Zuzendaritzaren Jarraibidea Identifikazio zenbakia: 900002974
BGAEen kapital-prestazioak, borondatezko baxagatik jasotzen direnak.
Tratamendua 2025eko abenduaren 31ra arte.
BGAEek emandako zenbatekoek lan-etekinak sortzen dituzte hartzaileentzat; etekin horiek integratzeko abenduaren 5eko 13/2013 Foru Arauko 19.2.b) artikuluan aipatzen den ehuneko 60ko tasa aplika daiteke ondoko kasu hauetan: a) kapital eran eskuratzen badira; b) lehenengo ekarpenetik bi urte baino gehiago igaro badira, ezintasunagatiko edo mendekotasunagatiko prestazioen kasuan salbu, eta c) aipatutako BGAE-etatik kobratu daitezkeen kontzeptuetariko bakoitzagatik eskuratzen den lehenengo diru kopurua bada. Lehen ere esan den bezala, kontzeptu horietako bakoitzagatik jasotako zenbatekotzat ekitaldi bakar batean kapital gisa eskuratutako kopuru multzoa ulertzen da.
Honetarako, Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Entitateei buruzko otsailaren 23ko 5/2012 Legeko 24. artikuluan babespeko kontingentziak zein diren azaltzen da: erretiroa, ezintasun iraunkorra, heriotza, mendetasuna, iraupen luzeko langabezia eta gaixotasun larria.
Beste alde batetik, otsailaren 20ko 87/1984 Dekretuko 31. artikuluak hauxe dio (indarrean dago, urriaren 27ko 203/2015 Dekretuaren bidez Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Entitateei buruzko otsailaren 23ko 5/2012 Legearen Araudia indarrean jarri arren): "Bazkide batek baja boluntarioa hartzen duenean –erabatekoa edo neurri batekoa– metatutako erreserben kontura inantzatutako prestazio horiek eragiteko egintza gertatu baino lehen, entitateak, gabealdiko 10 urte gutxienez biltzen dituen bazkidearentzat, bere estatutuetan arautuko du hurrengo formuletatik baten bat: a) Bazkide izaten jarraitzeko aukera, kotizatu eta bere unean prestazioak jasotzeko. b) Egindako otizazioekiko prestazio murriztuak jasotzeko eskubidea. c) Metatutako erreserbak itzultzea. (…)".
Hain zuzen ere, urriaren 27ko 203/2015 Dekretuak indarrean mantendu du otsailaren 20ko 87/1984 Foru Dekretuko 31. artikulua (xedapen indargabetzaileak ezartzen duenaren arabera) eta tartekadura hau gehitu dio c) letrari azken xedapenetako hirugarrenaren bidez: "Ondorio horietarako, BGAEko banakako modalitateko edo elkarte-modalitateko bazkideek aurretiaz eskuratu ahal izango dute banakako modalitateko edo elkarte-modalitateko aurreikuspen-planetarako egindako ekarpenei dagozkien eskubide ekonomikoen zenbateko osoa edo zati bat, hamar urtetik gorako antzinatasuna baldin badute”.
Beraz, BGAEetako bazkideek haietan dauzkaten eskubide ekonomikoak kobra ditzakete euren borontaez entitatea baja emanez gero, beste arrazoi batzuk beste direla (edo eskubideok erreskatatzeagatik metatutako erreserben kontua).
Honetaz ari garela, BGAE batetik jasotako diru kopurua borondatezko bajaren edo eskubide ekonomikoak metatutako erreserben kargura erreskatatzearen ondorio dela esan daiteke soilsoilik horretarako aurreikusitako inguruabarrak gertatzen direnean, 87/1984 Dekretuko 31. artikuluan (aurrean transkribatu da) azaltzen diren inguruabarrak, hain zuzen. Bereziki, baja hori, edo erreskate eskubidearen erabilera, metatutako erreserbetan zordunduta osorik edo zati batean finantzatutako prestaz dira hartu zergadunak BGAEn baja hartu duelako edo erreskatatzeko eskubidea baliatu duelako kobratutzat, baizik eta kasuan kasuko kontingentzia gertatu izanaren ondoriozkotzat.
Ildo bereko adierazpena egin du behin eta berriro Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiak, besteak beste, 2014ko azaroaren 6ko Epaian, erretiroaren kontingentzia gertatutakoan BGAE batetik kobratu izanari buruzkoan. Ondorio hau atera du: "BOSGARRENA.- Erreskate partziala antzinatasunagatik borondatezko gizarte-aurreikuspeneko erakunde batean, behin erretiroa hartutakoan; erretiroaren kontingentziarekiko lotura, PFEZaren zerga-oinarrian sartzearen ondorioetarako. (...) Horrek ondorio honetara eramaten du: borondatezko erreskatea, interesatzen zaigun aldetik, Eusko Jaurlaritzako Lan eta Gizarte Segurantzako zuzendariaren otsailaren 26ko 9/1999 Ebazpenaren bidez onetsitako eta 1999ko martxoaren 10eko 48 zenbakiko Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian argitaratutako 1998ko abenduaren 22ko Zirkularrak (horren bidez igorri ziren banakako, enpleguko eta elkartutako modalitateetako BGAEentzako arauak, ekarpenen mugaketari lotuak, prestazioak aitortzerakoan eta metatutako erreserbak itzuli edo aldatzerakoan bete beharrekoak) ezarri zituen ildoetan (arau esparru zehatzik ezean, Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakundeei buruzko urriaren 27ko 25/183 Legean eta lege hori garatzeko 87/1984 Dekretuak onetsitako Araudian ezarritakoari eutsiz), 4.1.2. puntuan erreskate partzialak aipatu zituen, antzinatasunaren 10 urteko gutxieneko gabealditik abiatuta, eta horrek ez du baztertzen guk berresten dugun ondorioa, alegia, behin gertatuta kontingentzia, oraingo honetan erretiroa, zeina, demandatzailearen kasuan, 2001eko ekitaldian gertatu baitzen, jasotako prestazioak erretiroko prestazioak dira, eta ezin dute autonomiarik eduki, ondorio horietarako, ez antzinatasunagatiko erreskatetzat hartzeko eskaerak, ez horren onarpenak. (...)".
Horrez gain, Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakundeei buruzko otsailaren 23ko 5/2012 Legearen Erregelamenduaren 29.2 e) artikuluak honako hau zehazten du: "e) Erretiratu batek ezin du borondatezko baja-eskubidea baliatu".
(*) 2026ko urtarrilaren 1etik aurrerako tratamendua.
BGAEetatik lortutako zenbatekoek beren hartzaileentzako lan-etekinak sortzen dituzte, aldez aurretik egindako ekarpen eta ekarpenen itzulketari dagokion zatian, eta horiei abenduaren 5eko 13/2013 Foru Arauaren 19.2 b) artikuluan aipatzen den 100eko 70eko integrazio-ehunekoa aplika dakieke, betiere honako hauek kontuan hartuta: a) kapital moduan kobratzen badira; b) lehen ekarpena egin zenetik bi urte baino gehiago igaro badira, baliaezintasun- edo mendekotasun-prestazioen kasuan izan ezik; eta c) BGAE horietatik kobratzeko kontzeptu bakoitzeko jasotako lehen zenbatekoa bada. Arestian argitu den bezala, kontzeptu horietako bakoitzarengatik jasotako lehenengo zenbatekoa ekitaldi bakarrean kapital gisa lortzen diren zenbatekoen multzoa da.
Ondorio horietarako, Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakundeei buruzko otsailaren 23ko 5/2012 Legearen 24. artikuluak jasotzen du mota horretako erakundeek babes ditzaketen kontingentziak erretiroa, ezintasun iraunkorra, heriotza, mendekotasuna, iraupen luzeko langabezia eta gaixotasun larria direla.
Horrez gain, otsailaren 20ko 87/1984 Foru Dekretuaren 31. artikuluak, Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakundeei buruzko otsailaren 23ko 5/2012 Legearen Erregelamendua (urriaren 27ko 203/2015 Dekretuaren bidez onartua) indarrean jarri ondoren ere indarrean dagoenak, honako hau adierazten du: "Bazkide baten borondatezko baja gertatzen denean horretarako metatutako erreserben kargura finantzatutako prestazioen egitate eragilearen aurretik, osorik edo zati batean, Erakundeak honako formula hauetakoren bat arautuko du bere Estatutuetan, gutxienez 10 urteko gabealdia duen bazkidearentzat: a) Bazkide izaten jarraitzeko aukera, bere garaian prestazioak kotizatu eta jasotzeko. b) Prestazio murriztuak jasotzeko eskubidea, egindako kotizazioei dagokienez. c) Metatutako erreserbak itzultzea. (...)".
Zehazki, urriaren 27ko 203/2015 Dekretuak otsailaren 20ko 87/1984 Foru Dekretuaren 31. artikuluaren indarraldiari eutsi dio (xedapen indargabetzailean xedatutakotik ondoriozta daitekeenez), eta c) letrari honako tarteki hau erantsi dio, azken xedapenetako hirugarrenaren bidez: "Ondorio horietarako, banakako edo elkartutako modalitateko BGAEetako bazkideek eskubide ekonomikoen zenbateko osoa edo partziala aldez aurretik erabili ahal izango dute, hamar urtetik gorako antzinatasuna duten banakako edo elkartutako gizarte-aurreikuspeneko planei egindako ekarpenei dagozkienak".
Horrela, BASEetako bazkideek bertan dituzten eskubide ekonomikoak kobratu ahal izango dituzte, besteak beste, borondatezko bajagatik (edo aipatutako eskubide ekonomikoak berreskuratzeagatik, metatutako erreserben kargura).
Horri dagokionez, ulertu behar da BASE batetik jasotako zenbatekoa borondatezko bajaren ondorio dela (edo metatutako erreserben kargurako eskubide ekonomikoen erreskatearen ondorio), baldin eta horretarako arestian transkribatutako 87/1984 Dekretuaren 31. artikuluan aurreikusitako baldintzak betetzen badira. Bereziki, baja hori, edo erreskate-eskubidea gauzatzea, finantzatutako prestazioen gertaera eragilea gertatu aurretik gertatzen denean, osorik edo zati batean, metatutako erreserben kargura. Horrek esan nahi du finantzatutako prestazioen gertaera eragilea gertatu ondoren kobratutako zenbatekoak ezin direla kobratutzat jo zergadunak borondatezko baja hartu duelako BASEan (edo erreskate-eskubidea baliatu duelako), baizik eta dagokion gertakaria gertatu delako.
Ildo horretan, Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiak behin eta berriz adierazi du, besteak beste, 2014ko azaroaren 6ko epaiaren bidez, erretiro-kontingentzia gertatu ondoren BGAEak kobratzeko kasu bati buruz, eta honako hau ondorioztatu du: "BOSGARRENA.- Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakundearen antzinatasunagatiko erreskate partziala, erretiroa gertatu ondoren; erretiro-kontingentziarekiko lotura, zerga-oinarrian PFEZn sartzeko. (...) Horrek honako ondorio hau dakar: borondatezko erreskatea, 1998ko abenduaren 22ko Zirkularrak (Eusko Jaurlaritzako Lan eta Gizarte Segurantza zuzendariaren otsailaren 26ko 9/1999 Ebazpenaren bidez onetsitakoa – 1999ko martxoaren 10eko Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkariaren 48. zenbakian argitaratua – borondatezko erreskatea, prestazioak aitortzeko eta metatutako erreserbak itzultzeko edo lekualdatzeko ekarpenak mugatzeari lotutako modalitateetako, enpleguko eta modalitate indibidualetako eta elkartuetako BGAEek jarraitu beharreko arauak jasotzen dituena –) jasotako jarraibideei dagokienez (Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakundeei buruzko urriaren 27ko 25/1983 Legearen eta 87/1984 Dekretuaren bidez onetsitako Lege horren Erregelamenduaren edukian ez dagoenez arau-esparru zehatzik), erreskateak aipatzen zituen 4.1.2 atalean.
Horrez gain, Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakundeei buruzko otsailaren 23ko 5/2012 Legearen Erregelamenduaren 29.2 e) artikuluak honako hau zehazten du: "e) Erretiratu batek ezin du borondatezko baja-eskubidea baliatu".
Loturak
Informazio gehiago
Lotutako galderak
Lotutako orrialdeak
Oharra
Galdera/Erantzun honek ez du ondore loteslerik Bizkaiko Foru Ogasunarentzat; informazio hutsa besterik ez da.