Bizkaiko Foru Aldundiko Iraunkortasuna eta Ingurune Naturala Zaintzeko Sailak lurraldeko emakume baserritarren egoerari buruzko azterlana egin du. Azterlan honek, emakume baserritarrei egindako inkesten bidez, hainbat gai aztertu ditu, hala nola profesional hauen prestakuntza edo ustiategien barruan egiten duten jarduera, eta kolektibo horren aldarrikapenei eta premiei erantzungo dieten neurriak diseinatzeko tresna izango da. Azterketa horrek parte-hartze handia izan du; izan ere, jarduera nagusitzat nekazaritza-abeltzaintza duten 10 emakumetik 8k erantzun diete galdetegiei, eta, gainera, agerian uzten du parte-hartzaileen % 93,2k uste dutela euren bizi-kalitatea oso ona edo nahiko ona dela.

anda-sektorean lan egiten duten 1.431 emakumeen errealitatea nolakoa den sakon ezagutzeak aukera ematen digu garatzen ditugun politikak haien beharretara egokitzeko, eta euren begien bidez sendotu behar ditugun indarguneak eta gainditu behar diren ahuleziak aurkitzen laguntzen digu. Eta hori funtsezkoa da emakume hauen lana ikusarazteko eta balioesteko eta baldintza onenetan garatzeko tresnak eskaintzeko. Ezagutza hori ezinbestekoa da landa eremuko emakumeen aldarrikapenei erantzuteko gaur egun eta etorkizun hurbilenean hartu beharreko neurrien norabidea markatzeko, azaldu du Iraunkortasuna eta Ingurune Naturala Sustatzeko diputatuak, Amaia Antxustegik, Landa Eremuko Emakumeen Egunaren ospakizunean. Emakumearen zeregina nekazaritzan aldarrikatzeko jardunaldi hau Mungian egin da aurten eta bertan izan da Ager Izagirre alkatea, eta Landa XXI Elkartearen Baserritarra eta harro liburua eta Foru Erakundearen ikerketa aurkezteko balio izan du.

Bizkaiko Foru Aldundiak egin duen azterlanak landa eremuko emakumeen karakterizazio soziodemografikoa egiten du. Azterketako datuen arabera hamarretik ia zortziren kasuan jarduera nagusia (Nekazaria Titulu Nagusi gisa, TNG) ez da nekazaritza, eta emakume horiek gehien bizi diren eta lan egiten duten lurraldeko eremuak Enkarterri, Durangaldea eta Plentzia-Mungia dira.

Batez besteko adina 58,27 urtekoa da, nahiz eta TNG emakumeek ez diren emakumeek baino profil gazteagoa duten: lehenengoen batez besteko adina 51,9 urtekoa da, eta bigarrenena, 60,2koa. Azken horien artean % 36,7k 65 urte baino gehiago ditu.

Baserritarren % 43,8k lehen mailako ikasketak ditu, % 24,4k lanbide-ikasketak ditu eta % 16k unibertsitateko edo goi-mailako tituluak ditu. Titulu Nagusi gisako Nekazariek ez direnek baino prestakuntza-maila handiagoa dute; izan ere, % 30ek Lanbide Heziketako ikasketak egin dituzte, eta beste % 20,4k unibertsitateko edo goi-mailako ikasketak.

% 53,3k ondo edo nahiko ondo hitz egiten du euskaraz, eta % 26,7k ulertzen du, baina nekez hitz egiten du, gutxi edo batere ez.

Egiten duten jarduera nagusiari dagokionez, % 36,1 ustiategira bakarrik bideratzen da (logikoa denez, ehuneko hori % 86,3ra arte igotzen da Titulu Nagusi gisako Nekazarien kasuan), % 26,4 erretiratua edo pentsioduna da, % 25,2k beste jarduera batean lan egiten du eta % 10,1 etxeko lanetan aritzen da.

Hamarretik zazpi baino gehiago ustiategiaren titularrak dira

Foru Erakundeak egin duen azterlanaren arabera, emakumeen artean garrantzirik handiena duten bost jarduera-orientazioak honako hauek dira: behi-hazkuntzako eta haragitarako behi-azienda (% 42,1), ardi-azienda (% 11,6), berotegiko barazkiak (% 7,8), aire zabaleko barazkiak (% 7,6) eta esnetarako behi-azienda (% 4,1).

Gainera, % 83,6k ustiategia jabetzan du, nahiz eta ehuneko hori txikiagoa izan TNGen kasuan (% 77,9), eta % 77,3 ustiategiaren titularra da, eta % 18,9k titulartasun partekatua du. Titulu Nagusi gisako Nekazarien artean, % 70,4 titularra da eta % 27,1ek titulartasun partekatua du.

Emakume horiek batez beste 26,78 urte daramatzate nekazaritza-jardueran. Eta horretan aritzen diren motibazioen artean, familia-tradizioa da nagusi (% 44,3k adierazi du arrazoi nagusia dela). Izan ere, inkestatutako emakumeen % 71,1 nekazaritza- edo abeltzaintza-ustiategian lan egin duen familia batetik dator, eta horien artean, % 63,3k familia-ustiapenarekin jarraitzen du.

Azterlanak, halaber, biztanleria orokorraren artean oso zabalduta dagoen uste bat gezurtatzen du, hau da, emakumeak ustiategiko ekoizpen- eta maneiu-lanez bestelako lanetara dedikatzen direla esaten duena, analisian egiaztatu egin delako % 78,4k lan horiek egiten dituztela, % 61,3k administrazioa eta kontabilitatea egiten dutela, % 45ek salmenta-, merkaturatze- eta bezeroarentzako arreta-lanak egiten dituztela, eta % 26,8 produktuaren eraldaketaz arduratzen direla.

Nolanahi ere, azterlanaren arabera, emakume baserritarrek ehuneko handi batean (% 57,6) egiaztatu dute alde handiak daudela jarduera horretan diharduten gizonen eta emakumeen artean. Esate baterako, % 83,6 oso edo nahiko ados dago etxeko eta familiako zereginetan eta, aldi berean, ustiategian emakumeek gizonek baino lan gehiago egiten dutela baieztatzerakoan. % 51,8k uste du eragozpenak edo kontrako iritziak dituela gizonek beren oharrak eta iradokizunak jarraitzeko, eta % 51,4k adierazten du ustiategiaren titulartasunari dagokionez emakumeak gizonak baino gutxiago direla.

Zer laguntza jaso dezaketen ez jakitea

Azterlanaren ondorio nagusietako bat da landa eremuko emakumeek ez dakitela zer laguntza eta dirulaguntza jaso ditzaketen, eta, beraz, horregatik oso gutxi erabiltzen dituztela. Ildo horretatik, emakumeen % 32,3k soilik daki amatasun-bajagatiko eta ordezkapenengatiko dirulaguntzen berri, eta soilik % 8,5ek erabili ditu. Emakumeak izateagatik inbertsioetan lortutako hobariak % 21,6k ezagutzen dituzte, eta % 10,9k erabili dituzte; titulartasun partekatua eskuratzeko laguntza-ekintzak, berriz, % 9k ezagutzen dituzte eta % 2,2k erabili dituzte.

Nolanahi ere, laguntza-ekimen horiek erabili dituzten kolektiboen balorazioa oso positiboa da: % 84,4 eta % 91,3 artean, laguntza-motaren arabera, oso edo nahiko positibotzat jotzen dituzte.

Ez-ezagutza hori da, ziur asko, bete gabeko premiak daudela uste duten inkesta erantzun duten emakumeen arrazoietako bat (% 53,6), eta laguntza gehiagoren eskaera orokorra nabarmentzen da, bereziki laguntza ekonomikoena (% 34,8).

Laguntzen eremuan, gainera, % 26,7k adierazi du beharrezkoa dela familia, lana eta norberaren bizitza uztartzea sustatzeko laguntzak eta neurriak bultzatzea, eta % 11k aldarrikatu du egiten duten lanari balioa ematea eta gizartean eta erakundeetan errekonozimendu handiagoa ematea. Titulu Nagusi gisako Nekazari emakumeen artean, honako hauek nabarmentzen dira: bajen baldintzak hobetzeko eskaera; informazioa, prestakuntza eta aholkularitza gehiago behar izatea; eta bajengatik ordezkapenak egin ahal izatea.

Euren eskura dauden laguntzak ez ezagutzeaz gain, azpimarratzekoa da baserritarren % 69k ez duela Emakume Nekazarien Estatutuaren berri izan, eta % 28,7k, aldiz, bai. Azken horien artean % 6,7k soilik adierazi du ondo edo nahiko ondo ezagutzen duela. Estatutu honetan gehien ezagutzen diren alderdiei dagokienez, titulartasun partekatuaren gaia nabarmentzen da, eta, bestetik, gizonarekiko berdintasuna eta ikusgarritasuna sustatzea, sektoreko ordezkaritza-organoetan emakumeen gutxieneko kuotak finkatzean gauzatzen dena.

Prestakuntza

Beste alde batetik, Bizkaiko landa-sektorean lan egiten duten emakumeen % 38,4k adierazi du nekazaritza- eta/edo abeltzaintza-jarduerarekin lotutako prestakuntza-jarduerak egin dituela, nahiz eta proportzio hori nabarmen handitzen den NTG emakumeen artean, % 65,4ra iritsiz. Prestakuntza jaso dutenek egin dituzten ikastaro gehienak (% 78,1) nekazaritza- eta abeltzaintza-ekoizpenarekin lotuta egon dira, eta garrantzi erlatibo askoz txikiagoarekin, transformazio- eta dibertsifikazio-ikastaroak eta kudeaketa-ikastaroak egin dituzte.

Prestakuntza-jarduerak egin dituzten emakumeen % 85,7k uste du ikastaro horiek oso erabilgarriak edo nahiko erabilgarriak izan direla.

Prestakuntza-jarduerak ez egiteko arrazoiei dagokienez, egin ez zituzten emakumeen % 52,1ek adierazi dute ez dutela prestakuntzarik behar beren lanerako. Beste % 47,4k argudiatzen du denbora falta dagoela, % 30,4k dio ez duela informaziorik ikastaroen existentziari buruz, beste % 28,4k adinari lotuta dauden arrazoiak ematen ditu eta, % 16k, berriz, desplazamendu-arazoak azaldu ditu, eta % 10,4k adierazi du eskainitako gaiak ez direla interesgarriak.

Beste eremu batean azterlanak zehazten du Bizkaiko lehen sektorean lan egiten duten emakumeen % 62,4k denbora gutxi edo batere ez duela ematen aisialdiko eta denbora libreko jarduerak egiten, eta proportzio hori igo egiten da Titulu Nagusi gisako Nekazarien kasuan, % 76,7ra arte. % 22,5 erakunderen bateko kidea edo bazkidea da (politikoa, kulturala, soziala...), eta % 18,9k ezagutzen du landa eremuan emakumea bultzatzeko elkarte espezifikoren bat, baina % 4,4 baino ez da elkarte bateko kide.

‘Baserritarra eta harro’

Gaurko jardunaldiak Baserritarra eta harro liburuaren aurkezpenerako ere balio izan du. Liburuan Bizkaiko hamalau emakumeren bizipenak jasotzen dira, lehen sektorearen alde egin dutenak aukera profesional gisa, landa-ingurunea garatzen eta dinamizatzen lagunduz. Euren ustiategien titular edo titularkide diren ekoizleak dira, eta euren lanerako grinak batzen ditu, jarduera ekonomikoa baino bizimodu bat baita, Landa XXI Elkarteak, argitalpen honen arduradunak, azaldu duenez. Argitalpen honekin elkarteak itxuraz gizonak protagonista diren mundu honetan emakumeok landa ingurunean eta lehen sektorean egiten dugun lana aintzatetsi eta lan hori ikusarazi nahi du.