau urteko epea, obrak amai daitezen (kenkaria baliatzen dueneko lehen ordainketari dagokion data edo etxebizitzan inbertitzeagatiko beste onuraren bat jasotzen duen data). Hori guztia horrela gertatuko da, jakina denez, kontsultaren xede den kenkaria baliatzeko gainerako baldintza guztiak betetzen direnean.

Aurreko guztia kontuan hartuta, galderaren xede den konturako ordainketak badakar ohiko etxebizitzan inbertitzearen ziozko kenkaria baliatzeko modua, baldin eta obrak lau urteko epean amaitzen badira inbertsioa hasi zenetik zenbatzen hasita (arestian aipatu diren hainbat inguruabarren arabera, epe hori luzatu egin daiteke, betiere etxebizitzak ohiko etxebizitzaren izaera hartzen badu zergadunarentzat.

Une hori heltzen denean (inbertsioa hasi zenetik 4 urteko epea igarotzen denean, zenbait kasutan luza daitekeena) higiezina eraikitzeko obrak amaitu gabe badaude, zergadunak horren zioz (etxebizitza eraikitzearen zioz) baliatutako kenkarietarako eskubidea galduko du eta itzuli egin beharko ditu, dagozkien berandutze-interesekin batera (PFEZAren 68. artikuluaren 2 eta 3 ataletan arautzen denez, epea luzatzeko arrazoirik gertatzen ez bada). Gauza bera gertatuko da etxebizitza berriak ohiko etxebizitzaren izaera eduki ezean zergadunarentzat.

Horrela, beraz, kontsulta-egileak kontsultaren xede den konturako ordainketaren gaineko kenkaria baliatzeko aukera izango du halako kasuetan: 1) etxebizitzaren eraikuntza konturako ordainketa egin den unetik zenbatzen hasita, hurrengo lau urteko epearen barnean amaitzea (epe hori luza daiteke zenbait kasutan); 2) hurrengo hamabi hilabeteko epean bertan bizi izatea; eta 3) gutxienez, hiru urtez jarraian bertan bizi izatea.

Ondorioz, eraikitzen ari zen etxebizitza ordaintzeko 2017ko ekitaldian erabilitako zenbatekoek kontsultaren xede den kenkaria baliatzeko eskubidea ematen dute, aurreko paragrafoetan azaldu diren baldintzetan. Kontsulta-egileak 2017ko ekitaldian ordaindu zituen zenbatekoen gaineko kenkaria baliatzen badu (edo etxebizitzaren erosketari lotutako beste edozein zerga-onura aplikatzen badu horien gainean), lau urteko epea izango du, une horretatik bertatik zenbatzen hasita (ordainketa-egunera arte, 2021eko ekitaldian, urteko epe horiek dataz data zenbatzen baitira), higiezina eraikitzen amaitzeko eta horren gaineko jabetza osoa eskuratzeko (epe hori luza daiteke, goian ageri den PFEZAren 68. artikuluan ezarritako kasuei jarraiki).

Ildo horretan, aipatu beharra dago Zerga erregulatzen duen araudiak ez duela bateraezintasunik ezartzen zergaduna benetan bizi deneko ohiko etxebizitza eskuratzeagatiko kenkaria baliatzeko aukeraren eta eraikitzen ari den etxebizitzari dagozkion konturako ordainketen artean, aintzat hartuta azken etxebizitza hamabi hilabetean okupatu behar dela, obrak amaitzen diren egunetik zenbatzen hasita. Dena dela, Zerga erregulatzen duen araudiak ez du onartzen zergadunak bi etxebizitza edukitzea, bietan aldi berean bizi bada edo bizi behar bada.Hala eta guztiz ere, gorago esan denez, eraikitzen ari den etxebizitza berriari dagokionez, kontsulta-egileak hamabi hilabeteko epea izango du bertan bizitzeko, etxebizitza eraikitzeko obrak amaitzen direnetik zenbatzen hasita. Hori horrela, galderaren xede diren bi etxebizitzei dagozkien zenbatekoen gaineko kenkaria baliatu ahal izango du, oraingo etxebizitzan bizi eta etxebizitza berria okupatzeko betebeharrik ez daukan artean. Hori guztia egin dezake zergadunak, jakina denez, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zerga erregulatzen duen araudiak ezarritako mugak eta urterik urte ordaindutako zenbatekoak aintzat hartuta.

Azkenik, goian aipatu den Ogasuneko Zuzendaritza Nagusiaren apirilaren 24ko 1/2018 Jarraibidearen 15.8.8 atalak honako hau zehazten du: "Abenduaren 5eko 13/2013 Foru Dekretuko 87. artikuluan eta Zergaren Araudiko 70. artikuluan ezarri da etxebizitza kreditua ohiko etxebizitzan inbertitzeagatik aplikatu daitezkeen kenkariak ez ezik berrinbertsioagatik salbuetsitako ondare-irabaziaren ehuneko 18a ere kenduz txikitu behar dela. Eskualdaketa dagoeneko indargabetuta dagoen 10/1998 Foru Arauaren indarraldian egin bada, zerga-kreditua berrinbertsioagatik salbuetsitako irabaziaren ehuneko 15 gutxituko da. Berrinbertsioaren ziozko salbuespena aplikatzen bada, zergadunak ez du edukiko eskualdatutako etxebizitza eskuratzeagatik aplikatutako kenkariengatik ezer itzuli beharrik, eta etxebizitza hori eskualdatuta lortutako ondare-irabazia kargapetik salbuetsitzat jotzeko eskubideari eutsiko dio, baldin eta lortutako zenbateko osoa beste ohiko etxebizitza bat eskuratzeko berrinbertitzen bada arau bidez ezarritakoari lotuta. Hala ere, berrinbertsioa jasotzen den etxebizitza berria eskuratzeagatik aplikatutako kenkariak itzuli egin behar dira (etxebizitza-kontuetara egindako ekarpenen ondoriozkoak barne), eskualdatu aurretik aplikatu arren, baldin eta, kenkariak aplikatu aurreko aitortutako irabaziaren ehuneko 18a abenduaren 5eko 13/2013 Foru Arauko 87.3 artikuluan ezarritako berrinbertsio-kenkariaren gehieneko zenbatekoa baino gehiago bada".

Araua

Abenduaren 5eko 13/2013 Foru Arauaren 87. artikulua.Bizkaiko Foru Aldundiaren apirilaren 8ko 47/2014 Foru Dekretuaren 67. eta 68. artikuluak.

Itzuli